Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 44 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN THUYẾT MINH I. VAI TRÒ, ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN THUYẾT MINH
Văn bản:
I. Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh 1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người a, Văn bản: Văn bản: Cây dừa Bình Định:
C©y dõa B×nh §Þnh Cây dừa gắn bó với người dân Bình Định chặt chẽ như cây tre đối với người dân miền Bắc. Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa làm chõ đò xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm,… Cùi dứănống với bánh đa, làm mứt, làm bánh kẹo, ép lấy dầu dùng để thắp, để ăn, để chải đầu, nấu xà phòng. Sợ dừa làm khuy áo, làm gáo, làm muôi. Vỏ dừa bện dây rất tốt đối với người đánh cá vì nó mềm, dẻo, dai, chịu mưa, chịu nắng. Cây dừa gắn bó với đời sống hằng ngày là như thế đấy. Dân Bình Định có câu ca dao: Dừa xanh sừng sững giữa trời Đem thân mình hiến cho đời thuỷ chung. Ở Bình Định, dừa là chủ yếu, dừa là tất cả. Dừa ở đây như rừng, dừa mọc ven sông, men bờ ruộng, leo sườn đồi, rải ra biển. Trên những chặng đường dài suốt 50, 60 km chúng ta chỉ gặp cây dừa: dừa xiêm thấp lè tè, quả tròn, nước ngọt, dừa nếp lơ lửng giữa trời, quả vàng xang mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,… (Theo Hoàng Văn Huyền, Những mẩu địa lí) Câu hỏi:
1. T×m chñ ®Ò cña v¨n b¶n? 2. V¨n b¶n tr×nh bµy ®iÒu g× vÒ sù vËt, hiÖn t­îng? (T×m chi tiÕt, tõ ng÷, c©u v¨n ®Ó minh ho¹) 3. Ph­¬ng thøc tr×nh bµy vÒ s­ vËt, hiÖn t­îng? 1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người I. Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh a, Văn bản: Đáp án:
Chñ ®Ò: C©y dõa B×nh §Þnh - C«ng dông: th©n lµm m¸ng, l¸ lµm tranh, cäng chÎ nhá lµm v¸ch, gèc lµm châ ®å x«i, n­íc ®Ó uèng, kho thÞt, nÊu canh, lµm n­íc m¾m cïi ¨n sèng..., lµm møt, lµm b¸nh kÑo, Ðp lÊy dÇu dïng ®Ó th¾p, ®Ó ¨n, ®Ó ch¶i ®Çu, nÊu xµ phßng, sä lµm khuy ¸o, lµm g¸o, lµm mu«i vá bÖn d©y rÊt tèt... v× nã mÒm, dÎo, dai, chÞu m­a, chÞu n¾ng - N¬i ph©n bè: dõa mäc ven s«ng, men bê ruéng, leo s­ên ®åi, r¶i ra biÓn - Ph©n lo¹i: dõa xiªm, dõa nÕp, dõa löa... Văn bản: Tại sao cây có màu xanh lục:
