BÀI 2: SỰ CHUYỂN THỂ CỦA NƯỚC VÀ VÒNG TUẦN HOÀN CỦA NƯỚC TRONG TỰ NHIÊN
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 2: SỰ CHUYỂN THỂ CỦA NƯỚC VÀ VÒNG TUẦN HOÀN CỦA NƯỚC TRONG TỰ NHIÊN
MỞ ĐẦU
Mục tiêu bài học
Ảnh
MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Quan sát và làm được thí nghiệm đơn giản để phát hiện ra sự chuyển thể của nước. - Vẽ sơ đồ và sử dụng được các thuật ngữ: bay hơi, ngưng tụ, đông đặc, nóng chảy để mô tả sự chuyển thể của nước. - Vẽ được sơ đồ và ghi chú được "vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên".
Câu hỏi mở đầu
Khi lau bảng bằng khăn ẩm (hình 1), chỉ một lát sau bảng khô. Vậy nước ở bảng đã đi đâu?
Ảnh
*Trả lời: Bảng khô vì nước ở bảng đã bay hơi.
1. Sự chuyển thể của nước
Hiện tượng nóng chảy
1. Sự chuyển thể của nước
- Một que kem ở thể rắn, được lấy ra khỏi tủ đá, sau ít phút nó chuyển thành thể lỏng. - Sự chuyển từ thể rắn sang thể lỏng này gọi là hiện tượng nóng chảy. Ta có thể diễn tả hiện tượng nóng chảy theo cách sau: Nóng chảy Thể rắn Thể lỏng
Hình vẽ
Bảng sự chuyển thể của nước
- Sự chuyển từ thể này sang thể khác của nước được diễn tả bằng các hiện tượng tương ứng trong bảng sau:
Ảnh
Hoạt động 1
Quan sát hình 2, hãy ghi chép sự thay đồi đã xảy ra với nuớc trong khay.
Ảnh
Sự thay đổi đã xảy ra với nước trong khay a - Nước từ thể lỏng chuyển sang thể rắn. b - Nước đá từ thể rắn chuyển thành thể lỏng.
Hoạt động 2 (1)
- Chuẩn bị: 1 cốc, 1 đĩa, nước nóng, găng tay vải. - Tiến hành: + Đeo găng tay. + Rót nước nóng vào cốc (hình 3a), quan sát và ghi chép hiện tượng xảy ra. + Úp đĩa vào cốc nước nóng khoảng một phút rồi nhấc đĩa lên (hình 3b). Quan sát và ghi chép hiện tượng xảy ra ở mặt trong của đĩa.
Ảnh
Hoạt động 2 (2)
Từ các hiện tượng quan sát được ở trên, hãy: - Cho biết nước có thể tồn tại ở thể nào. - Chỉ ra sự chuyển thể của nước đã xảy ra trong mỗi hình.
- Hiện tượng: + Rót nước nóng vào cốc thấy có hơi nước thoát ra. + Úp đĩa vào cốc nước nóng khoảng 1 phút rồi nhấc đĩa lên thấy có hơi nước ngưng tụ trên đĩa. - Từ các hiện tượng quan sát được ở trên rút ra: + Nước có thể tồn tại ở thể rắn, thể lỏng, thể khí. + Hình 3a: Nước chuyển từ thể lỏng sang thể khí. + Hình 3b: Hơi nước chuyển từ thể khí sang thể lỏng.
Hoạt động 3 (1)
Quan sát hình 4, hãy trả lời các câu hỏi sau đây để hoàn thành sơ đồ mô tả sự chuyển thể của nước. - Từ còn thiếu ở hình 4b là gì? - Hiện tượng nào tương ứng với các số (1), (2), (3), (4) mô tả sự chuyển thể của nước?
Ảnh
Hoạt động 3 (2)
*Trả lời: - Từ còn thiếu ở hình 4b là: "Thể lỏng" - Hiện tượng tương ứng với các số (1), (2), (3), (4) là: (1) - Nóng chảy (2) - Bay hơi (3) - Ngưng tụ (4) - Đông đặc.
Câu hỏi trang 11
Quan sát hình 5 và cho biết sự chuyển thể xảy ra trong mỗi hình.
Ảnh
Trả lời: Hình a – Sự nóng chảy của nước. Hình b – Sự đông đặc của nước. Hình c – Sự ngưng tụ của nước. Hình d – Sự bay hơi của nước.
2. Vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên
Hoạt động 1 (1)
Quan sát và đọc thông tin trong hình 6. Hãy cho biết: - Mây được hình thành như thế nào? - Nước mưa từ đâu ra? - Sự chuyển thể nào của nước diễn ra trong tự nhiên? Sự chuyển thể đó có lặp đi lặp lại không? - Vì sao "Vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên" quan trọng đối với chúng ta?
Ảnh
Hoạt động 1 (2)
- Sự hình thành mây: + Mặt Trời làm nước ở trên mặt đất, sông, hồ, biển … nóng lên và bay hơi vào không khí. + Hơi nước trong không khí lạnh dần, ngưng tụ thành những giọt nước nhỏ li ti và hợp thành những đám mây trắng. + Những giọt nước nhỏ tiếp tục ngưng tụ thành những giọt nước lớn hơn, tạo thành đám mây đen. - Sự hình thành mưa: Những giọt nước lớn trong đám mây đen rơi xuống thành mưa.
Hoạt động 1 (3)
- Sự chuyển thể của nước diễn ra trong tự nhiên: Mặt trời làm nước nóng lên và bay hơi; hơi nước gặp lạnh ngưng tụ và rơi xuống thành mưa; Sự chuyển thể đó cứ lặp đi lặp lại tạo thành vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên. - "Vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên" quan trọng với chúng ta bởi vì nước rất quan trọng với đời sống con người cũng như những sinh vật trên trái đất, có thể kể đến như: cung cấp nguồn nước cho tưới tiêu và sinh hoạt, các hoạt động thủy điện, thủy lợi; làm cho không khí trong lành hơn, ...
Hoạt động 2
Vẽ sơ đồ vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên theo gợi ý ở hình 7 và hoàn thiện hình bằng cách trả lời các câu hỏi sau: - Từ nào trong các từ: hơi nước, mây đen, mây trắng, giọt mưa phù hợp với ô chữ A, B, C, D? - Từ nào trong các từ in đậm ở hình 6 phù hợp với các số (1), (2), (3), (4), (5) trên hình 7?
Ảnh
Trả lời: +) A - hơi nước; B - mây trắng; C - mây đen; D - giọt mưa. +) (1) - bay hơi; (2) - ngưng tụ; (3) - tiếp tục ngưng tụ; (4) - mưa; (5) - trở về.
Câu hỏi trang 12
Hãy nói về “vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên” sau khi hoàn thành sơ đồ.
*Trả lời: Trong điều kiện tự nhiên, nước từ mặt đất, sông, hồ, biển,... bay hơi vào trong không khí rồi ngưng tụ thành giọt nước nhỏ li ti. Những giọt nước lớn dần rồi rơi xuống thành mưa và trở về với đất, sông, hồ, biển,... Hiện tượng đó được lặp đi lặp Iại tạo thành "vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên".
LUYỆN TẬP
Kiến thức cốt lõi
Ảnh
KIẾN THỨC CỖT LÕI
- Nước có thể tồn tại ở thể rắn, thể lỏng, thể khí. Nước có thể chuyển từ thể này sang thể khác thông qua các hiện tượng: bay hơi, ngưng tụ, đông đặc, nóng chảy. - Trong điều kiện tự nhiên, nước từ mặt đất, sông, hồ, biển, ... bay hơi vào trong không khí rồi ngưng tụ thành giọt nước nhỏ li ti. Những giọt nước lớn dần rồi rơi xuống thành mưa và trở về với đất, sông, hồ, biển, ... Hiện tượng đó được lặp đi lặp lại tạo thành “vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên".
BT1
Bài tập trắc nghiệm
Nước ở thể lỏng bay hơi thành thể
Rắn.
Lỏng.
Khí.
BT2
Bài tập trắc nghiệm
Quá trình nước ở thể rắn chuyển sang thể lỏng gọi là
Sự ngưng tụ
Sự bay hơi
Sự đông đặc
Sự nóng chảy
BT3
Bài tập trắc nghiệm
Quá trình nước ở thể lỏng chuyển sang thể khí gọi là
Sự ngưng tụ
Sự bay hơi
Sự đông đặc
Sự nóng chảy