Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
Trang bìa:
TIẾT 86. SO SÁNH I. CÁC KIỂU SO SÁNH
1. Ví dụ:
I. CÁC KIỂU SO SÁNH. 1- VÝ dô: Nh÷ng ng«i sao thøc ngoµi kia Ch¼ng b»ng mÑ ®· thøc v× chóng con §ªm nay con ngñ giÊc trßn MÑ lµ ngän giã cña con suèt ®êi ( TrÇn Quèc Minh ) Tìm phép so sánh trong đoạn thơ sau? Từ so sánh: - Chẳng bằng: => Chỉ ý so sánh không ngang bằng - Là: => Chỉ ý so sánh ngang bằng. Em hãy tìm một số từ so sánh khác thay thế các từ “chẳng bằng”, “là” làm nghĩa câu không đổi? -> kém, thua, chưa bằng, chẳng bằng -> cũng như, giống như, tựa như…. Các kiểu so sánh:
Qua tìm hiểu, em hãy cho biết có những kiểu so sánh nào? Ghi nhí: Cã hai kiÓu so s¸nh: - So s¸nh kh«ng ngang b»ng. - So s¸nh ngang b»ng. So s¸nh ngang b»ng So s¸nh kh«ng ngang b»ng Lµ, nh­, y nh­, gièng nh­, tùa nh­, bao nhiªu, bÊy nhiªu. H¬n, kÐm, kh«ng b»ng, ch­a b»ng, ch¼ng b»ng… I. CÁC KIỂU SO SÁNH. Các kiểu so sánh:
So sánh không ngang bằng:
So sánh không ngang bằng: Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng II. TÁC DỤNG CỦA PHÉP SO SÁNH
Tác dụng của phép so sánh:
II. TÁC DỤNG CỦA PHÉP SO SÁNH. 1- Ví dụ: Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại : cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại. (Khải Hưng) 1. Chỉ ra phép so sánh trong đoạn văn trên.

1- Ví dụ:

Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại : cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại. (Khải Hưng)

2. Nêu tác dụng của phép so sánh đối với việc miêu tả sửù vật, sự việc? Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết? Nhận xét:
2- Nhận xét - Hình ảnh chiếc lá rơi được so sánh với nhiều hình ảnh, sự vật, …. khác nhau-> hình ảnh chiếc lá hiện lên sinh động -> giúp người đọc cảm nhận được mỗi chiếc lá khi rụng xuống đều có những trạng thái khác nhau , tâm tình khác nhau. - Thông qua phép so sánh, tác giả bày tỏ suy nghĩ , quan niệm của mình về sự sống và cái chết. Qua đó, em hãy nêu tác dụng của phép so sánh? So sánh có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật sự việc cụ thể sinh động, vừa có tác dụng thể hiện tư tưởng tình cảm sâu sắc. Tác dụng của phép so sánh:
Ví duï Xác định tác dụng của phép so sánh trong đoạn thơ ? Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh Ca lô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng … Tố Hữu - Tác dụng của so sánh làm nổi bật hình ảnh Lượm: nhỏ nhắn, nhanh nhẹn. - Đồng thời cho thấy tình cảm của tác giả đối với Lượm. Tác dụng của phép so sánh:
Xác định tác dụng của so sánh trong các ví dụ sau? a. Nam cao hơn Hoa. => Nhằm thông báo, xác định sự vật, hiện tượng. => Thường sử dụng trong đời thường. b. Mẹ già như chuối chín cây Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi. -> Có tác dụng gợi hình nhằm bộc lộ tình cảm của tác giả. -> Thường sử dụng trong văn chương (So sánh tu từ). III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1:
III. LUYỆN TẬP. Bài 1: Chỉ ra những phép so sánh ở các khổ thơ dưới đây. Cho biết Chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm Của một phép so sánh mà em thích. a. Quê hương tôi có con sông xanh biếc Nước gương trong soi tóc những hàng tre Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng (Tế Hanh) b. Con đi trăm núi ngàn khe Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm Con đi đánh giặc mười năm Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi. (Tố Hữu) -> So sánh ngang bằng -> So sánh không ngang bằng Bài tập 2:

Bài tập 2: Đọc đoạn văn sau:

Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt. Thuyền cố lấn lên. Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.

( Trích “Vượt thác” – Võ Quảng)

Phân tích tác dụng của phép so sánh trong đoạn văn.

- Lưu ý: Khi phân tích tác dụng của phép so sánh trong văn, thơ, cần:

- Chỉ rõ những từ ngữ thực hiện phép so sánh (Từ so sánh).

- Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm mà những hình ảnh so sánh gợi ra.

- Đánh giá thành công trong nghệ thuật biểu đạt của tác giả.

Bài tập 3:
Bài 3: Dựa theo bài “ Vượt thác” hãy viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu tả Dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ, trong đoạn văn có sử dụng cả hai kiểu so sánh đã được giới thiệu. Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng như một bàn tay khổng lồ muốn đẩy thuyền lùi lại. Dượng Hương Thư đánh trần đứng sau lái co người phóng sào chống trả với sức nước để đưa thuyền tiến lên. Trông Dượng Hương Thư không kém gì một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh Hùng Vĩ: các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa, ghì trên ngọn sào. Đến chiều tối, thuyền đã vượt qua thác Cổ Cò. Mọi người trên thuyền thở phào nhẹ nhõm, bình thản như chưa có chuyện gì xảy ra. CỦNG CỐ
Câu 1:
Câu 1: So sánh là gì?
A. So sánh là đem đối chiếu sự vật này với sự vật khác để làm tăng giá trị gợi hình, gợi cảm.
B. So sánh là làm cho sự vật trở lên gần gũi với con người
C. So sánh là đối chiếu sự vật ,sự việc này với sự vật ,sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình ,gợi cảm cho sự diễn đạt
Câu 2:
Câu 2 : Tác dụng của so sánh là?
A. So sánh có tác dụng gợi hình gợi cảm
B. So sánh có tác dụng biểu hiện tư tưởng tình cảm sâu sắc
C. So sánhvừa có tác dụng gợi hình giúp cho việc miêu tả sự vật,sự việc được cụ thể sinh động,vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng tình cảm sâu sắc
Hướng dẫn học:
HƯỚNG DẪN HỌC - Học hai phần nội dung chính của bài học -Tập so sánh, miêu tả những cảnh vật trong vườn nhà em - Làm các bài tập trong sách bài tập Ngữ Văn 6 - Chuẩn bị bài tiết sau viết bài Tập làm văn tả cảnh. Kết thúc: