BÀI 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC
Trang bìa
Trang bìa
SINH HỌC 10
BÀI 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC
Ảnh
Khởi động
Khởi động
Để nghiên cứu các đối tượng của sinh học cần có phương pháp và thiết bị phù hợp. Các thiết bị và phương pháp nào thường được dùng trong nghiên cứu và học tập môn Sinh học?
Ảnh
I. Phương pháp nghiên cứu sinh học
1. Phương pháp quan sát
Ảnh
I. Phương pháp nghiên cứu sinh học
1. Phương pháp quan sát
- Bước 1: lựa chọn đối tượng và phạm vi quan sát. - Bước 2: Lưa chọn công cụ quan sát. - Bước 3: Ghi chép số liệu.
2. Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm
Ảnh
2. Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm
- Đảm bảo an toàn khi làm việc, tuân thủ các quy định để giữ an toàn cho bản thân và các thiết bị, tài sản của phòng thí nghiệm. - Xem xét một số kĩ thuật đơn giản như giải phẫu, làm tiêu bản tế bào/nhiễm sắc thể,...
- Hình ảnh (Một số quy định về an toàn trong phòng thực hành)
Ảnh
3. Phương pháp thực nghiệm khoa học
Ảnh
3. Phương pháp thực nghiệm khoa học
- Phương pháp nghiên cứu, phân loại sinh vật. - Phương pháp tách chiết. - Phương pháp nuôi cấy.
II. Các thiết bị nghiên cứu và học tập môn sinh học
- Trả lời câu hỏi
II. Các thiết bị nghiên cứu và học tập môn sinh học
- Đọc SGK, em hãy kể tên một số thiết bị nghiên cứu trong phòng thí nghiệm của trường em và cho biết những thiết bị này dùng để nghiên cứu lĩnh vực nào của sinh học.
Ảnh
- Các thiết bị nghiên cứu
1. Kính hiển vi: giúp con người nghiên cứu cấu trúc siêu hiển vi của tế bào cũng như cấu trúc phân tử. 2. Máy li tâm: kĩ thuật tách các loại bào quan dựa trên khối lượng của chúng. 3. Các thiết bị khác: kính lúp, ống hút đơn giản hay pipet,...
Ảnh
Các thiết bị nghiên cứu:
- Thảo luận nhóm
Ảnh
- Đọc SGK, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi: so sánh đặc điểm của kính hiển vi quang học và kính hiển vi điện tử.
Ảnh
- Trình bày
Ảnh
Trình bày trước lớp
- Kết luận
Ảnh
- Kính hiển vi quang học sử dụng nguồn sáng điện hay ánh sáng mặt trời chiếu lên mẫu vật, còn kính hiển vi điện tử sử dụng nguồn sáng là các chùm electron chiếu qua hoặc lên bề mặt của mẫu vật. - Độ phóng đại của kính hiển vi quang học tối đa là 1500 lần và độ phân giải chỉ khoảng 200nm. Trong khí đó, độ phóng đại của kính hiển vi điện tử có thể lên tới 50 triệu lần và độ phân giải nhỏ hơn 1 Â. => Kính hiển vi điện tử giúp con người nghiên cứu cấu trúc siêu hiển vi của tế bào cũng như cấu trúc phân tử.
Kết luận
III. Các kĩ năng trong tiến trình nghiên cứu khoa học
- Quan sát
III. Các kĩ năng trong tiến trình nghiên cứu khoa học
- Đọc SGK, quan sát hình dưới đây, em hãy nêu trình tự các bước trong tiến trình nghiên cứu khoa học.
Ảnh
- Trả lời câu hỏi
Ảnh
- Để hình thành nên một giả thuyết khoa học và kiểm chứng một giả thuyết, chúng ta cần sử dụng cách tư duy khoa học nào? Giải thích.
=> Cách suy luận logic ngược lại với quy nạp, đi từ cái chung tới cái riển, được gọi là diễn giải. Dự đoán được diễn đạt dưới dạng "nếu...thì".
- Trả lời câu hỏi
Ảnh
- Đọc SGK, em hãy cho biết nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm trong một thí nghiệm có gì khác nhau? Cho ví dụ.
=> Đối tượng nghiên cứu trong hai nhóm phải giống nhau về số lượng cũng như mọi đặc điểm sinh học. Môi trường nuôi dưỡng và mọi yếu tố của hai nhóm đều giống nhau ngoại trừ yếu tố cần nghiên cứu.
+ Ví dụ
Ảnh
Ví dụ: Nghiên cứu sự tác động của một loại nguyên tố khoáng lên sự sinh trưởng của cây trồng. Ta thiết kế hai lô thí nghiệm, trong đó hai lô cùng trồng 1 loại cây, có cùng độ tuổi sinh lí với số lượng cây như nhau và được đặt trong cùng một điều kiện môi trường. Ở lô thí nghiệm, bón đầy đủ các nguyên tố khoáng thiết yếu, lô đối chứng cũng bón đầy đủ trừ nguyên tố khoáng cần nghiên cứu. Ta so sánh sự khác biệt của cây ở 2 lô sẽ thấy ảnh hưởng của nguyên tố khoáng nghiên cứu lên cây.
- Kết luận
Ảnh
Các nhà sinh học luôn tuân theo một quy trình nghiên cứu khoa học bao gồm các bước theo trình tự: Quan sát => Đặt câu hỏi => Hình thành giả thuyết => Thiết kế và tiến hành thí nghiệm kiểm chứng => Phân tích kết quả thí nghiệm => Rút ra kết luận (chấp nhận hoặc bác bỏ giả thuyết).
Kết luận
IV. Tin sinh học - công cụ nghiên cứu và học tập môn sinh học
- Trả lời câu hỏi
Ảnh
IV. Tin sinh học - công cụ nghiên cứu và học tập môn sinh học
- Đọc SGK, nêu một số vai trò và thành tựu của tin sinh học.
Hình vẽ
- Trả lời câu hỏi
Ảnh
- Chúng ta có thể sử dụng các công cụ tin học trong học tập môn SInh học như thế nào?
=> Sử dụng trong việc tìm kiếm, khai thác thông tin trên internet, sử dụng chương trình tin học hay tự lập trình phần mềm mô tả các quá trinh sinh học phức tạp.
- Kết luận
Ảnh
Tin sinh học là ngành khoa học sử dụng các phần mềm máy tính chuyên dụng, các thuật toán, mô hình để lưu trữ, phân loại, phân tích các bộ dữ liệu sinh học ở quy mô lớn nhằm sử dụng chúng một cách có hiệu quả trong nghiên cứu khoa học và trong cuộc sống.
Kết luận
Luyện tập và vận dụng
- Câu hỏi (Luyện tập - Vận dụng)
Ảnh
Câu 1: Tin sinh học là gì? Câu 2: Để quan sát được hình dạng kích thước của các tế bào thực vật, chúng ta cần dụng cụ gì? Cần phải dùng những kĩ thuật gì để có thể quan sát được nhiễm sắc thể? Câu 3: Để kiểm chứng nhân tế bào có vai trò quyết định sự sống của tế bào, một nhà khoa học đã dùng móc nhỏ để loại bỏ nhân tế bào của trùng giày (một sinh vật nhân thực đơn bào). Kết quả tế bào mất nhân bị chế. Nhà khoa học này cũng làm một thí nghiệm đối chứng theo các dùng móc nhỏ lấy nhân tế bào của trùng giày nhưng sau đó lại đặt lại vào vị trí cũ. Hãy cho biết: a) Nếu trong thí nghiệm đối chứng tế bào sau khi được nhân trở lại vẫn chết thì kết luận rút ra là gì? b) Nếu tế bào không chết thì kết luận rút ra là gì?
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Dặn dò
Học hiểu trọng tâm bài học. Làm bài tập trong SBT. Chuẩn bị bài sau: Bài 3: Các cấp độ tổ chức của thế giới sống.
- Cảm ơn
Ảnh