T¹i sao l¸ c©y cã mµu xanh lôc L¸ c©y cã mµu xanh lôc v× c¸c tÕ bµo cña l¸ chøa nhiÒu lôc l¹p. Mét milimÐt l¸ chøa bèn m­¬i v¹n lôc l¹p. Trong c¸c lôc l¹p nµy cã chøa mét chÊt gäi lµ diÖp lôc, tøc lµ chÊt xanh cña l¸. ¸nh s¸ng cña mÆt teêi gåm b¶y mµu: tÝm, chµm, lam, lôc, vµng, cam, ®á. Së dÜ chÊt diÖp lôc cã mµu xanh lôc v× nã hót c¸c tia s¸ng cã mµu kh¸c, nhÊt lµ mµu ®á vµ mµu lam, nh­ng kh«ng thu nhËn mµu xanh lôc,vµ l¹i ph¶n chiÐu mµu nµy, do ®ã m¾t ta míi nh×n thÊy mµu xanh lôc. NÕu ta chiÕu chÊt diÖp lôc cña l¸ c©y b»ng mét nguån s¸ng mµu ®á, chÊt nµy sÏ thu nhËn tÊt c¶ c¸c tia mµu ®á, nh­ng v× kh«ng cã tia s¸ng mµu xanh lôc ®Ó ph¶n chiÕu l¹i, nªn kÕt qu¶ ta nh×n vµo l¸ c©y chØ thÊy mét mµu ®en s×. Nh­ vËþ l¸ c©y cã mµu xanh lµ do chÊt diÖp lôc trong l¸ c©y. ( Theo Vò V¨n Chuyªn, Hái ®¸p vÒ thùc vËt) Đáp án:
- Chñ ®Ò: Gi¶i thÝch hiÖn t­îng l¸ c©y cã mµu xanh - Nguån gèc: ¸nh s¸ng mÆt trêi cã b¶y mµu, chÊt diÖp lôc hót c¸c tia s¸ng cã mµu kh¸c, nhÊt lµ mµu ®á vµ mµu lam, nh­ng kh«ng thu nhËn mµu xanh lôc vµ l¹i ph¶n chiÕu mµu nµy - §Æc ®iÓm: mµu xanh - T¸c dông: lµm cho l¸ c©y cã mµu xanh Văn bản về Huế:
HuÕ HuÕ lµ mét trong nh÷ng trung t©m v¨n ho¸, nghÖ thuËt lín cña ViÖt Nam. HuÕ lµ mét thµnh phè ®Ñp. HuÕ ®Ñp cña thiªn nhiªn ViÖt Nam. HuÕ ®Ñp cña th¬. HuÕ ®Ñp cña nh÷ng con ng­êi s¸ng t¹o, anh dòng. HuÕ lµ sù kÕt hîp hµi hoµ cña nói, s«ng vµ biÓn. Chóng ta cã thÓ lªn nói B¹ch M· ®Ó ®ãn giã biÓn. Tõ ®Ìo H¶i V©n m©y phñ, chóng ta nghe tiÐng sãng biÓn r× rµo. Tõ ®©y buæi s¸ng chóng ta cã thÓ lªn Tr­êng S¬n, buæi chiÒu t¾m biÓn ThuËn An vµ ban ®ªm ngñ thuyÒn trªn s«ng H­¬ng. HuÕ ®Ñp víi c¶nh sÊc s«ng nói. S«ng H­¬ng ®Ñp nh­ mét d¶i lôa xanh bay l­în trong tay nghÖ sÜ móa. Nói Nghù B×nh nh­ c¸i yªn ngùa nái bËt trªn nÒn trêi trong xanh cña HuÕ. ChiÒu ®Õn, nh÷ng chiÕc thuyÒn nhá nhÑ nhµng l­ít trªn dßng n­íc hiÒn dÞu cña s«ng H­¬ng. Nh÷ng m¸i chÌo thong th¶ bu«ng, nh÷ng giäng hß HuÕ ngät ngµo bay l­în trªn mÆt sãng, trªn nh÷ng ngän c©y thanh trµ, ph­îng vÜ. HuÕ cã nh÷ng c«ng tr×nh kiÕn tróc næi tiÕng ®­îc Liªn hîp quèc xÕp vµo hµng di s¶n v¨n ho¸ thÕ giíi. HuÕ næi tiÕng víi c¸c l¨ng tÈm cña c¸c vua NguyÔn, víi chïa thiªn mô, chïa chóc l©m, víi ®µiVäng C¶nh, ®iÖn Hßn chÐn, chî §«ng Ba.. Văn bản về Huế:
HuÕ ®­îc yªu v× nh÷ng s¶n phÈm ®Æc biÖt cña m×nh. HuÕ lµ thµnh phè cña nh÷ng m¶nh v­ên xinh ®Ñp. Nh÷ng v­ên hoa, c©y c¶nh, nh÷ng v­ên chÌ, v­ên c©y ¨n qu¶ cña HuÕ xanh m­ít nh­ nh÷ng viªn ngäc. Nh÷ng chiÕc nãn HuÕ cµng lµm cho c¸c c« g¸i HuÕ ®Ñp h¬n, duyªn d¸ng h¬n. HuÕ cßn næi tiÕng víi nh÷ng mãn ¨n mµ chØ riªng HuÕ míi cã HuÕ cßn lµ thµnh phè ®Êu tranh kiªn c­êng. Th¸ng T¸m n¨m 1945, HuÕ ®· ®øng lªn cïng c¶ n­íc, chÕ ®é phong kiÕn ngµn n¨m sôp ®æ d­íi ch©n thµnh HuÕ. HuÕ ®Ñp vµ th¬ ®· ®i vµo lÞch sö cña nh÷ng thµnh phè anh hïng. (DÉn theo TiÕng ViÖt thùc hµnh ) Đáp án:
- Chñ ®Ò: HuÕ - mét thµnh phè ®Ñp- trung t©m v¨n hãa, nghÖ thuËt lín cña ViÖt Nam. - Thiªn nhiªn: nói B¹ch M·, ®Ìo H¶i V©n m©y phñ, cöa biÓn ThuËn An s«ng H­¬ng nh­ mét d¶i lôa xanh trong tay nghÖ sÜ móa, dßng n­íc hiÒn dÞu,.. giäng hß ngät ngµo... - C«ng tr×nh kiÕn tróc: lµ di s¶n v¨n hãa thÕ giíi L¨ng tÈm vua triÒu NguyÔn Chïa Thiªn Mô, chïa Tróc L©m еi Väng C¶nh, ®iÖn Hßn ChÐn, chî §«ng Ba - S¶n phÈm ®Æc biÖt:nhµ v­ên, v­ên hoa, c©y c¶nh, c©y ¨n qu¶..., nãn HuÕ - Con ng­êi: nh÷ng c« g¸i HuÕ ®Ñp, duyªn d¸ng - LÞch sö: ®Êu tranh kiªn c­êng. Th¸ng T¸m n¨m 1945, HuÕ ®· ®øng lªn cïng c¶ n­íc, chÕ ®é phong kiÕn ngµn n¨m sôp ®æ d­íi ch©n thµnh HuÕ. Video giới thiệu Huế:
Video giới thiệu nón làng Chuông:
Khái niệm:
I. Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh 1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người b, Khái niệm: KiÓu v¨n b¶n th«ng dông trong mäi lÜnh vùc ®êi sèng nh»m cung cÊp tri thøc vÒ ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, nguyªn nh©n, cña c¸c s­ vËt, hiÖn t­îng trong tù nhiªn x· héi b»ng ph­¬ng thøc tr×nh bµy, giíi thiÖu, gi¶i thÝch. Đặc điểm:
I. Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh 2. Đặc điểm chung của văn thuyết minh KiÓu v¨n b¶n th«ng dông trong mäi lÜnh vùc ®êi sèng nh»m cung cÊp tri thøc vÒ ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, nguyªn nh©n, cña c¸c s­ vËt, hiÖn t­îng trong tù nhiªn x· héi b»ng ph­¬ng thøc tr×nh bµy, giíi thiÖu, gi¶i thÝch. Câu hỏi:
1. V¨n b¶n trªn cã thÓ xem lµ v¨n b¶n tù sù (hay miªu t¶, nghÞ luËn, biÓu c¶m kh«ng)? T¹i sao? Kh¸c víi c¸c v¨n b¶n Êy ë chç nµo? 2. NhËn xÐt vÒ kiÕn thøc, th«ng tin ®­îc cung cÊp trong v¨n b¶n? 3. NhËn xÐt vÒ ng«n ng÷, c¸ch tr×nh bµy cña v¨n b¶n? Đáp án:
- Kh«ng lµ v¨n b¶n tù sù: V× kh«ng cã cèt truyÖn, sù viÖc, nh©n vËt. - Kh«ng lµ v¨n b¶n miªu t¶: V× kh«ng miªu t¶ tØ mØ, chi tiÕt cô thÓ ®Æc ®iÓm cña sù vËt. - Kh«ng lµ v¨n b¶n biÓu c¶m: V× kh«ng hoµn toµn béc lé c¶m xóc vÒ s­ vËt. - Kh«ng lµ v¨n b¶n nghÞ luËn: V× chñ yÕu lµ tr×nh bµy kiÕn thøc thùc tÕ, khoa häc; kh«ng tr×nh bµy luËn ®iÓm, bµn b¹c vÊn ®Ò b»ng lÝ lÏ Đặc điểm:
I. Vai trò và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh 2. Đặc điểm chung của văn thuyết minh - ThuyÕt minh nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu, cung cÊp tri thøc kh¸ch quan khoa häc, chÝnh x¸c, h÷u Ých vÒ sù vËt, hiÖn t­îng. - Mang tÝnh thùc dông. - Tr×nh bµy râ rµng, khoa häc, chÆt chÏ. - Ng«n ng÷ c« ®äng, dÔ hiÓu, sinh ®éng II. CỦNG CỐ
Ví dụ 1:
Tæ chøc th­¬ng m¹i thÕ giíi ( WTO ) Ngµy 1-1-1995 WTO ra ®êi. Sù ra ®êi cña WTO ®· vµ ®ang gãp phÇn to lín vµo qu¸ tr×nh thiÕt lËp mét hÖ thèng mËu dÞch thÕ giíi cëi më tù do, b×nh ®¼ng vµ cã hiÖu qu¶ h¬n. ChÝnh v× vËy, WTO thu hót nhiÒu n­íc tham gia. HiÖn nay, WTO ®· cã 150 n­íc thµnh viªn. Ngµy 8-11-2006 ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc cña tæ chøc nµy. WTO chiÕm 98% tæng gi¸ trÞ th­¬ng m¹i toµn cÇu, ®ãng vai trß quan träng nhÊt trong viÖc quyÕt ®Þnh c¸c nguyªn t¾c, quy t¾c vµ ®Þnh chÕ chung trong th­¬ng m¹i quèc tÕ. (Theo tµi liÖu §Þa lÝ kinh tÕ ViÖt Nam - §HKTQD ) Ví dụ 2:
Th¸p T­êng Long - §å S¬n Mïa thu n¨m 1058 vua Lý Th¸nh T«ng di tuÇn ®· nghÐ th¨m c«ng tr×nh x©y th¸p ë nói §å S¬n vµ ban cho tªn th¸p lµ T­êng Long (rång vµng ). §©y lµ mét trong bèn ng«i th¸p to ®Ñp nhÊt thêi nhµ Lý. Nh­ng ®Õn n¨m 1804 ng«i th¸p bÞ ph¸ HiÖn nay, di tÝch th¸p T­êng Long chØ cßn l¹i nÒn mãng ®­îc x©y b»ng g¹ch cæ, mçi viªn ®Òu in dßng ch÷ kh¸ ®Ñp “Lý gia ®Ö tam ®Õ Long Thuþ Th¸i B×nh tø niªn t¹o” (nghÜa lµ g¹ch ®­îc lµm vµo ®êi vua thø ba triÒu Lý, niªn hiÖu Long Thuþ Th¸i B×nh thø t­ (1057). Ngoµi g¹ch x©y th¸p, ng­êi ta cßn t×m ®­îc nhiÒu cæ vËt…gióp cho viÖc nghiªn cøu gi¸ trÞ v¨n ho¸ thêi lÝ n­íc ta. NÒn th¸p T­êng Long ®· ®­îc Nhµ n­íc xÕp h¹ng lµ di tÝch lÞch sö v¨n ho¸ cÊp quèc gia n¨m 2005 . ( Theo §Þa chÝ thÞ x· §å S¬n ) Video giới thiệu Văn Miếu:
* H­íng dÉn häc bµi ë nhµ: - Häc bµi n¾m kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n thuyÕt minh. Hoµn thµnh bµi tËp 1, 2, 3. S­u tÇm ®o¹n v¨n thuyÕt minh trong c¸c v¨n b¶n ®· häc. §äc t×m hiÓu v¨n b¶n “¤n dÞch thuèc l¸” theo c©u hái h­íng dÉn. Video giới thiệu Hồ Hoàn Kiếm:
* H­íng dÉn häc bµi ë nhµ: - Häc bµi n¾m kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n thuyÕt minh. Hoµn thµnh bµi tËp 1, 2, 3. S­u tÇm ®o¹n v¨n thuyÕt minh trong c¸c v¨n b¶n ®· häc. §äc t×m hiÓu v¨n b¶n “¤n dÞch thuèc l¸” theo c©u hái h­íng dÉn. Kết thúc: