Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
TIẾT 23 ĐỌC VĂN: TẤM CÁM (TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM) MỞ ĐẦU
Bố cục bài:
I. GiỚI THIỆU CHUNG 1.Truyện cổ tích a. Khái niệm b. Phân loại: 2. Truyện Tấm Cám a.Thể loại: b. Đặc trưng: c. Tóm tắt: II. ĐỌC- HiỂU VĂN BẢN 1.Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám. a.Thân phận Tấm Cám. b. Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột 2 .Ý nghĩa của những lần hóa thân 3 .Bản chất của mâu thuẫn và xung đột III. TỔNG KẾT IV. LUYỆN TẬP Giới thiệu truyện:
Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ I. GIỚI THIỆU CHUNG
1.Truyện cổ tích:
I. GiỚI THIỆU CHUNG 1.Truyện cổ tích a. Khái niệm - Là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động. b. Phân loại - Cổ tích loài vật - Cổ tích thần kì - Cổ tích sinh hoạt Một số truyện cổ tích Việt Nam:
2. Một số truyện cổ tích Việt Nam I. GiỚI THIỆU CHUNG Tích chu 2. Truyện Tấm Cám:
2. Truyện Tấm Cám I. GiỚI THIỆU CHUNG a.Thể loại Cổ tích thần kì b. Đặc trưng - Có sự tham gia của các yếu tố thần kì - Kết cấu phổ biến: nhân vật chính trải qua những cuộc hoạn nạn, cuối cùng được hưởng hạnh phúc. - Nội dung Phản ánh : Mâu thuẫn gia đình và xã hội thể hiện qua đấu tranh giữa tốt, xấu, thiện,ác Thể hiện ước mơ của nhân dân lao động. Tóm tắt truyện:
- Nhân vật chính là Tấm, một cô gái mồ côi có nhiều phẩm chất tốt đẹp, cuộc đời cô trải qua nhiều bất hạnh nhưng cuối cùng cô cũng gặp được hạnh phúc. - Tấm mồ côi mẹ, rồi mồ côi cha, phải sống với dì ghẻ, chịu nhiều thiệt thòi, bị ức hiếp (bị cướp giỏ cá, bị mất cá bống, không được dự hội…) -Nhờ sự giúp đỡ của Bụt, Tấm trở thành Hoàng Hậu nhưng vẫn bị mẹ con Cám hãm hại nhiều lần. Tấm hoá thành chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, cây thị, quả thị . Cuối cùng Tấm trở lại thành người. -Một hôm, vua đi qua quán nước, nhìn thấy trầu têm cánh phượng khéo giống như Tấm têm. Nhờ đó Tấm được về cung. Vẫn bị sự ghen ghét của Cám, Tấm đã chỉ cách làm cho trắng. Cám làm theo và chết, mụ dì ghẻ nghe tin, cũng chết theo. => Truyện kể về số phận của cô gái mồ côi,bất hạnh với ước mơ đổi đời và công lí xã hội của nhân dân lao động. Truyện gắn liền với cuộc đấu tranh chống lại cái ác để giành và giữ hạnh phúc.Tác phẩm thể hiện quan niệm hạnh phúc của nhân dân. I. GiỚI THIỆU CHUNG 2. Truyện Tấm Cám c. Tóm tắt Tóm tắt truyện:
Tóm tắt truyện Tấm Cám Tóm tắt truyện:
7 sự kiện chính: về chiếc yếm đỏ về con cá bống về việc xem hội, thử giày về cái chết của Tấm về chim vàng anh về cây xoan đào và khung cửi về bà lão và quả thị II. ĐỌC- HiỂU VĂN BẢN
1. Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám.:
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN 1. Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám. a. Thân phận Tấm – Cám Tấm Cám 2. Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột:
2. Diễn biến các sự kiện dẫn đến mâu thuẫn Chặng Sự kiện Hành động của mẹ con Cám Hành động,phản ứng của Tấm Lực lượng phù trợ Mâu thuẫn 1 1. Về chiếc yếm đỏ - Cám ham chơi - Lừa Tấm, chiếm yếm đỏ - Chăm chỉ - Khóc hu hu Bụt 2. Về con cá bống - Giết cá bống - Không nói gì, òa khóc Bụt 3.Về việc đi xem hội, thử giày -Trộn thóc với gạo, bắt Tấm nhặt - Khóc một mình - Đi xem hội→ đánh rơi giày, thử giày→thành hoàng hậu Bụt - Độc ác, muốn chiếm đoạt tất cả những gì thuộc về Tấm. - Hiền lành,phản ứng yếu ớt, thụ động: khóc. Ước mơ về lẽ công bằng”ở hiền gặp lành” Xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong gia đình(dì ghẻ-con chồng; chị em cùng cha khác mẹ) Diễn biến sự kiện dẫn đến mâu thuẫn và xung đột:
2 4.Về cái chết của Tấm - Chặt cây cau - Vào cung thay chị - Chết→hóa thành chim vàng anh 5.Về chim vàng anh - Cám giặt đồ - Giết chim - Hót, mắng Cám - Hóa thành cây xoan 6.Về cây xoan đào, khung cửi - Chặt cây làm khung cửi - Đốt khung cửi - Khung cửi rủa Cám - Mọc lên cây thị 7.Về bà lão và quả thị - Sợ hãi -Từ quả thị bước ra cô Tấm ở với bà lão - Nhờ miếng trầu, Tấm gặp lại vua và trở lại làm hoàng hậu - Trừng phạt Cám - Vô cùng độc ác, muốn tiêu diệt Tấm - Phản ứng mạnh mẽ,hành động quyết liệt,ở thế chủ động Không còn bụt giúp đỡ ٭Kết quả - Cám chết →cái ác thua - Tấm thành hoàng hậu → cái thiện thắng >< vì quyền lợi xã hội →biến thành xung đột dữ dội, một mất một còn 3 .Ý nghĩa của những lần hóa thân:
II. ĐỌC- HiỂU VĂN BẢN 3. Ý nghĩa của những lần hóa thân: a. Những lần hóa thân - Chim vàng anh - Cây xoan đào - Khung cửi - Qủa thị và cô Tấm xinh đẹp hơn xưa b. Ý nghĩa - Sự đấu tranh không khoan nhượng để giành hạnh phúc - Sức sống mãnh liệt của Tấm( không một thế lực nào tiêu diệt nổi) - Thể hiện tinh thần lạc quan, niềm tin vào chân lý và lẽ công bằng của người Việt. 4. Bản chất của mâu thuẫn và xung đột :
4. Bản chất của mâu thuẫn và xung đột II. ĐỌC- HiỂU VĂN BẢN - Mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền( dì ghẻ- con chồng, chị em cùng cha khác mẹ) - Ý nghĩa xã hội xuất hiện sau. - Ý nghĩa chung nhất là>< giữa thiện và ác III.TỔNG KẾT
Tổng kết:
III. TỔNG KẾT 1. Nội dung - Phản ánh xung đột gia đình và xung đột xã hội - Niềm tin vào sức sống mãnh liệt của cái thiện 2. Nghệ thuật - Sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm - Các yếu tố kỳ ảo, làm truyện trở nên thu hút, hấp dẫn - Xen lẫn sinh hoạt đời thực IV. LUYỆN TẬP
1. Luyện tập:
IV.LUYỆN TẬP - Căn cứ vào định nghĩa truyện cổ tích ở bài Khái quát văn học dân gian Vệt Nam và mục tiểu dẫn của bài này, hãy tìm trong Tấm Cám những dẫn chứng để phân tích, làm rõ các đặc trưng của truyện cổ tích thần kì ? - Có yếu tố thần kì: nhân vật thần kì( Bụt),có vật thần kì( xương cá bống), bản thân nhân vật chính cũng có sự biến hóa thần kì. Nhân vật chính( Tấm) trải qua nhiều hoạn nạn, cuối cùng được hưởng hạnh phúc. - Thể hiện ước mơ về lẽ công bằng của nhân dân, niềm tin vào sức mạnh của cái thiện. 2. Bài tập:
Câu 1:
IV. LUYỆN TẬP 2. Bài tập Dòng không nêu ý nghĩa của chi tiết về những lần hóa thân của Tấm?
A. Cuộc đấu tranh bền bỉ, không khoan nhượng
B. Sức sống mãnh liệt của Tấm
C. Tính chất gian nan, quyết liệt của xung đột.
D. Thể hiện cụ thể hình ảnh cái ác.
Câu 2:
IV. LUYỆN TẬP 2. Bài tập Mâu thuẫn gia đình được xây dựng trong truyện Tấm Cám là mâu thuẫn giữa?
A. Chủ và tớ.
B. Dì ghẻ con chồng.
C. Anh ( chị) cả và em út.
D. Người xinh đẹp và xấu xí.
Câu 3:
IV. LUYỆN TẬP 2. Bài tập Cho một đoạn trích từ Tấm Cám“ Tấm bốc nắm thóc ném cho gà. Gà chạy vào bếp bới một lúc thì thấy xương ngay.Tấm bèn nhặt lấy bỏ lọ và đem chôn dưới chân giường như lời Bụt dặn”. Nếu viết thêm câu: “ Tấm bỗng thấy trong lòng lung linh mơ hồ một tín hiệu báo trước hạnh phúc đang đến với mình” thì câu văn bổ sung đó có thể nghiêng về loại câu:
A. Câu miêu tả.
B. Câu tự sự.
C. Câu biểu cảm.
D. Tất cả đều sai
3. Dặn dò:
Học bài cũ, nắm được bản chất của mâu thuẫn trong truyện Tấm Cám, ý nghĩa của những lần hóa thân của Tấm, triết lý mà nhân dân ta muốn gởi gắm. Chuẩn bị “ Tam đại con gà” và “ Nhưng nó phải bằng hai mày) Ôn định nghĩa truyện cười, soạn theo câu hỏi sách giáo khoa) 3. Dặn dò IV. LUYỆN TẬP