BÀI 3. TOÀN CẦU HOÁ, KHU VỰC HOÁ KINH TẾ
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
ĐỊA LÝ 11 BÀI 3. TOÀN CẦU HOÁ, KHU VỰC HOÁ KINH TẾ
Mở đầu
Câu hỏi
Ảnh
Câu hỏi: Các nền kinh tế đang ngày càng phụ thuộc lẫn nhau do xu hướng toàn cầu hoá và khu vực hoá. Vậy, toàn cầu hoá, khu vực hoá kinh tế có biểu hiện như thế nào? Những hệ quả của toàn cầu hoá, khu vực hoá kinh tế là gì? Ảnh hưởng của toàn cầu hoá kinh tế và ý nghĩa của khu vực hoá kinh tế đối với các nước trên thế giới như thế nào?
Mở đầu:
Trả lời
Trả lời:
* Toàn cầu hóa - Biểu hiện: + Thương mại thế giới phát triển. + Thị trường tài chính quốc tế mở rộng. + Tăng cường vai trò của các công ti xuyên quốc gia + Gia tăng số lượng tiêu chuẩn áp dụng toàn cầu.
Ảnh
Trả lời:
- Hệ quả: + Thúc đẩy sự hợp tác kinh tế, phát triển sản xuất tăng trưởng nhanh, kinh tế toàn cầu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. + Tạo ra cơ hội giao lưu, tiếp thu những thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại. + Làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo; + Các nước phải đối mặt với nhiều thách thức, như: gìn giữ bản sắc dân tộc, giá trị truyền thống văn hóa; nguy cơ bị phụ thuộc, tụt hậu… - Ảnh hưởng: Toàn cầu hóa mang lại nhiều cơ hội phát triển kinh tế cho các nước, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức với các nước phải vượt qua.
Ảnh
Trả lời:
* Khu vực hóa - Biểu hiện: + Nhiều tổ chức liên kết kinh tế ở những cấp độ khác nhau đã được hình thành và ngày càng được mở rộng, hướng đến đảm bảo phát triển bền vững. + Nhiều quốc gia đồng thời là thành viên của nhiều tổ chức liên kết kinh tế khu vực khác nhau. + Nhiều hiệp định về kinh tế, chính trị, môi trường,… được kí kết. Thương mại nội vùng giữa các quốc gia trong cùng một khu vực ngày càng tăng.
Ảnh
Trả lời:
- Ý nghĩa: Đối với mỗi quốc gia, việc tham gia vào các tổ chức khu vực có ý nghĩa quan trọng: + Góp phần tăng cường hợp tác, liên kết giữa các nước; + Tăng vị thế, vai trò của các quốc gia; + Phát huy năng lực quốc gia trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ của tổ chức khu vực; + Thúc đẩy tham gia vào toàn cầu hóa, thuận lợi.
I. Toàn cầu hóa kinh tế
1. Biểu hiện của toàn cầu hóa kinh tế
Câu hỏi: Dựa vào bảng 3 và thông tin trong bài, hãy nêu các biểu hiện của toàn cầu hóa kinh tế.
1. Biểu hiện của toàn cầu hóa kinh tế
Ảnh
Trả lời
Trả lời:
Các biểu hiện chủ yếu của toàn cầu hóa kinh tế: - Thương mại thế giới phát triển mạnh: + Tốc độ tăng trưởng thương mại luôn cao hơn tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế thế giới. + Tổ chức thương mại thế giới (WTO) với 150 thành viên (tính đến tháng 1 – 2007) chi phối tới 95% hoạt động thương mại của thế giới.
Ảnh
Trả lời:
- Đầu tư nước ngoài tăng nhanh: + Từ năm 1990 đến 2004 đầu tư nước ngoài tăng từ 1774 tỉ USD lên 8895 tỉ USD. + Lĩnh vực dịch vụ chiếm tỉ trọng ngày càng lớn, nổi lên hang đầu là hoạt động tài chính, ngân hang, bảo hiểm,.. - Thị trường tài chính quốc tế mở rộng: + Hàng vạn ngân hàng được nối với nhau qua mạng viễn thông điện tử. + Các tổ chức quốc tế như Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) ngày càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế toàn cầu, cũng như đời sống kinh tế - xã hội của các quốc gia. - Các công ty xuyên quốc gia có vai trò ngày càng lớn.
a. Tăng nhanh thương mại quốc tế, thúc đẩy thương mại tự do
a. Tăng nhanh thương mại quốc tế, thúc đẩy thương mại tự do
Tốc độ tăng trưởng của thương mại luôn cao hơn tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế thế giới. Sự ra đời và hoạt động hiệu quả của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã thúc đẩy tự do hoá thương mại, làm cho nền kinh tế thế giới phát triển năng động.
Ảnh
a. Tăng nhanh thương mại quốc tế, thúc đẩy thương mại tự do
Hoạt động thương mại trên thế giới ngày càng tự do hơn thông qua việc cắt giảm dần thuế quan; tiến tới loại bỏ hàng rào phi thuế quan; đảm bảo tính cạnh tranh công bằng và không phân biệt đối xử. Hợp tác thương mại song phương, đa phương ngày càng trở nên phổ biến. Nhờ đó, hàng hoá và dịch vụ lưu thông giữa các quốc gia nhanh chóng, thuận lợi hơn, thúc đẩy thương mại thế giới phát triển mạnh.
Ảnh
a. Tăng nhanh thương mại quốc tế, thúc đẩy thương mại tự do
Các tổ chức kinh tế, diễn đàn như Tổ chức Thương mại thế giới, Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC),... ngày càng đóng vai trò quan trọng thông qua việc xây dựng các hiệp định chung về thương mại giữa các nước thành viên nhằm thống nhất thị trường khu vực và thế giới.
b. Phát triển các hệ thống tài chính quốc tế
b. Phát triển các hệ thống tài chính quốc tế
Toàn cầu hoá trong lĩnh vực tài chính được biểu hiện qua các nội dung cơ bản như tự do hoá lãi suất; tự do hoá tham gia hoạt động ngân hàng và các dịch vụ tài chính trên toàn thế giới, không phân biệt biên giới; tự do hoá việc di chuyển của các luồng vốn quốc tế;... Quá trình này dẫn đến hệ thống các nền tài chính quốc gia hội nhập và tác động lẫn nhau ngày càng mạnh mẽ.
Ảnh
b. Phát triển các hệ thống tài chính quốc tế
Các ngân hàng lớn của các quốc gia kết nối cùng nhau, tạo nên một mạng lưới liên kết tài chính toàn cầu. Một số tổ chức quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Nhóm Ngân hàng Thế giới ngày càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế toàn cầu cũng như kinh tế – xã hội của các quốc gia.
c. Tăng cường vai trò của các công ty đa quốc gia
c. Tăng cường vai trò của các công ty đa quốc gia
Các công ty đa quốc gia là một trong những nhân tố thúc đẩy quá trình toàn cầu hoá. Số lượng các công ty đa quốc gia và chi nhánh không ngừng tăng lên, chiếm thị phần ngày càng lớn trong nền kinh tế thế giới. Tính đến năm 2020, có khoảng 80 000 công ty đa quốc gia với hơn 500 000 chi nhánh trên toàn cầu.
Ảnh
c. Tăng cường vai trò của các công ty đa quốc gia
Các công ty đa quốc gia có sức ảnh hưởng lớn đến nhiều lĩnh vực quan trọng như tài chính, công nghệ, dịch vụ và lao động. Hoạt động xuyên suốt giữa các công ty có tác động mạnh mẽ đến việc hình thành và vận hành chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, các công ty này có vai trò khai thác tốt hơn lợi thế so sánh của các quốc gia, nhất là đối với các nước đang phát triển.
d. Gia tăng số lượng các tiêu chuẩn áp dụng toàn cầu
d. Gia tăng số lượng các tiêu chuẩn áp dụng toàn cầu
- Các tiêu chuẩn thống nhất về sản phẩm, quản lý quá trình, cung cấp dịch vụ. …ngày càng được áp dụng nhiều trên các lĩnh vực và phạm vi toàn cầu. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế góp phần thúc đẩy phát triển thương mại toàn cầu. - Các nước phát triển có hệ thống tiêu chuẩn cao hơn các nước đang phát triển. Trong quá trình hội nhập, các nước đang phát triển ngày càng hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn để nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận thị trường quốc tế hiệu quả hơn.
2. Hệ quả và ảnh hưởng của toàn cầu hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
2. Hệ quả và ảnh hưởng của toàn cầu hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, hãy: - Trình bày các hệ quả của toàn cầu hóa kinh tế. - Phân tích ảnh hưởng của toàn cầu hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới.
a. Hệ quả của toàn cầu hóa kinh tế
a. Hệ quả của toàn cầu hóa kinh tế
- Hệ quả tích cực: + Thúc đẩy sự hợp tác quốc tế, phát triển sản xuất, tăng trưởng nhanh kinh tế toàn cầu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. + Tạo nhiều cơ hội học tập và giao lưu, tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại. - Hệ quả tiêu cực: + Làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia. + Đặt các quốc gia đứng trước những thách thức như: giữ gìn bản sắc dân tộc, giá trị truyền thống,… + Gia tăng nguy cơ bị phụ thuộc, giảm tính tự chủ và nguy cơ tụt hậu đối với những quốc gia có nền kinh tế phát triển không bền vững.
b. Ảnh hưởng của toàn cầu hoá đối với các nước trên thế giới
b. Ảnh hưởng của toàn cầu hoá đối với các nước trên thế giới
Toàn cầu hóa mang lại nhiều cơ hội phát triển kinh tế cho các nước, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức với các nước phải vượt qua. - Cơ hội: làm gia tăng nguồn lực phát triển kinh tế của các nước, như: vốn đầu tư, khoa học - công nghệ, thị trường…. - Thách thức: + Đặt ra nhiều vấn đề trong phát triển kinh tế với các nước như: xây dựng thương hiệu sản phẩm; chuyển đổi cơ cấu kinh tế phù hợp; hoàn thiện các thể chế để thích ứng với xu hướng hội nhập; nâng cao trình độ phát triển kinh tế…. + Các vấn đề về xã hội và môi trường như: chênh lệch giàu nghèo, y tế, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu,… trở thành mối quan tâm chung của các quốc gia.
II. Khu vực hóa kinh tế
1. Biểu hiện của khu vực hóa kinh tế
1. Biểu hiện của khu vực hóa kinh tế
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, hãy nêu các biểu hiện của khu vực hóa kinh tế.
Trả lời
Trả lời:
* Những quốc gia có nét tương đồng về địa lý, văn hóa, xã hội có chung mục tiêu, lợi ích phát triển sẽ liên kết với nhau thành các tổ chức liên kết đặc thù. Xu hướng này gọi là khu vực hóa kinh tế.
Ảnh
Trả lời:
* Các biểu hiện của khu vực hóa kinh tế: - Nhiều tổ chức liên kết kinh tế ở những cấp độ khác nhau đã được hình thành và ngày càng được mở rộng, hướng đến đảm bảo phát triển bền vững. Có các kiểu liên kết phổ biến, như: + Liên kết tam giác phát triển, ví dụ như: tam giác tăng trưởng Inđônêxia - Malaixia - Xingapo; Liên kết vùng Ma-xơ Rai-nơ giữa Bỉ - Đức - Hà Lan,… + Liên kết khu vực, ví dụ như: Liên minh châu Âu; Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Thị trường chung Nam Mỹ,… + Diễn đàn liên kết khu vực, ví dụ như: Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương; Hội nghị thượng đỉnh Á - Âu,…
Ảnh
Trả lời:
- Hiện nay trên thế giới có khoảng 24 tổ chức liên kết kinh tế khu vực có quy mô lớn với những mức độ quan hệ khác nhau. Nhiều quốc gia đồng thời là thành viên của nhiều tổ chức liên kết kinh tế khu vực khác nhau. - Trong các tổ chức liên kết kinh tế khu vực, ngày càng có nhiều hiệp định về kinh tế, chính trị, môi trường,… được kí kết. Thương mại nội vùng giữa các quốc gia trong cùng một khu vực ngày càng tăng.
2. Hệ quả và ý nghĩa của khu vực hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
2. Hệ quả và ý nghĩa của khu vực hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, hãy: - Trình bày hệ quả của khu vực hóa kinh tế. - Phân tích ý nghĩa của khu vực hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới.
a. Hệ quả của khu vực hóa kinh tế
a. Hệ quả của khu vực hóa kinh tế
- Hệ quả tích cực: + Tạo nên động lực thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, tăng cường tự do hóa thương mại, đầu tư, dịch vụ giữa các quốc gia và các khu vực với nhau. + Lợi ích kinh tế của các nước thành viên được đảm bảo trong tổ chức khu vực. + Thúc đẩy quá trình mở cửa thị trường ở các quốc gia, tạo lập những thị trường khu vực rộng lớn, tạo nền tảng cho quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới. - Hệ quả tiêu cực: xu hướng khu vực hóa kinh tế đặt ra không ít các vấn đề như: tính tự chủ kinh tế; vấn đề cạnh tranh giữa các khu vực,…
b. Ý nghĩa của khu vực hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
b. Ý nghĩa của khu vực hóa kinh tế đối với các nước trên thế giới
- Đối với mỗi quốc gia, việc tham gia vào các tổ chức khu vực có ý nghĩa quan trọng: + Góp phần tăng cường hợp tác, liên kết giữa các nước; + Tăng vị thế, vai trò của các quốc gia; + Phát huy năng lực quốc gia trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ của tổ chức khu vực; + Thúc đẩy tham gia vào toàn cầu hóa, thuận lợi.
Dặn dò
Dặn dò
Dặn dò
- Ôn lại bài vừa học. - Làm phần Luyện tập và Vận dụng trong SGK. - Chuẩn bị bài mới.
Cảm ơn
Ảnh