Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 82 TRAO DUYÊN I. Tìm hiểu chung
1. Vị trí đoạn trích:
I. Tìm hiểu chung 1. Vị trí đoạn trích: Xác định vị trí của đoạn “ Trao duyên”? - Thuộc đầu phần II: Gia biến và lưu lạc, từ câu 723-756; nói về việc Thuý Kiều nhờ Thuý Vân trả nghĩa cho Kim Trọng. - Gia đình gặp tai họa Thuý Kiều đã quyết định bán mình cứu cha và em. Mã Giám Sinh đến mua Kiều về làm lẽ. Đây là đêm trước ngày Thuý Kiều đi theo Mã Giám Sinh. 2. Chủ đề:
I. Tìm hiểu chung 1. Vị trí đoạn trích: - Từ câu 723 đến câu 756, thuộc phần hai “Truyện Kiều” - Gia biến và lưu lạc. - Tình yêu thắm thiết => tai biến gia đình => bán mình chuộc cha => trao duyên cho em. 2. Chủ đề: Vấn đề mà Nguyễn Du muốn đề cập đến trong đoạn trích là gì? - Đó là bi kịch tình yêu tan vỡ, nói cách khác đoạn trích thể hiện mâu thuẫn giữa tình yêu mãnh liệt với thực tế chia ly phũ phàng. 3. Bố cục:
I. Tìm hiểu chung 1. Vị trí đoạn trích: 2. Chủ đề: 3. Bố cục: Hãy tìm bố cục của đoạn trích và nêu nội dung chính của diễn biến câu chuyện? - Gồm 3 phần: Phần 1: Từ đầu – “thơm lây”: Thuý Kiều thyết phục Thuý Vân nhận lời trao duyên Phần 2: “Chiếc thoa”- “thác oan”: Thuý Kiều trao kỷ vật Phần 3: Còn lại: Thuý Kiều hướng tới đối thoại với Kim Trọng. 4. Hướng dẫn đọc:
4. Hướng dẫn đọc: - Đoạn thơ là lời dặn dò, tâm sự của Thuý Kiều đối với Thuý Vân, cậy nhờ em gái ruột một việc thiêng liêng, trong tâm trạng đau đớn, tuyệt vọng. Bởi vậy, cần đọc với nhịp điệu chậm, giọng tha thiết. Càng về sau, Kiều như chỉ nói với mình, nên giọng đọc các đoạn sau càng chậm, càng khẩn thiết, nghẹn ngào như tiếng khóc não nùng, cố nén, nhưng đến hai câu cuối thì oà vỡ thành tiếng thét, tiếng khóc, ngất lặng đi… Đoạn trích:
Trao duyên (Trích "Truyện Kiều") Cậy em, em có chịu lời, Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa. Giữa đường đứt gánh tương tư, Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em. Kể từ khi gặp chàng Kim , Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề. Sự đâu sòng gió bất kỳ, Hiều tình khôn lẽ hai bề vẹn hai? Ngày xuân em hãy còn dài, Xót tình máu mủ, thay lời nước non. Chị dù thịt nát xương mòn, Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây. Chiếc thoa với bức tờ mây Duyên này thì giữ, vật này của chung. Dù em nên vợ nên chồng, Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên! Đoạn trích:
Mất người còn chút của tin, Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa. Mai sau dù có bao giờ, Đốt lò hương ấy, so tơ phím này. Trông ra ngọn cỏ gió cây, Thấy hiu hiu gió, thì hay chị về. Hồn còn mang nặng lời thề, Nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai. Dạ đài cách mặt, khuất lời, Rảy xin chén nước cho người thác oan. Bây giờ trâm gãy bình tan, Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân! Trăm nghìn gửi lạy tình quân Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi. Phân sao phận bạc như vôi? Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng. Ôi Kim Lang! Hỡi Kim lang! Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây! II. Đọc - hiểu
1. Thuý Kiều giãi bày lí do tìm cách thuyết phục để trao duyên cho Thuý Vân:
II. Đọc - hiểu 1. Trao duyên: Đêm cuối cùng trước khi “đi theo Mã Giám Sinh”, trong lòng Thuý Kiều còn có tâm sự gì khiến nàng day dứt? - Kim Trọng chính là sự băn khoăn, day dứt trong lòng Thuý Kiều trước lúc ra đi. Vì trong khi gia đình gặp tai biến, Thuý Kiều đã phải cân nhắc lựa chọn giữa một bên chữ hiếu và một bên là tình yêu tha thiết và nàng đã quyết định “ làm con trước phải đền ơn sinh thành” Trao duyên:
II. §äc - hiÓu 1. Trao duyªn: - Lêi nãi: Cö chØ: Th¸i ®é: CËy, chÞu l¹y, th­a khÈn cÇu tha thiÕt =>Kh«ng khÝ: trang träng, thiªng liªng => KiÒu khÐo lÐo, chu ®¸o. * Ng«n ng÷ chÝnh x¸c, giµu tÝnh biÓu c¶m. Tâm sự với em:
1. Trao duyên: - Thuý Kiều đã mở lời trao duyên bằng câu đề nghị: Cậy em em có chịu lời Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa. => Đó là một câu đề nghị lạ lùng......... - Sức nặng của lời đề nghị rơi cả vào những từ: lạy, thưa, cậy em, chịu lời... Trong bao nhiêu từ có hàm ý nhờ vả: phiền em, nhờ em Nguyễn Du là chọn từ "cậy". Còn từ “chịu lời” nghĩa là chấp thuận một cách ràng buộc, bắt buộc không thể chối từ - ...Vì Kiều hiểu việc mình nhờ là một việc hết sức quan trọng, cũng hết sức tế nhị và đầy khó khăn với Thuý Vân. => Một Thuý Kiều sắc sảo, thông minh, tế nhị, khéo léo, nhạy cảm. Thuý Kiều dần dần nói rõ về nội dung lời thưa:
- Trước tiên nàng giãi bày với em gái về hoàn cảnh riêng tư của mình, những biến cố tình yêu: “đứt gánh giữa đường”. Câu thơ sử dụng sáng tạo thành ngữ đứt gánh giữa đường. Vừa gợi lên biến cố tình yêu dang dở của đời Kiều vừa cho thấy tình yêu với Kiều đâu chỉ là tình mà còn là nghĩa, là trách nhiệm đã gánh dở trên vai, nay đứt gánh thì không thể bỏ dở, phải nhờ người gánh tiếp. - Nàng đề nghị Vân thay mình trả nghĩa cùng Kim Trọng. “Tơ thừa” gợi mối duyên tình dang dở giữa Kim và Kiều. “Mặc em”: không phải là mặc kệ mà là hoàn toàn trông cậy vào em, tuỳ em định liệu. Thuý Kiều thuyết phục Thuý Vân nhận lời gá nghĩa với Kim Trọng:
- Thuý Kiều thuyết phục em bằng cách kể lại vắn tắt 2 biến cố: Gặp Kim Trọng, yêu và hẹn ước thề nguyện. Gặp sóng gió bất kì để rồi gia đình tai biến, tình yêu dang dở, rơi vào cảnh tình day dứt giữa tình và hiếu. - Tình yêu tan vỡ đó là nỗi thống khổ đối với Kiều, là mất mát đối với Kim Trọng. Thuý Kiều viện đến tình máu mủ, viện đến cái chết lại khẩn cầu em ban -....Những thành ngữ “tình máu mủ’ , ‘lời nước non’ thể hiện hàm ý tha thiết cậy nhờ em dẫu biết rằng tuổi xuân em còn dai, em sẽ thiệt thòi nhiều khi lấy Kim Träng, lời nước non này nặng lắm. - Thuý Kiều thật sắc sảo, khôn ngoan, nàng đã biết dùng lý trí đè nén tình cảm đúng lúc, đúng chỗ......... - Tâm trạng Thuý Kiều nhẹ nhõm, thanh thản phần nào. Cơn sóng lòng lúc trước đang trào dâng có lẽ giờ đã lắng xuống. 2. Trao kỉ vật:
