Bài 3. Ngọ Môn
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
VĂN BẢN 2: NGỌ MÔN
I. Trải nghiệm cùng văn bản
Video
1. Chuẩn bị đọc:
Ảnh
1. Chuẩn bị đọc: ? Em muốn biết những thông tin gì khi đọc văn bản giới thiệu về một di tích lịch sử?
2. Trải nghiệm cùng văn bản
2. Trải nghiệm cùng văn bản
- Cách trình bày thông tin của đoạn văn này chính là cách trình bày thông tin theo trình tự không gian. Tác giả lần lượt miêu tả hệ thống nền đài theo trình tự miêu tả: miêu tả tổng thể, phần ở giữa, trong lòng mỗi cánh chữ U, các cửa Tả Dịch môn và Hữu Dịch môn.
Theo dõi: Xác định cách trình bày thông tin của đoạn văn này?
Ảnh
Trải nghiệm cùng văn bản
2. Trải nghiệm cùng văn bản
- Tên gọi lầu Ngũ Phụng bắt nguồn từ việc phần trên của lầu tách ra khỏi bộ khung sườn thành 9 bộ mái riêng biệt, to nhỏ, cao thấp khác nhau, tạo nên sự nhấp nhô của các hình khối trong không gian giống như những con chim phượng đang bay.
Theo tác giả bài viết, tên gọi lầu Ngũ Phụng bắt nguồn từ đâu?
Ảnh
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tìm hiểu đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử
3. Suy ngẫm và phản hồi 3.1. Tìm hiểu đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử
PHIẾU HỌC TẬP
Ảnh
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Ảnh
Đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử
Các đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử trong VB Ngọ Môn
Căn cứ xác định
Về cấu trúc: – Phần mở đầu – Phần nội dung – Phần kết thúc
Xuất hiện
Không xuất hiện
X
Cấu trúc: Thể hiện đầy đủ cấu trúc của một VB thông tin giới thiệu về một di tích lịch sử – Sapo: “Ngọ Môn là công trình kiến trúc… cố đô Huế”: Giới thiệu tóm tắt nội dung bài viết, tạo sự lôi cuốn đối với người đọc – Phần 1: “Ngọ Môn là cổng chính, cổng phía nam của Hoàng thành được xây dựng vào năm 1833 … vị vua cuối cùng của Việt Nam vào ngày 30/8/1945.”: Giới thiệu khái quát về di tích lịch sử Ngọ Môn ở Huế – Phần 2: “Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn … Chúng được làm tương đối đơn giản, không cầu kì nhưng lại rất thanh thoát, đẹp mắt, có tính mĩ thuật cao.”: Giới thiệu một cách có hệ thống những phương diện khác nhau (đặc điểm kiến trúc, nét riêng trong cách trang trí) làm nên giá trị biểu tượng của Ngọ Môn trong kiến trúc cung đình Huế – Phần 3: “Ngọ Môn là một tổng thể kiến trúc có vóc dáng đồ … phong cảnh thiên nhiên và tình cảm, tâm hồn của người dân đất Việt nói chung, xứ Huế nói riêng..”: Nhận xét khái quát về giá trị của di tích Ngọ Môn; qua đó bày tỏ tình cảm, thái độ của người viết dành cho di tích
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Ảnh
Đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử
Các đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử trong VB Ngọ Môn
Căn cứ xác định
Về đặc điểm hình thức: sử dụng: – Các đề mục để làm nổi bật thông tin chính – Một số từ ngữ chuyên ngành (kiến trúc, lịch sử, địa lí, sinh vật,…) – Từ ngữ giàu giá trị miêu tả, biểu cảm – Hình ảnh minh hoạ, sơ đồ/ bản đồ chỉ dẫn,…
Xuất hiện
Không xuất hiện
X
Về đặc điểm hình thức, VB sử dụng: – Hệ thống đề mục (Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn, Nét riêng trong cách trang trí Ngọ Môn) để làm nổi bật thông tin cơ bản của VB – Từ ngữ chuyên ngành kiến trúc (ví dụ: cổng chính, nền cổng, lễ đài, thành, mặt bằng, công trình, cuốn vòm, đỉnh cửa, thiết kế, cuốn vòm, đỉnh cổng, xà ngang, xà dọc, gạch vồ, đá thanh, lan can, tráng men, cột,…), lịch sử (ví dụ: triều đình, vua, lễ Ban sóc, lễ thoái vị, Hoàng thành…) – Từ ngữ giàu giá trị miêu tả, biểu cảm: bề thế, đồ sộ, lối cuốn vòm, hình cung, gạch hoa đúc rỗng tráng men ngũ sắc, công phu, tỉ mỉ,… – Hình ảnh minh hoạ
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Ảnh
Đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử
Các đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử trong VB Ngọ Môn
Căn cứ xác định
Về cách trình bày thông tin: Thông tin thường được trình bày theo trật tự thời gian, theo trật tự không gian, theo cách phân loại đối tượng, quan hệ nhân quả,…
Xuất hiện
Không xuất hiện
X
Về cách trình bày thông tin, VB phối hợp nhiều cách trình bày thông tin: – Trình bày thông tin theo trật tự không gian (ví dụ: đoạn mô tả kết cấu các cửa của nền đài,…) – Trình bày theo các đối tượng phân loại (cấu trúc của hai hệ thống: hệ thống nền đài, hệ thống lầu Ngũ Phụng) – Trình bày thông tin theo mối quan hệ nhân quả (thông tin lí giải về tên gọi lầu Ngũ Phụng theo quan niệm dân gian)
Đặc điểm của văn bản giới thiệu một di tích lịch sử:
Ảnh
2. Tìm hiểu cách trình bày thông tin trong văn bản
2. Tìm hiểu cách trình bày thông tin trong văn bản
– Phần VB thể hiện rõ cách trình bày thông tin theo đối tượng phân loại: “Về mặt kiến trúc, có thể chia tổng thể Ngọ Môn ra thành hai hệ thống: hệ thống nền đài ở dưới và hệ thống lầu Ngũ Phụng ở trên… nên người ta đã xây thêm một nền lâu đài lồi cao 1,11 m để vừa tôn cao lầu lên, vừa tránh được mưa gió tạt vào trong lòng lầu...”. – Cơ sở xác định: + Trước tiên, nội dung của đoạn “Về mặt kiến trúc, có thể chia tổng thể Ngọ Môn ra thành hai hệ thống: hệ thống nền đài ở dưới và hệ thống lầu Ngũ Phụng ở trên ... từ tổng thể đến chi tiết” giới thiệu khái quát về tổng thể kiến trúc phức tạp của Ngọ Môn. + Sau đó, phần VB “Nền đài cao gần 5m … nên người ta đã xây thêm một nền lâu đài lồi cao 1,11 m để vừa tôn cao lầu lên, vừa tránh được mưa gió tạt vào trong lòng lầu” giới thiệu cụ thể hai thành phần của kiến trúc ấy là hệ thống nền đài và hệ thống lầu Ngũ Phụng. – Tác dụng: Vừa giúp người đọc hình dung về tổng thể, vừa cung cấp những thông tin chi tiết cụ thể về hệ thống kiến trúc của Ngọ Môn. Điều đó góp phần làm rõ đặc điểm của di tích Ngọ Môn, hướng đến thực hiện mục đích của VB (cung cấp thông tin về di tích lịch sử Ngọ Môn).
Tìm phần văn bản thể hiện cách trình bày thông tin theo đối tượng phân loại. Cho biết căn cứ xác định và tác dụng của cách trình bày ấy đối với toàn bộ văn bản.
3. Tìm hiểu phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản
3. Tìm hiểu phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản
– Loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong VB: hình ảnh. – Vai trò: Minh hoạ trực quan cho nội dung được trình bày trong VB, giúp những thông tin trở nên cụ thể, sinh động hơn với người đọc. Ví dụ: Hình 1 giúp người đọc hình dung về tổng thể kiến trúc phức tạp của Ngọ Môn (hệ thống nền đài, hệ thống lầu Ngũ Phụng), hiểu rõ hơn về cách bố trí không gian năm cửa của Ngọ Môn (minh hoạ trực quan cho nội dung thông tin của đoạn trích: “Nền đài dày và cao, được cấu trúc theo kiểu “thượng thu hạ thách” với độ dốc gần như thẳng đứng, tạo nên một thế đứng hơi choãi chân rất bền vững … Các đường xà này được bọc thêm một lớp đồng lá dát mỏng để tăng tính thẩm mĩ.”). Mối quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ trong VB Ngọ Môn: hình ảnh minh hoạ trực quan cho thông tin được trình bày bằng ngôn ngữ; thông tin được trình bày bằng ngôn ngữ thuyết minh, giải thích rõ hơn các yếu tố của hình ảnh, đồng thời giúp cho đối tượng được khắc họa sâu sắc, cụ thể hơn bên cạnh việc tác phẩm cung cấp thông tin.
Nêu (những) loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản và vai trò của chúng trong việc cung cấp thông tin về di tích Ngọ Môn.
4. Tìm hiểu thông tin cơ bản và nhan đề của văn bản
Ảnh
4. Tìm hiểu thông tin cơ bản và nhan đề của văn bản
Phân tích mối quan hệ giữa nhan đề Ngọ Môn với các thông tin cơ bản của văn bản
Tìm hiểu thông tin cơ bản và nhan đề của văn bản
– Các thông tin cơ bản của VB là: “Đặc điểm kiến trúc của Ngọ Môn”; “Những nét riêng trong cách trang trí Ngọ Môn”. – Mối quan hệ giữa nhan đề Ngọ Môn với các thông tin cơ bản của VB: + Nhan đề đã tóm tắt, khái quát được những thông tin cơ bản của VB. + Các thông tin cơ bản của VB đã góp phần triển khai làm rõ nội dung được gợi lên từ nhan đề của VB.
Ảnh
Nhan đề
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Ảnh
Nhan đề
Ảnh
=> Mối quan hệ giữa nhan đề Ngọ Môn với các thông tin cơ bản của văn bản là mối liên hệ gắn bó chặt chẽ. Nhan đề Ngọ Môn đã khái quát vào bao trùm lên những khía cạnh, phương diện về đặc điểm kiến trúc, nét riêng trong cách trang trí… được tác giả đề cập tới trong tác phẩm.
III. LUYỆN TẬP
Luyện tập
Luyện tập
– Những thông tin chi tiết liên quan đến hệ nền đài và lầu Ngũ Phụng được trình bày trong VB: + Chi tiết miêu tả hệ nền đài: “Nền đài cao gần 5 m, đáy dài 57,77 m gần như là một sự tiếp nối của dãy thành … được trang trí bằng nhiều kiểu gạch hoa đúc rỗng tráng men ngũ”: Thông tin chi tiết về kích thước, hình dạng, cấu trúc của nền đài, kiến trúc năm cửa của Ngọ Môn, chất liệu, hệ thống bậc cấp bằng đá thanh ở hai bên, hệ thống tường hoa lan can bao quanh phía trên nền đài. + Chi tiết miêu tả lầu Ngũ Phụng: “Lầu Ngũ Phụng trên nền đài có hai tầng, tầng dưới lớn, tầng trên nhỏ, với 13 gian kết cấu thành một bộ khung cũng theo hình chữ U như nền đài … xây thêm một nền lâu đài lồi cao 1,11 m để vừa tôn cao lầu lên, vừa tránh được mưa gió tạt vào trong lòng lầu,…”: Thông tin chi tiết về kết cấu, nội dung lí giải về tên gọi lầu Ngũ Phụng, hình dạng, chất liệu,…của lầu Ngũ Phụng. + Chi tiết hình ảnh minh hoạ: hình 2 (Một góc nền đài và lầu Ngũ Phụng). – Vai trò của những thông tin chi tiết: cung cấp thông tin cụ thể về hai bộ phận cấu thành nên kiến trúc của Ngọ Môn, làm cho thông tin cơ bản trong “Đặc điểm kiến trúc Ngọ Môn” trở nên rõ hơn , từ đó giúp bạn đọc có được hiểu biết sâu sắc hơn về công trình kiến trúc này.
Em có nhận xét gì về vai trò của những thông tin chi tiết liên quan đến hệ nền đài và lầu Ngữ Phụng trong văn bản?
VẬN DỤNG
Vận dụng
Vận dụng
Ảnh
Nhóm hai HS thảo luận và hoàn thành bảng sau để tóm tắt một số đặc điểm của VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử và lưu ý về cách đọc.
Ảnh
Vận dụng
– Xác định đặc điểm của loại VB: mục đích viết, cấu trúc, đặc điểm hình thức cách trình bày thông tin trong VB. – Nhận biết và chỉ ra được tác dụng của cách trình bày thông tin trong VB. – Xác định được thông tin cơ bản và chi tiết của VB, vai trò của các chi tiết trong VB. – Nhận biết và chỉ ra quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ trong VB. – Chú ý đến mối quan hệ giữa thông tin cơ bản với nhan đề của VB.
Ảnh
TRÒ CHƠI CỦNG CỐ
Trò chơi củng cố
Bài kiểm tra tổng hợp
Câu 1: Đâu là nội dung không xuất hiện trong văn bản Ngọ Môn? - A. Trình bày thông tin về đặc điểm kiến trúc của Ngọ Môn. - false - B. Trình bày thông tin về cách thức tham quan Ngọ Môn. - true - C. Trình bày về thời gian xây dựng của Ngọ Môn. - false - D. Trình bày về ý nghĩa của di tích lịch sử Ngọ Môn - false - false - false
Câu 2: Văn bản Ngọ Môn trình bày thông tin theo cấu trúc nào? - A. Theo trật tự thời gian. - false - B. Theo trật tự không gian. - false - C. Theo cách phân loại đối tượng. - true - D. Theo trật tự thời gian và không gian. - false - false - false
Câu 3: Vật liệu chính để xây dựng nền đài là gì? - A. Gạch vồ. - false - B. Đất. - false - C. Gạch vồ và đá cuội. - false - D. Gạch vồ và đá thanh. - true - false - false
Câu 4: Lầu Ngũ Phụng có bao nhiêu gian? - A. 13 gian. - true - B. 14 gian. - false - C. 18 gian. - false - D. 12 gian. - false - false - false
DẶN DÒ
Dặn dò
Ảnh
KẾT THÚC
Kết thúc
Ảnh