Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 36.THỰC HÀNH. MỘT SỐ PHÉP TU TỪ CÚ PHÁP Trang bìa:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP
1. Bài tập 1a:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 1. Bài tập 1: a. Đoạn văn: Bài tập 1a:
Kết cấu. - Hai câu trước: P(phụ tình thái) – C – V1 – V2 - Khẳng định vế đầu và bác bỏ ở vế sau - Hai câu sau: C – V( phụ ngữ chỉ đtg) – TN - (C: dân ta, V: đã/lại đánh đổ…, TN: để, mà) Tác dụng. Tạo âm hưởng đanh thép, hùng hồn, thích hợp với việc khẳng định nền độc lập của Việt Nam và khẳng định thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là đánh đổ chế độ thực dân và chế độ phong kiến. b. Đoạn thơ:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 1. Bài tập 1: b. Đoạn thơ: Hãy đọc đoạn thơ và xác định những câu có lặp kết cấu cú pháp và phân tích kết cấu cú pháp đó. Cho biết phép lặp đó có tác dụng như thế nào? Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa. (Nguyễn Đình Thi, Đất nước) Đoạn thơ:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 1. Bài tập 1: b. Đoạn thơ: Kết cấu. Chủ ngữ - vị ngữ Tác dụng. Khẳng định mạnh mẽ chủ quyền của chúng ta và bộc lộ cảm xúc tự hào, sung sướng khi đất nước giành được quyền làm chủ 2. Bài tập 2a:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 2. Bài tập 2: Hãy so sánh hiện tượng lặp cú pháp ở những câu văn xuôi, câu thơ ở bài tập 1 với các câu sau để thấy điểm giống và khác nhau của chúng? Em có nhận xét gì về phép lặp cú pháp ở hai câu tục ngữ sau?

- Bán anh em xa, mua láng giềng gần.

- Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.

Ở mỗi câu, hai vế lặp cú pháp nhờ phép đối chặt chẽ về số lượng tiếng, về từ loại, về kết cấu ngữ pháp của từng vế.Ví dụ: mua/bán (đều là từ đơn, động từ). a. tục ngữ. b. Câu đối:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 2. Bài tập 2: b. Câu đối. Cụ già ăn củ ấu non. Chú bé trèo cây đại lớn Em hãy cho biết cách lặp cú pháp ở đôi câu đối trên? Kết cấu: C (DT) – V (ĐT) – BN (DT-TT) Cụ già – ăn - củ ấu non Chú bé - trèo - cây đại lớn Đòi hỏi mức độ chặt chẽ cao: số tiếng bằng nhau, phối hợp với phép đối (về từ loại, nghĩa, dùng từ đồng nghĩa, trái nghĩa tương ứng) c. Thơ Đường luật.:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 2. Bài tập 2: c. Thơ Đường luật. Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ, Người khôn, người đến chốn lao xao. Em hãy nhận xét về phép lặp cú pháp trong thơ Đường luật qua hai câu thơ sau? Kêt cấu: ĐN, C – V - BN Đòi hỏi mức độ chặt chẽ cao: kết cấu ngữ pháp giống nhau, số tiếng bằng nhau, các tiếng đối nhau về từ loại và nghĩa d. Văn biền ngẫu::
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 2. Bài tập 2: d. Văn biền ngẫu: Ở văn biền ngẫu, cách lặp cú pháp như thế nào? “Kẻ đâm ngang, người chém ngược, làm cho mã tà ma ní hồn kinh; bọn hè trước, lũ ó sau, trối kệ tàu sắt tàu đồng súng nổ.” Cũng thường phối hợp với phép đối trong một cặp câu (câu có thể dài, không cố định về số lượng tiếng) Giống và khác:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 2. Bài tập 2: Qua bài tập 2, em có nhận xét gì về cách lặp cú pháp ở các thể loại khác nhau? Bài tập 3:
I. PHÉP LẶP CÚ PHÁP 3. Bài tập 3: Em hãy lấy ví dụ về phép lặp cú pháp trong các văn bản Ngữ văn 12 và phân tích tác dụng của nó? Lặp cú pháp là sự lặp lại kết cấu cú pháp trong câu, trong đoạn nhằm nhấn mạnh, khẳng định nội dung được đề cập hoặc tạo nên sự hài hoà, cân đối về từ ngữ, âm điệu… II. PHÉP LIỆT KÊ
1. Đoạn trích “Hịch tướng sĩ”::
hiệu quả của lặp cú pháp kết hợp với phép liệt kê 1. Đoạn trích “Hịch tướng sĩ”: II. PHÉP LIỆT KÊ. Hãy phân tích kết cấu và tác dụng của việc kết hợp phép lặp cú pháp với phép liệt kê trong đoạn trích trên? - Kết cấu: Hoàn cảnh – thì - giải pháp - Tác dụng: nhấn mạnh và khẳng định sự đối đãi chu đáo, đầy tình nghĩa của Trần Quốc Tuấn đối với tướng sĩ trong mọi hoàn cảnh. 2. Đoạn trích "Tuyên ngôn độc lập":
2. Đoạn trích “Tuyên ngôn độc lập” Hãy phân tích kết cấu và hiệu quả của phép lặp cú pháp kết hợp với phép liệt kê trong đoạn trích sau? - Kết cấu: C – V ( phụ ngữ chỉ đối tượng) - Tác dụng: để vạch tội ác của thực dân Pháp, chỉ mặt vạch tên kẻ thù dân tộc. Trả lời câu hỏi:
Qua một số bài thực hành, em hãy cho biết thế nào là phép liệt kê? Sự sắp xếp nối tiếp những đơn vị cú pháp đồng loại (nhưng khác nhau về từ ngữ) nhằm tạo ra những ý nghĩa bổ sung về mặt nhận thức hoặc thể hiện cách đánh giá, cảm xúc chủ quan của người tạo lập về các sự vật được đưa ra. III. PHÉP CHÊM XEN.
1. Bài tập 1:
III. PHÉP CHÊM XEN. Hãy phân tích bộ phận in đậm trong các câu sau về các mặt: - Vị trí và vai trò ngữ pháp trong câu - Dấu hiệu nhận biết bộ phận đó - Tác dụng của bộ phận đó đối với việc bổ sung thêm thông tin, biểu hiện tình cảm, cảm xúc…? 1. Bài tập 1. a. “Thị Nở xích lại. Đặt bàn tay lên ngực hắn (thị suy nghĩ đến bây giờ mới xong), thị hỏi hắn: - Vừa thổ hả? (Nam Cao, Chí Phèo) b. “Chí Phèo dường như đã trông thấy trước tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau” (Nam Cao, Chí Phèo) c. “Cô bé nhà bên (có ai ngờ) Cũng vào du kích Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi). (Giang Nam, Quê hương) - Vị trí và vai trò ngữ pháp: thường nằm ở giữa hoặc cuối câu, là thành phần phụ của câu. - Dấu hiệu: khi viết được tách ra bằng dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu gạch ngang; khi đọc, khi nói được tách ra bằng ngữ điệu - Tác dụng: ghi chú hoặc giải thích cho từ ngữ đi trước. Hơn nữa, chúng còn bổ sung thêm sắc thái về tình cảm, cảm xúc của người viết. Nó góp phần tạo nên nghĩa tình thái của câu. Nhận xét:
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 1:
CỦNG CỐ BÀI HỌC 1. Hãy điền vào ô bên cạnh phép tu từ tương ứng? a. Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài b. Hắn (tên hàng xóm) đang ăn cơm. c. Nhớ từng rừng nứa bờ tre Ngòi Thia, Sông Đáy, suối Lê vơi đầy d. Này chồng, này mẹ, này cha Này là em ruột, này là chị dâu Lặp cú pháp Chêm xen Liệt kê Liệt kê Câu 2:
CỦNG CỐ BÀI HỌC 2. Hãy phân tích kết cấu và tác dụng của phép lặp cú pháp trong đoạn văn sau: Kết thúc: