Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 12 Trang bìa:
GIÁO DỤC CÔNG DÂN 10 1. THẾ NÀO LÀ NHẬN THỨC?
Khái niệm:
Bàn về nhận thức, từ xưa đến nay có nhiều quan điểm khác nhau: - Các nhà triết học duy tâm cho rằng: nhận thức do bẩm sinh hoặc do thần linh mách bảo mà có. - Các nhà triết học duy vật trước C. Mác lại quan niệm: nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy móc, thụ động về sự vật, hiện tượng. Em có nhận xét gì về hai quan điểm nêu trên ? 1. Thế nào là nhận thức? Triết học duy vật biện chứng cho rằng, nhận thức bắt nguồn từ thực tiễn, quá trình nhận thức diễn ra rất phức tạp, gồm 2 giai đoạn: nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính. Hình ảnh:
Căn cứ gọi tên:
Nhận thức cảm tính:
- Nhận thức cảm tính: Là giai đoạn nhận thức được tạo nên do sự tiếp xúc trực tiếp của các cơ quan cảm giác với sự vật, hiện tượng, đem lại cho con người hiểu biết các đặc điểm bên ngoài của chúng. 1. Thế nào là nhận thức: Nhận thức lý tính:
- Nhận thức lý tính: Là giai đoạn nhận thức tiếp theo, dựa trên các tài liệu do nhận thức cảm tính đem lại, nhờ các thao tác của tư duy như phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá… tìm ra bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng. 1. Thế nào là nhận thức: => Nhận thức là quá trình phản ánh sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan vào bộ óc con người, để tạo nên những hiểu biết về chúng. Ảnh minh hoạ 1:
Ngµy mïa - Cao B»ng Ảnh minh hoạ 2:
§¸nh chiÕm s©n bay T©n S¬n NhÊt Ảnh minh hoạ 3:
Nghiªn cøu vµ trång thö nghiÖm c©y d­a Mü Câu hỏi:
Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸c ho¹t ®éng trªn cña con ng­êi? C¸c ho¹t ®éng trªn cã ý nghÜa nh­ thÕ nµo ®èi víi sù ph¸t triÓn cña x· héi? 2. THỰC TIỄN LÀ GÌ?
Ví dụ 1:
Ví dụ 1: 2. Thực tiễn là gì? Ông cha ta đã dựa vào kinh nghiệm thực tiễn để đúc kết thành các câu ca dao, tục ngữ trên. Ông cha ta đã dựa vào cơ sở nào để đúc kết thành các câu ca dao, tục ngữ sau: - Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống. - Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm. - Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa. - Mấy đời bánh đúc có xương, Mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng. Ví dụ 2:
Ví dụ 2: 2. Thực tiễn là gì? * Con ng­êi s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. * Con ng­êi ®Êu tranh giai cÊp ®Ó gi¶i phãng m×nh khái ¸p bøc bãc lét. * Con ng­êi nghiªn cøu khoa häc øng dông vµo cuéc sèng. Nhận xét:
Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội. Em có nhận xét gì các hoạt động trong những bức ảnh trên và cho biết chúng thuộc các hoạt động nào? Các hình thức:
Các hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn: Ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt. Ho¹t ®éng chÝnh trÞ - x· héi. Ho¹t ®éng thùc nghiÖm khoa häc. => Hoạt động sản xuất vật chất là cơ bản nhất, vì nó quyết định các hoạt động khác và xét cho cùng, các hoạt động khác cũng nhằm phục vụ hoạt động cơ bản này. Minh hoạ:
Ng­êi n«ng d©n ®ang h¸i chÌ B¸c Hå tham gia kh¸ng chiÕn 3. VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC
Ví dụ:
Có lần một sinh viên hỏi Clốt Béc-na (1813 – 1878), nhà sinh lí học người Pháp: Thưa thầy, điều gì quan trọng nhất trong y học? Những sự kiện thực tiễn! - ông rành rọt trả lời. Dựa vào hiểu biết của mình em hãy cho biết: a) Ý kiến của Clốt Béc-na đúng hay sai? b) Thực tiễn có những vai trò gì đối với nhận thức? 3. Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức: Thảo luận nhóm:
Nhóm 1: Vì sao nói thực tiễn là cơ sở của nhận thức? Nêu 1 ví dụ để chứng minh. Nhóm 2: Vì sao nói thực tiễn là động lực của nhận thức? Lấy ví dụ trong học tập để chứng minh? Nhóm 3: Vì sao nói thực tiễn là mục đích của nhận thức? Lấy ví dụ để chứng minh Nhóm 4: Vì sao thực tiễn được coi là tiêu chuẩn của chân lý? Lấy ví dụ để chứng minh? THẢO LUẬN NHÓM Thực tiễn là cơ sở của nhận thức:
a, Thực tiễn là cơ sở của nhận thức - Moïi söï hieåu bieát cuûa con ngöôøi ñeàu tröïc tieáp naûy sinh töø thöïc tieãn. * Ví dụ: Từ sự đo đạc ruộng đất, đo lường vật thể mà con người có tri thức về toán học. - Thoâng qua hoaït ñoäng thöïc tieãn caùc giaùc quan ñöôïc hoaøn thieän, khaû naêng nhaän thöùc ngaøy caøng saâu saéc, ñaày ñuû hôn veà söï vaät, hieän töôïng. * Ví dụ: Người thợ nhuộm, do nhiều lần nhuộm quần áo, đã có thể phân biệt 12 mầu đen khác nhau; khi biết chế tạo và sử dụng công cụ LĐ, bàn tay con người trở nên khéo léo hơn, tư duy phát triển hơn. Thực tiễn là động lực:
- Thöïc tieãn luoân luoân ñaët ra nhöõng yeâu caàu môùi cho nhaän thöùc -> thuùc ñaåy nhaän thöùc phaùt trieån. * Ví duï: Baùc só Ñaëng Vaên Ngöõ nghieân cöùu tìm ra khaùng sinh (SGK trang 41 - 42). * Ví dụ: Việc học tập đặt ra yêu cầu học sinh phải giải bài tập và học kiến thức mới, khó…khi giải quyết được những bài tập khó đó thì nhận thức của em sẽ được nâng cao hơn. b, Thực tiễn là động lực của nhận thức Ảnh minh hoạ:
Mét sè thµnh tùu cña ngµnh n«ng nghiÖp ViÖt Nam Thực tiễn là đích:
- Caùc tri thöùc khoa hoïc chæ coù gía trò khi noù ñöôïc vaän duïng vaøo thöïc tieãn. Muïc ñích cuûa nhaän thöùc laø caûi taïo hieän thöïc khaùch quan, ñaùp öùng nhu caàu vaät chaát, tinh thaàn cuûa con ngöôøi. - Chuû tòch Hoà Chí Minh ñaõ töøng noùi: “Lí luaän maø khoâng lieân heä vôùi thöïc tieãn laø lí luaän suoâng”. * Ví dụ: Nhà bác học Điêzen đã viết giả thuyết về động cơ sử dụng chất thải công nghiệp làm nhiên liệu và giả thuyết của ông đã được ứng dụng để chế tạo ra các loại động cơ chạy dầu như bây giờ. c, Thực tiễn là mục đích của nhận thức Thực tiễn là tiêu chuẩn:
d, Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí - Nhaän thöùc cuûa con ngöôøi coù theå ñuùng ñaén hoaëc sai laàm. Chæ coù ñem nhöõng tri thöùc thu nhaän ñöôïc kieåm nghieäm qua thöïc tieãn môùi ñaùnh giaù ñöôïc tính ñuùng ñaén hay sai laàm cuûa chuùng. * Ví duï: Thuyeát Nhaät taâm cuûa Coâ-peùc-níc cho raèng, Traùi ñaát quay xung quanh Maët trôøi. Nhôø coù kính vieãn voïng töï saùng cheá vaø kieân trì quan saùt baàu trôøi, Ga-li-leâ (1564 – 1642) ñaõ khaúng ñònh Thuyeát Nhaät taâm cuûa Coâ-peùc-níc laø ñuùng vaø coøn boå sung: Maët trôøi coøn töï quay xung quanh truïc cuûa noù. Toùm laïi: Thöïc tieãn laø cô sôû, laø ñoäng löïc, laø muïc ñích cuûa nhaän thöùc vaø laø tieâu chuaån ñeå kieåm tra keát quaû cuûa nhaän thöùc. 4. CỦNG CỐ
Bài tập 1:
Hoạt động thực tiễn cơ bản nhất của con người là:
A, Hoạt động sản xuất vật chất.
B, Hoạt động chính trị - xã hội.
C, Hoạt động thực nghiệm khoa học.
D, Hoạt động văn hoá, nghệ thuật, giáo dục.
Bài tập 2:
Cơ sở của sự thống nhất giữa nhận thức cảm tính và lý tính là:
A, Thế giới vật chất tồn tại khách quan.
B, Tài liệu cảm tính có thể tin cậy, phong phú.
C, Thực tiễn xã hội.
D, Tính năng động chủ quan của con người.
Sơ đồ:
Kết thúc: