BÀI 30. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI CỘNG HÒA NAM PHI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 30. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI CỘNG HÒA NAM PHI
Khởi động
Khởi động
Ảnh
Khởi động
Hãy nêu hiểu biết của em về Cộng Hòa Nam Phi
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Vị trí địa lí
Phạm vi lãnh thổ
Ảnh
Phạm vi lãnh thổ
Diện tích khoảng 1.2 triệu km2. Lãnh thổ phần đất liền trải dài theo chiều vĩ tuyến từ khoảng vĩ độ 22°N đến gần vĩ độ 35°N và theo chiều kinh tuyến từ khoảng kinh độ 17°Đ đến kinh độ 33°Đ.
Vị trí địa lí
Ảnh
Vị trí địa lí
Nằm hoàn toàn ở bán cầu Nam, là vùng đất cuối cùng ở phía nam châu Phi; Có chung biên giới với 6 quốc gia là Na-mi-bi-a, Bốt-xoa-na, Dim-ba-bu-ê, Mô-dăm-bích, E-xoa-ti-ni, Lê-xô-thô và tiếp giáp hai đại dương là: Tây Dương và Ấn Độ Dương. Án ngữ con đường biển quan trọng giữa Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
Ảnh hưởng
Ảnh
Ảnh hưởng
Vị trí địa lí của Cộng hòa Nam Phi tạo thuận lợi để phát triển kinh tế biển, giao lưu kinh tế - xã hội với các nước trên thế giới.
Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
Địa hình và đất
Ảnh
Địa hình và đất
Phần lớn lãnh thổ Cộng hòa Nam Phi có địa hình cao nguyên với độ cao trung bình khoảng 2 000 m. Địa hình có thể chia thành ba khu vực chính
Khu vực nội địa
Ảnh
Khu vực nội địa
Địa hình cao nguyên tương đối bằng phẳng với nhiều bậc địa hình. Đất ở khu vực này chủ yếu là đất xám hoang mạc và bản hoang mạc, đất xa van, khô cằn, ít dinh dưỡng, không thuận lợi cho trồng trọt, một phần nhỏ diện tích có thể phát triển đồng cỏ để chăn nuôi gia súc.
Khu vực ven biển và thung lũng các sông
Ảnh
Khu vực ven biển và thung lũng các sông
Địa hình đồng bằng. Đất màu mỡ thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và cư trú.
Dãy Đrê-ken-béc
Ảnh
Dãy Đrê-ken-béc
Dài hơn 1.000 km, hình thành ranh giới ngăn cách giữa các cao nguyên rộng lớn trong nội địa với các đồng bằng và vùng thấp ven Ấn Độ Dương. Địa hình núi chia cắt gây khó khăn cho giao thông và kết nối thị trường trong nước.
Hình 30.1
Ảnh
Ảnh
Khí hậu
Ảnh
Khí hậu
Nằm trong các đới khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt; Có sự phân hóa giữa phía bắc với phía nam, giữa ven biển phía tây và ven biển phía đông, giữa vùng ven biển với vùng nội địa.
Vùng nội địa và duyên hải phía tây có khí hậu nhiệt đới lục địa khô hạn, lượng mưa ít, cảnh quan chủ yếu là hoang mạc, xa van, cây bụi,… chỉ phù hợp để phát triển chăn nuôi gia súc. Vùng duyên hải đông nam có khí hậu nhiệt đới ẩm, lượng mưa hàng năm khá cao, thuận lợi trong các loại cây công nghiệp và cây ăn quả. Vùng ven biển phía nam có khí hậu cận nhiệt địa trung hải, thuận lợi trong các loại cây ăn quả cận nhiệt như nho, cam, chanh….
Ảnh hưởng
Ảnh
Ảnh hưởng
Tạo điều kiện cho Cộng hòa Nam Phi có cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng, đặc biệt là các loại cây trồng nhiệt đới, cận nhiệt có giá trị xuất khẩu. Khí hậu tương đối khô hạn, chỉ khoảng 1/3 diện tích lãnh thổ có đủ lượng mưa cho hoạt động trồng trọt. Vì vậy, Cộng hòa Nam Phi đã phải đầu tư xây dựng nhiều công trình thuỷ lợi nhằm cung cấp nước cho sản xuất và phục vụ sinh hoạt của người dân.
Sông
Ảnh
Sông
Có nhiều sông nhưng sông thường ngắn, dốc. Một số sông lớn ở Cộng hòa nam Phi là: O-ran-giơ và Lim-pô-pô,… Các công thường bắt nguồn từ vùng cao nguyên nội địa và dãy Đrê-ken-béc, chảy ra Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương. Sông có nguồn cung cấp nước chủ yếu là nước mưa nên mùa lũ trùng mùa mưa. Một số sông có giá trị thuỷ điện và cung cấp nước cho công nghiệp khai thác khoáng sản, canh tác nông tuy nhiên ít có giá trị về giao thông.
Hồ
Ảnh
Hồ
Có ít hồ tự nhiên, chủ yếu là hồ nhân tạo phục vụ mục đích tưới tiêu, thuỷ điện.
Ảnh
Sinh vật
Ảnh
Sinh vật
Xavan là hệ sinh thái điển hình ở Cộng hòa Nam Phi, chiếm 34,3% diện tích đất nước. Cộng hòa Nam Phi có hệ động vật rất phong phú, đa dạng, với nhiều loài đặc hữu như: sư tử, báo, voi, tê giác, hươu cao cổ, ngựa vắn, hà mã,... Đây là nơi cung cấp nguồn gen và các nguyên liệu có giá trị cho sản xuất và đời sống của người dân. Sự đa dạng và độc đáo về tài nguyên sinh vật là một trong những đặc điểm hấp dẫn, thu hút khách du lịch tới Cộng hòa Nam Phi.
Khoáng sản
Ảnh
Khoáng sản
Tài nguyên khoáng sản phong phú, các loại khoáng sản có trữ lượng lớn là kim loại, khoáng sản năng lượng, tập trung ở vùng cao nguyên trong nội địa. Tài nguyên khoáng sản có ý nghĩa then chốt thúc đẩy sự phát triển ngành công nghiệp khai khoáng và các ngành công nghiệp liên quan, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm và đem lại nguồn thu ngoại tệ cho đất nước.
Bảng 30.1
Ảnh
Ảnh
Biển
Ảnh
Biển
Vùng biển Cộng hòa Nam Phi có tài nguyên sinh vật biển phong phú do có nhiều dòng biển chảy qua, đặc biệt là vùng biển phía tây nam là nơi có trữ lượng thuỷ sản lớn nhất, nhiều loài có giá trị cao, tạo điều kiện cho ngành khai thác thuỷ sản phát triển. Vùng biển Cộng hòa Nam Phi còn thuận lợi để phát triển giao thông vận tải biển (một số cảng nước sâu như: Kếp-tao, Po Ê-li-da-bét) và du lịch.
Dân cư
Đặc điểm
Ảnh
Đặc điểm
Quy mô dân số: là một trong sáu quốc gia đông dân nhất châu Phi. Năm 2020, dân số Cộng hòa Nam Phi đạt 59.3 triệu người. Tỉ lệ tăng tự nhiên của dân số: còn khá cao nhưng đang có xu hướng giảm, từ 1,6% năm 2010 xuống còn 1,2% năm 2020.
Thành phần dân cư, chủng tộc
Ảnh
Thành phần dân cư, chủng tộc
Là một trong những quốc gia có Thành phần dân cư, chủng tộc đa dạng, phức tạp nhất thế giới; Cư dân chủ yếu là người gốc Phi (chiếm 80,9%), ngoài ra còn có người gốc Âu, người nhập cư gốc Á và người lai giữa các chủng tộc.
Cơ cấu dân số
Ảnh
Cơ cấu dân số
Số dân nữ nhiều hơn nam. Năm 2020, tỉ lệ nữ chiếm 50,7% tổng số dân. Cơ cấu dân số trẻ, nhóm tuổi từ 15 đến 64 tuổi có xu hướng tăng lên.
Bảng 30.2
Ảnh
Ảnh
Mật độ dân số
Ảnh
Mật độ dân số
Mật độ dân số thấp (49 người/km2, năm 2020). Dân cư phân bố rất không đều: tập trung tại vùng đông bắc, các vùng duyên hải phía đông và phía nam; vùng hoang mạc và bán hoang mạc trong nội địa dân cư thưa thớt.
Vấn đề đô thị hóa
Ảnh
Vấn đề đô thị hóa
Tỉ lệ dân thành thị khá cao. Năm 2020, 67,4% dân cư sống ở các đô thị. Tốc độ đô thị hoá của Cộng hòa Nam Phi vào loại nhanh nhất thế giới. Nhiều đô thị hình thành từ việc thu hút lao động đến làm việc ở các khu mỏ. Có nhiều đô thị đông dân và hiện đại như: Kếp-tao, Đuốc-ban, Giô-han-ne-xbua,…
Ảnh hưởng
Ảnh
Ảnh hưởng
Dân số đông, gia tăng nhanh tạo nên thị trường tiêu thụ lớn và nguồn lao động dồi dào cho đất nước. Cơ cấu dân số trẻ cung cấp nguồn lao động dồi dào cho đất nước, song cũng là thách thức đối với vấn đề giải quyết việc làm. Trình độ đô thị hoá thấp, dẫn đến nhiều vấn đề về kinh tế, xã hội, môi trường.
Hình 30.3
Ảnh
Ảnh
Xã hội
Xã hội
Ảnh
Xã hội
Cộng hòa Nam Phi là đất nước có nền văn hóa hết sức đặc sắc, vừa đậm nét truyền thống của châu Phi, vừa có sự giao thoa với văn hóa châu Âu, châu Á cùng sự phong phú về ẩm thực, ngôn ngữ, tôn giáo và các lễ hội, tạo thành đặc điểm thu hút khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới. Người dân Cộng hòa Nam Phi có trình độ kĩ thuật cao và kinh nghiệm sản xuất phong phú, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, góp phần khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên. Chất lượng cuộc sống của dân cư Cộng hòa Nam Phi ngày càng được nâng cao.
Bảng 30.3
Ảnh
Ảnh
Một số vấn đề xã hội đang tồn tại ở Cộng hòa Nam Phi cần giải quyết là: dịch bệnh (nhất là HIV/AIDS), tỉ lệ thất nghiệp cao, khoảng cách giàu nghèo lớn, tuổi thọ trung bình thấp, tạo nên sức ép lớn đối với việc thực hiện các mục tiêu về an sinh, xã hội.
Luyện tập
Bài 1
Ảnh
Bài tập trắc nghiệm
Ngành công nghiệp nào đáng chú ý ở Cộng hòa Nam Phi?
Khai thác mỏ và lĩnh vực trích xuất khoáng sản
Nông nghiệp và chăn nuôi
Du lịch và lưu trú
Sản xuất và xuất khẩu
Bài 2
Ảnh
Bài tập trắc nghiệm
Ảnh hưởng văn hóa chính nào tồn tại ở Cộng hòa Nam Phi?
Chỉ có văn hóa châu Phi
Văn hóa châu Phi và châu Âu
Văn hóa châu Á và châu Âu
Văn hóa châu Phi, châu Âu và châu Á
Bài 3
Ảnh
Bài tập trắc nghiệm
Thành phố nào ở Cộng hòa Nam Phi có dân số cao nhất?
Kếp-tao
Đuốc-ban
Giô-han-ne-xbua
Không có đáp án nào phù hợp
Vận dụng
Vận dụng
Ảnh
Vận dụng
Sưu tầm thông tin và trình bày về một vườn quốc gia của Cộng hoà Nam Phi.
Cảm ơn
Ảnh