BÀI 5. TIẾNG CƯỜI TRÊ̂N SÂN KHẤU. 2. TIỀN BẠC VÀ TÌNH ÁI (TRÍCH KỊCH LÃO HÀ TIỆN) (MÔ-LI-E)
Trang bìa
Trang bìa
BÀI 5. TIẾNG CƯỜI TRÊ̂N SÂN KHẤU
TIỀN BẠC VÀ TÌNH ÁI
Văn bản 2:
Ảnh
Khởi động
Khởi động
Khởi động:
Thói keo kiệt là một trong những đối tượng của tiếng cười trào phúng trong văn chương. Bạn hãy lấy một vài ví dụ minh hoạ.
Ảnh
I. Tìm hiểu chung
Tìm hiểu chung
Ảnh
I. Tìm hiểu chung
- Nhiệm vụ
Ảnh
Hình vẽ
- Nhiệm vụ:
Em hãy trình bày đôi nét về tác giả Mô-li-e? Trình bày xuất xứ và hoàn cảnh ra đời của đoạn trích Tiền bạc và tình ái?
1. Tác giả
1. Tác giả
Hình vẽ
Là người khai sinh ra nền hài kịch mới của sân khấu Pháp, có công đưa hài kịch từ chỗ là loại hình được xem là thấp kém lên thành VH cao cấp. Với tiếng cười nhiều cung bậc, từ trào lộng vui nhộn đến chế nhạo, đả kích sâu cay, hài kịch của ông có sức công phá lớn cái xấu, cái ác. Là người sáng tạo ra tiếng cười có tính bi kịch, mang ý nghĩa XH sâu sắc. Tác phẩm tiêu biểu: Trường học làm vợ, Tác-tuýp, Lão hà tiện,....
Mô-li-e (1622 - 1673)
Ảnh
2. Văn bản
Ảnh
2. Văn bản
Hình vẽ
Đoạn trích Tiền bạc và tình ái trích từ vở kịch Lão hà tiện. Đoạn trích Tiền bạc và tình ái nằm ở một số lớp cuối của vở hài kịch, hành động kịch xoay quanh cảnh mất tiền, tra hỏi và mặc cả tiền – tình.
II. Khám phá văn bản
Khám phá văn bản
Ảnh
II. Khám phá văn bản
1. Nhận biết và phân tích một số yếu tố hài kịch.
1. Nhận biết và phân tích một số yếu tố hài kịch
Ảnh
Hình vẽ
Tóm tắt các sự kiện chính và hành động của các nhân vật. Từ đó xác định tình huống hài kịch của VB. Màn độc thoại Ác-pa-gông kêu mất tiền được coi là phần cao trào của toàn bộ vở kịch Lão hà tiện, bộc lộ rõ nhất tính cách của NV. Hãy liệt kê vào ô tương ứng một số lời của Ác-pa-gông nói với mình và với các đối tượng khác. Qua đó có NX gì về ngôn ngữ giao tiếp của kịch?
+ Câu 3, 4
1. Nhận biết và phân tích một số yếu tố hài kịch
Ảnh
Hình vẽ
Gọi tên cảm xúc (theo trình tự tăng cấp) của Ác-pa-gông khi kêu mất tiền. Phân tích một số chi tiết để làm rõ cảm xúc này. Nêu một số thủ pháp trào phú trong màn tra hỏi.
a. Các sự kiện chính và các hành động của nhân vật:
Ảnh
a. Các sự kiện chính và các hành động của nhân vật:
Hình vẽ
Ác-pa-gông mất tráp tiền, thống thiết than khóc, đòi tra khảo tất cả mọi người. Bị vu oan là thủ phạm, Va-le-rơ không rõ nguồn cơn, bị Ác-pa-gông tra hỏi. Ác-pa-gông lục vấn về tiền bạc, Va-le-rơ trình bày về tình yêu.
b. Tình huống hài kịch
Hình vẽ
b. Tình huống hài kịch
Sự hiểu lầm của hai người say mê hai đối tượng khác nhau.
Ảnh
c. Màn độc thoại Ác-pa-gông
c. Màn độc thoại Ác-pa-gông
Ảnh
d. Trình tự tăng cấp của cảm xúc
d. Trình tự tăng cấp của cảm xúc
Hình vẽ
Hình vẽ
Hốt hoảng: Tiếng kêu thất thanh, cảm tưởng một cú giáng bất ngờ, tung ra một loạt câu cảm thán: "Ôi, kẻ trộm! .... Nó là đứa nào!"
Hình vẽ
Hình vẽ
Chới với, mất phương hướng: tung ra hàng loạt câu nghi vấn liên tiếp: "Nó là đứa nào! Nó sao rồi?.... Ai đó? Đứng lại!".
Đau xót: than thở, rên rỉ: Than ôi! Khốn khổ tiền của tôi ơi, khối khổ tiền của tôi ơi.... chúng đã cướp mất mày của tao đi rồi?..."
Ảnh
Ảnh
Ảnh
+ Tuyệt vọng, mất trí
d. Trình tự tăng cấp của cảm xúc
Hình vẽ
Hình vẽ
Tuyệt vọng: suy sụp hoàn toàn "Mất mày là tao mất chốn nương tựa, niềm an ủi, nỗi vui của tao, thế là đời tao hết rồi..... Thế là xong, tao kiệt sức rồi, tao đang chết đây, tao chết rồi chôn rồi".
Hình vẽ
Mất trí: Nghi ngời cả khán giả "có sự phần nào vụ trộm", muốn "treo cổ tất cả mọi người" và treo cổ cả chính mình.
Ảnh
Ảnh
+ Nhận xét
Ảnh
d. Trình tự tăng cấp của cảm xúc
Hình vẽ
Hình vẽ
Tính tăng cấp của cảm xúc trong tác phẩm không chỉ thể hiện thông qua ngôn từ mà còn cả biểu hiện qua ngôn ngữ điệu, cử chỉ, hành động của nhân vật.
* Nhận xét:
e. Một số thủ pháp trào phúng trong màn tra hỏi
e. Một số thủ pháp trào phúng trong màn tra hỏi
Hình vẽ
Hình vẽ
Ác-pa-gông - nhân vật trung tâm với tính cách keo bản, ích kỉ. Các nhân vật còn lại - đối lập với Ác-pa-gông về quyền lợi và nguyện vọng.
* Cách phân tuyến nhân vật:
Ảnh
+ Xác định xung đột
e. Một số thủ pháp trào phúng trong màn tra hỏi
Hình vẽ
Hình vẽ
Ác-pa-gông đại diện cho sự "lệch chuẩn đạo đức" chỉ biết đến tiền bạc, bủn xỉn. Các NV khác đại diện cho những chuẩn mực đạo lí thông thường, như tình cảm gia đình, lòng tốt.
* Xác định xung đột:
Ảnh
+ Nhận xét
e. Một số thủ pháp trào phúng trong màn tra hỏi
Hình vẽ
Xung đột trong màn kịch này thuộc về xung đột tính cách: giữa sự "lệch chuẩn đạo đức" đam mê thấp kém với chuẩn mực đạo lí thông thường. Phán xử của Mô-li-e hoàn toàn nghiêng về bên thứ hai.
Ảnh
Ảnh
2. Phân tích giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm, các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
2. Phân tích giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm, các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
Ảnh
Hình vẽ
Từ cách phân tuyển nhân vật trong văn bản trên, xác định xung đột kịch, xung đột có thể hiện quan điểm "dùng tiếng cười sửa chữa phong hoá" của Mô-li-e như thế nào?
+ Hiểu nhầm (ông nói gà, bà nói vịt):
2. Phân tích giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm, các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
Hình vẽ
Hình vẽ
Va-le-rơ – Tất cả mọi nỗi ước ao của cháu, chỉ là được thấy mặt cho hả lòng, và không hề có ý nghĩ tội lỗi nào đến làm vẩn đục mối tình mà đôi mắt đẹp của nàng đã gieo vào lòng cháu. Ác-pa-gông (nói riêng) – Đôi mắt đẹp của nàng tráp của ta! Nó nói đến cái tráp của ta, mà cứ như một tình lang nói đến tình nương vây.
* Hiểu nhầm (ông nói gà, bà nói vịt):
Ảnh
+ Từ ngữ đa nghĩa và nói mỉa
2. Phân tích giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm, các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
Hình vẽ
Hình vẽ
Sử dụng các từ ngữ như “máu mủ ruột rà”, “kho vàng”, “của báu”, “mó máy”,... Những từ này có thể hiểu theo nhiều nghĩa, gây sự nhầm lẫn và hiểu sau ý giữa Ác-pa-gôn và Va-le-rơ. Nói mỉa: “Nó nói đến cái tráp của ta mà cứ như một tình lang nói đến tình nương vậy”.
* Từ đa nghĩa và nói mỉa:
Ảnh
+ Tăng cấp
2. Phân tích giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm, các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
Hình vẽ
Hình vẽ
Mức độ hiểu lầm càng ngày càng gia tăng: nghi cắp tiền=> tên kẻ cắp thừa nhận => Tên kẻ cắp khăng khăng đòi giữ “của báu” => tên kẻ cắp lăn xả, bám riết => tên kẻ cắp đồng lõa với u già.
* Tăng cấp:
Ảnh
3. Liên hệ, vận dụng
3. Liên hệ, vận dụng
Ảnh
Hình vẽ
Phần cuối hài kịch Mô-li-e nói chung và vở Lão hà tiện nói riêng thường xuất hiện yếu tố bất ngờ, có xu hướng giảm nhẹ mâu thuẫn, đi đến kết thúc vui vẻ. Bạn có suy nghĩ gì về cách kết thúc này?
+ Yếu tố bất ngờ
3. Liên hệ, vận dụng
Hình vẽ
Yếu tố bất ngờ: “chàng rể” Ăng-xen-mơ giàu có lại là cha ruột của anh em Va-le-rơ, Ma-ri-an.
Ảnh
+ Tranh luận
3. Liên hệ, vận dụng
Hình vẽ
Bằng lòng: Kết thúc hòa cả làng, tất cả đều vui vẻ vì đạt được mong muốn, lợi ích của mình, gia đình từ nay được sống trong hòa khí, khắc phục được sự “lệch chuẩn đạo đức”. Không bằng lòng: Việc đánh giá cách kết thúc của Mô-li-e đòi hỏi người đọc phải liên hệ với thực tế cuộc sống, nhận định tính chân thực và tính khả thi của giải pháp mà tác giả đề xuất.
Ảnh
III. Tổng kết
Tổng kết
Ảnh
III. Tổng kết
1. Nội dung
Ảnh
1. Nội dung
Hình vẽ
Phê phán thói keo kiệt, coi tiền là trên hết của nhân vật Ác-pa-gông cùng những lệch chuẩn đạo đức của lão.
Ảnh
2. Nghệ thuật
Ảnh
2. Nghệ thuật
Hình vẽ
Sử dụng kết hợp thủ pháp trào phúng độc thoại,… Sử dụng ngôn ngữ tăng cường để làm nổi bật tính trào phúng của vở kịch.
IV. Luyện tập vận dụng
- Luyện tập vận dụng
Ảnh
- Luyện tập vận dụng:
Hãy chọn một lớp kịch trong văn bản Tiền bạc và tình ái để vào vai nhân vật và biểu đạt theo cảm nhận của mình.
Tổng kết
Tổng kết
Ảnh
Tổng kết:
Ôn lại kiến thức đã học. Hoàn chỉnh bài tập phần Luyện tập vận dụng. Chuẩn bị bài sau: "Bài 5. Tiếng cười trên sân khấu. 3. Đối tượng và những khó khăn của hài kịch (Mô-li-e)".
Cảm ơn
Ảnh