2. Trao kỉ vật: a. Kiều trao kỉ vật: - Tình yêu nào mà chẳng có thề hẹn, có những kỷ vật thiêng liêng. Chiếc thoa: Vật làm quen, kỷ niệm đầu tiên Tờ mây: tờ giấy ghi lời thề ước Phím đàn , mảnh hương nguyền => Đây là những kỉ vật hết sức gắn bóa, thiêng liêng... - “Của chung” tức là trước là của Kiều và Kim, nay là của Kim và Vân, nhưng vẫn xác định thêm tư cách của Kiều trong đó nữa...... - Sở dĩ Kiều không nói “của em” mà nói là của chung, của tin vì tay trao mà lòng nuối tiếc, trao duyên nhưng không muốn trao tình. Dặn dò Thuý Vân:
b. Dặn dò Thuý Vân - Thuý Kiều tự coi mình là người “mệnh bạc” và dặn dò Thuý Vân : Mai sau có khi nào giở lại những kỷ vật tình yêu, đừng quên Thuý Kiều, một phần linh hồn của Thuý Kiều là ở trong đó. - Kiều Bất ngờ nhận thấy nghịch cảnh mất mát: Một bên là hạnh phúc nên vợ nên chồng của Vân một bên bất hạnh của nàng, chỉ còn là người mệnh bạc; một bên là mất mát (mất người) với một bên là còn – còn chút của tin; Một bên là tương lai mờ mịt, như đi vào cõi chết (mai sau dù có bao giờ) với một bên hiện tại khổ đau tan vỡ... - Hoà trong nội dung, nhịp điệu đoạn thơ cũng trở nên đứt nối, đuối dần đi, ngôn ngữ thơ siêu thoát, tràn ngập những hình ảnh của cõi mộng, cõi chết........ => Đó là 1 tâm trạng do quá đau đớn, xót xa mà không làm chủ được lý trí và lời nói....... 3. Thuý Kiều hướng tới đối thoại với Kim Trọng:
3. Thuý Kiều hướng tới đối thoại với Kim Trọng Sự vận động của thời gian tâm trạng ? Thuý Kiều hướng sang đối thoại với ai ? về điều gì ? - Từ thời gian tâm trạng về thực tại, hiện sinh. - Từ ..đối diện với chính mình, Thuý Kiều chuyển sang đối thoại với Kim Träng trong tâm tưởng. - về một hiện thực không thể thay đổi, ty đã đổ vỡ, về thân phận đầy những nỗi bất hạnh của chính nàng. - Sử dụng thủ pháp nghệ thuật: đối lập. - Là tiếng kêu xé lòng của Thuý Kiều (1 tiếng nấc uất nghẹn)......... => Câu thơ vừa là tiếng gọi vừa là lời than, khi nỗi tuyệt vọng đau xót cùng cực của Thuý Kiều. - Đã trao duyên cho em mà vẫn gọi Kim Trọng là chồng vì Thuý Kiều vẫn chưa dứt được tình với Kim Trọng. III. Củng cố, dặn dò
Câu 1:
Củng cố 1. Đoạn trích đã góp phần làm sáng tỏ giá trị nhân đạo trong Truyện Kiều như thế nào? Câu 2:
2. Đoạn trích Trao duyên chủ yếu thể hiện?
A. Nhân cách cao đẹp của Thúy Kiều
B. Bi kịch tình yêu tan vỡ
C. Bi kịch thân phận
D. Khát vọng tình yêu bất tử
Câu 3:
3. Vì sao Thúy Kiều trao duyên cho Thúy Vân?
A. Vì Thúy Kiều đã bán mình cho Mã Giám Sinh
B. Vì Thúy Kiều đã bội ước với Kim Trọng
C. Vì Thúy Kiều đã làm cho Kim Trọng dở dang tình cảm
D. Vì tình yêu Thúy Kiều dành cho Kim Trọng
Tiểu phẩm - Trao duyên: Tiểu phẩm - Trao duyên