BÀI 4: NHỮNG DI SẢN VĂN HOÁ. ĐỌC: LÍ NGỰA Ô Ở HAI VÙNG ĐẤT
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 4: NHỮNG DI SẢN VĂN HOÁ
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM:
LÍ NGỰA Ô Ở HAI VÙNG ĐẤT
Khởi động
Khởi động
- Khởi động:
Em có yêu thích một loài động vật nào không? Hãy chia sẻ về tập tính của loài vật đó, Điều em thích nhất ở loài vật đó là gì?
Ảnh
- Hình thành kiến thức
I. Tìm hiểu chung
I. Tìm hiểu chung
Ảnh
Đọc thông tin trong SGK, giới thiệu khái quát tác giả và tác phẩm Lí ngựa ô ở hai vùng đất.
Câu hỏi học tập:
Ảnh
???
1. Tác giả
Ảnh
Phạm Ngọc Cảnh (1934-2014), quê Hà Tĩnh. Là diễn viên nhưng ông say mê sáng tác thơ. Vì vậy ông được điều về tạp chí Văn nghệ quân đội là biên tập thơ, rồi cán bộ sáng tác của tạp chí trong 20 năm lại đây. Ngoài sáng tác thơ, ông còn viết kịch phim, đọc lời bình, dẫn các chương trình thơ trên sóng phát thanh, truyền hình và đóng một số vai phụ trong các phim.
1. Tác giả
2. Tác phẩm
Hình vẽ
Xuất xứ: Văn bản in trong Thơ miền Trung thế kỉ XX, NXB Đà Nẵng, 1995, trang 359 - 361. Hoàn cảnh sáng tác: ra đời trong một mạch văn hào sảng khí thế của người lính trận. Thể loại: Thơ. Bố cục: 2 phần:
2. Tác phẩm
+ Phần 1 (từ đầu - ô này): Câu hát ở làng anh. + Phần 2 (Còn lại): Câu hát ở làng em.
II. Tìm hiểu chi tiết
Ảnh
II. Tìm hiểu chi tiết
Dựa vào kiến thức SGK kết hợp với hiểu biết của bản thân, hãy cho biết Lí, Lí ngựa ô là gì?
Câu hỏi học tập:
1. Vẻ đẹp, sức sống của Lí ngựa ô ở hai vùng đất
a. Lí ngựa ô ở " làng anh" (miền Bắc) và "làng em" (miền Trung, miền Nam)
- Khái niệm lí, lí ngựa ô
Ảnh
Lí: Một làn điệu dân ca phổ biến ở ba miền đất nước, đặc biệt phát triển ở Trung và Nam Bộ, thường xuyên mô tả những sự việc gắn với phong tục, sinh hoạt trong xã hội truyền thống, qua đó thể hiện tình cảm, mơ ước của người bình dân. Lí ngựa ô: Một điệu lí dùng biểu tượng ngựa ô để thể hiện tình yêu đôi lứa, tục cưới hỏi, rước dâu, khát vọng hạnh phúc.
- Câu hỏi học tập
Ảnh
Hoàn PHT số 1, em hãy chỉ ra sự khác biệt giữa làng anh (miền Bắc), làng em (miền Trung và Nam Bộ)
- Câu hỏi học tập:
- Điểm khác biệt (a. Lí ngựa ô ở " làng anh" (miền Bắc) và "làng em" (miền Trung, miền Nam))
Ảnh
Làng anh (Bắc Bộ)
Làng em (Trung và Nam bộ)
Những trải nghiệm bay bổng, tình nghĩa:
Những trải nghiệm gắn với bối cảnh không gian gập ghềnh, rộng mở:
"gập ghềnh câu lí ngựa ô qua ngựa tung bờm bay qua biển lúa ngựa ghìm cương nơi sông xoè chín cửa tiếng hí chào xa khơi..."
"ai cũng ngỡ mình đang đi trong mây ai chẳng tin mình đang giong ngựa sắt câu hát bắc cầu qua một thời Quan họ câu hát xui nhau nên vợ nên chồng."
Ảnh
- Điểm khác biệt:
- Câu hỏi học tập
Ảnh
Tìm trong văn bản một số chi tiết cho thấy có sự gặp gỡ, hoà họp giữa những câu Lí ngựa ô hát "ở hai vùng đất" vốn có người hát khác nhau, không gian hát và âm điệu khác nhau.
Câu hỏi học tập:
Ảnh
???
- Điểm gặp gỡ, hoà hợp (a. Lí ngựa ô ở " làng anh" (miền Bắc) và "làng em" (miền Trung, miền Nam))
Ảnh
Làng em (Trung và Nam bộ)
+ Vùng đất này có thể chia sẻ âm điệu sắc thái câu hát của vùng đất kia:
"những năm gần đây tháng Tư vào hội Gióng đã hát quen lí ngựa ô rồi khen câu miền Trung qua truông dài phá rộng móng gõ mặt thòi gian gõ trống khen câu miền Nam như giục như mời"
- Điểm gặp gỡ, hoà hợp:
+ tiếp ( - Điểm gặp gỡ, hoà hợp)
Ảnh
+ Bao trùm bài thơ là âm thanh nhịp điệu những câu hát gợi nhắc vó ngựa Thánh Gióng qua thời gian:
Làng anh: đã hát quen; khen câu miền Trung, miền Nam; Bên em: "vó ngựa mê say"; "em hát đợi bên cầu",...
=> Hình tượng ngựa sắt tung bay trên khắp vùng miền đất nước.
Làng anh: ai chẳng tin mình đang giong ngựa sắt/ cả một vùng sông ai chẳng hát; Bên em: ngựa tung bờm bay qua biển lúa/ ngựa ghìm cương nơi sông xoè chín cửa/ tiếng hí chào xa khơi...
b. Vẻ đẹp, sức sống của Lí ngựa ô
b. Vẻ đẹp, sức sống của Lí ngựa ô
Làn điệu Lí ngựa ô là nơi kín đáo bộc lộ tâm tư của con người. Các điệu hát Lí ngựa ô là những di sản vă hoá giàu sức sống, giàu giá trị, luôn đồng hành cùng con người Việt Nam trong công cuộc dựng nước, giữ nước. Qua đó cho thấy nét giao lưu văn hoá cộng đồng của thế hệ xưa, tuy ở hai vùng đất khác nhau nhưng không ngăn cản sự gặp gỡ, hoà hợp văn hoá.
Ảnh
2. Sự kết nối giữa văn bản Lí ngựa ô ở hai vùng đất với cá văn bản khác cùng chủ đề
Hình vẽ
2. Sự kết nối giữa văn bản Lí ngựa ô ở hai vùng đất với các văn bản khác cùng chủ đề
Cho ta thấy vẻ đẹp của văn hoá truyền thống của dân tộc Việt Nam. Khơi gợi tình yêu, ý thức giữ gìn, phát huy đối với văn hoá truyền thống của dân tộc ta.
Ảnh
III. Tổng kết
Ảnh
III. Tổng kết
Tóm tắt nội dung và nghệ thuật văn bản. Xác định chủ thể và cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
Câu hