Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 71 CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (NGUYỄN MINH CHÂU) - Tiếp II. Đọc - hiểu văn bản
2. Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở toà án huyện:
2. Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở toà án huyện a. Câu chuyện về người đàn bà hàng chài: - Người đàn bà đáng thương: Ngoài 40 tuổi, thô kệch, rỗ mặt, “khuôn mặt mệt mỏi” => Gợi ấn tượng về một cuộc đời nghèo khổ, lam lũ. Bị chồng đánh đập “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” nhưng vẫn cam chịu “không hề kêu một tiếng, không chống trả, không tìm cách chạy trốn” => coi đó là lẽ đương nhiên, sẵn sàng chịu đựng tất cả - Người đàn bà đã từ chối lời đề nghị và sự giúp đỡ của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng: van nài toà “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Người phụ nữ ấy giải thích:
2. Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở toà án huyện a. Câu chuyện về người đàn bà hàng chài: Tại sao chị ta lại cam chịu cuộc sống như thế? - Người phụ nữ ấy giải thích: “Các chú đâu có phải là người làm ăn … cho nên các chú đâu có hiểu được…”, “… như thế nào là nỗi vất vả của người đà bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông…” => Nhận thức về cuộc sống trên biển: nghề biển không thể thiếu đàn ông, gã đàn ông ấy là chỗ dựa quan trọng trong cuộc đời đi biển của chị. “ đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sấp con mà nhà nào cũng trên dưới chục đứa … phải sống cho con chứ không thể sống cho mình” => Tình thương con vô bờ. Cảm thông với người chồng:
Cũng có những lúc: “Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no…” , “trên chiếc thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hoà thuận, vui vẻ” => Trong đau khổ triền miên, người đàn bà ấy vẫn chắt lọc được những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi. “Lão chồng tôi khi ấy là một anh con trai cục tính nhưng hiền lành lắm, không bao giờ đánh đập tôi”. “Giá tôi đẻ ít đi, hoặc chúng tôi sắm được một chiếc thuyền rộng hơn…” => Cảm thông với người chồng. Sơ kết:
* Sơ kết: Em nhận xét, đánh giá thế nào về người đàn bà hàng chài? Qua câu chuyện về cuộc đời chị, nhà văn muốn nói điều gì? - Nhân vật có sự đối lập giữa vẻ bên ngoài và tâm hồn bên trong: Người đàn bà thất học nhưng rất hiểu cuộc đời: hiểu thiên chức làm mẹ, hiểu nỗi khốn khổ và sự bế tắc của người chồng. Giàu đức hy sinh, giàu lòng vị tha, nhân hậu – chắt chiu hạnh phúc đời thường – nhìn đời một cách sâu sắc. Thấp thoáng vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam trong quá khứ. Quan niệm của nhà văn: cuộc sống con người không đơn giản, người nghệ sĩ không thể dễ dãi, giản đơn khi nhìn nhận mọi sự vật, hiện tượng của đời sống. Các nhân vật trong câu chuyện:
2. Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở toà án huyện a. Câu chuyện về người đàn bà hàng chài b. Các nhân vật trong câu chuyện: Hình ảnh người chồng của người đàn bà hàng chài được miêu tả như thế nào? Người đàn bà ấy đã nói và kể lại những gì về người chồng vũ phu của mình? * Người đàn ông: - Dáng vẻ khắc khổ, lam lũ nhưng mạnh mẽ và dữ dội: “Lưng rộng và cong như một chiếc thuyền”, “mái tóc tổ quạ”, “chân đi chữ bát”, “hai con mắt độc dữ”. - Vốn là một anh con trai hiền lành, chỉ vì “nghèo khổ, túng quẫn”, nhiều lo toan, cực nhọc mà trở thành người đàn ông độc ác, người chồng vũ phu. - Khi nào thấy khổ là lão đánh vợ: “lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà”, đánh như để giải toả uất ức, để trút sạch tức tối, buồn phiền. Qua cái nhìn của chánh án Đẩu, chị Phác:
- Qua cái nhìn của chánh án Đẩu, nghệ sĩ Phùng và bé Phác: người vũ phu, thủ phạm gây đau khổ nên đáng căm phẫn, đáng lên án. => Vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ, vừa là thủ phạm gây đau khổ cho những người thân. => Phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều về cuộc sống và con người. * Chị em Phác: - Chị Phác: Một cô bé ốm yếu mà can đảm, phải vật lộn để tước lấy con dao từ tay Phác, không cho nó làm việc trái với luân thường đạo lí. Trong lòng tan nát vì đau đớn: bố điên cuồng hành hạ mẹ, vì thương mẹ mà thằng em định cầm dao ngăn bố lại… => Có những hành động đúng đắn, biết lo toan, là chỗ dựa vững chắc cho người mẹ. Qua cái nhìn của chị em Phác:
- Phác: Thương mẹ theo kiểu trẻ con xốc nổi, theo cách của đứa con trai vùng biển. Nó “lặng lẽ đưa ngón tay lên khẽ sờ trên khuôn mặt người mẹ, như muốn lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong nốt rỗ chằng chịt” Nó “tuyên bố với các bác ở xưởng đóng thuyền rằng nó còn có mặt ở dưới biển này thì mẹ nó không bị đánh” => Phản ứng dữ dội, tình thương mẹ dạt dào. => Tình huống khó xử, nỗi đau khó giải quyết: đứng về ai, làm thế nào để trọn đạo làm con? Nghệ sĩ Phùng:
Trình bày những cảm nhận của em về nhân vật người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng? Qua câu chuyện của người đàn bà hàng chài, Phùng có những thay đổi gì trong suy nghĩ? * Nghệ sĩ Phùng: - Nhạy cảm trước cái đẹp của thiên nhiên, trước vẻ đẹp tinh khôi của thuyền biển lúc bình minh. - Xúc động mãnh liệt trước tình trạng con người phải chịu sự bạo hành của cái xấu, cái ác. - Phát hiện vẻ đẹp tâm hồn con người: đằng sau vẻ xấu xí người đàn bà là một tâm hồn yêu thương, vị tha… - Rút ra chân lí về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống: Trước khi rung động trước cái đẹp nghệ thuật phải biết yêu ghét, vui buồn trước cuộc đời. Phải biết hành động để có một cuộc sống xứng đáng với con người. Chánh án Đẩu:
Nhân vật chánh án Đẩu được nhận định như thế nào? Trước khi nghe câu chuyện của người đàn bà hàng chài, thái độ của chánh án Đẩu là rất cương quyết. Nhưng khi nghe những gì mà người phụ nữ này giải bày, Đẩu cảm thấy như thế nào? * Chánh án Đẩu: - Vị Bao Công của vùng biển, quan tâm người bất hạnh - “Vỡ ra” nhiều vấn đề về cách nhìn nhận, đánh giá con người: Cuộc đời người đàn bà này không hề giản đơn Trong hoàn cảnh này, cách hành xử của người đàn bà là không thể khác Giải pháp “bỏ chồng” mà Đẩu áp dụng là không ổn. 3. Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”:
3. Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy” Mỗi lần nhìn bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ đều thấy những gì? - Mỗi lần nhìn kĩ bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ đều thấy “hiện lên cái mùa hồng hồng của ánh sương mai” => Chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời. - Nhưng nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” => Hiện thân của những lam lũ, khốn khó của đời thường, là sự thật cuộc đời đằng sau bức tranh. => Quan niệm: nghệ thuật chân chính không bao giờ rời xa cuộc đời và phải là cuộc đời, luôn luôn vì cuộc đời. 4. Đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm:
4. Đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm: Tác giả đã xây dựng được một tình huống truyện như thế nào? Những đặc sắc về nghệ thuật nổi bật là gì? a. Xây dựng tình huống truyện: - Độc đáo, hấp dẫn, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Tình huống 1: Phùng rung động, say mê trước cảnh đẹp “trời cho” Tình huống 2: Trong giây phút tâm hồn thăng hoa, anh bất ngờ chứng kiến cảnh tượng người đàn ông đánh vợ Phùng còn chứng kiến cảnh tượng đó thêm lần nữa: người đàn bà nhẫn nhục, hành động của chị em Phác Từ đó, Phùng có cách nhìn đời khác đi. Anh thấy rõ cái ngang trái, hiểu thêm về người đàn bà, chị em Phác, hiểu sâu thêm bản chất của người bạn đẩu và hiểu chính mình => Tình huống được đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy sâu để thể hiện tính cách con người và cuộc đời. Nghệ thuật kể chuyện:
4. Đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm: a. Xây dựng tình huống truyện: b. Nghệ thuật kể chuyện: Tác giả đã chọn lời kể theo nhân vật nào? Từ việc chọn lựa này, lời kể của tác giả sẽ có hiệu quả gì? * Nghệ thuật kể chuyện: sinh động: - Người kể chuyện: là nhân vật Phùng => tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, có khả năng khám phá đời sống; lời kể khách quan, chân thực, thuyết phục - Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người Giọng điệu lão đàn ông: thô bỉ, tàn nhẫn, tục tằn, hung bạo Những lời của người đàn bà: dịu dàng, xót xa khi nói với con, đơn đau và thấu trải lẽ đời khi nói về mình Lời của Đẩu: giọng điệu của người tốt bụng, nhiệt thành. => Góp phần khắc sâu thêm chủ đề - tư tưởng của truyện. III. Tổng kết
Tổng kết:
III. Tổng kết Nhận xét chung về chủ đề và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm? - “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa với mọi người, mọi thời: nhìn nhận cuộc sống và con người phải đa dạng, nhiều chiều. - Vẻ đẹp toát ra từ tác phẩm là vẻ đẹp của tình yêu người – tình yêu ấy thôi thúc người nghệ sĩ tìm kiếm, khám phá, phát hiện, tôn vinh những vẻ đẹp tiềm ẩn của con người. Củng cố:
IV. Củng cố - Dặn dò: 1. Củng cố: - Giải thích ý nghĩa nhan đề của tác phẩm. - Nhân vật nào để lại ấn tượng trong em nhiều nhất sau khi học “Chiếc thuyền ngoài xa”? - Nếu chứng kiến những nạn bạo hành trong gia đình (xung quanh ta hoặc ngay chính người thân chúng ta), em sẽ làm thế nào? Dặn dò:
IV. Củng cố - Dặn dò: 1. Củng cố: 2. Dặn dò: * Hướng dẫn học bài: - Hai phát hiện của người nghệ sĩ - Hình ảnh người đàn bà hàng chài - Bài học rút ra của người nghệ sĩ * Chuẩn bị bài mới: - Đọc kỹ các ngữ liệu 1, 2, 3 ở trang 79, 80 - Tìm hiểu các câu hỏi gợi ý sau mỗi ngữ liệu - Hàm ý là gì? - Để nói một câu hàm ý người ta dùng những cách thức gì? - Khi nào ta cần dùng cách nói hàm ý?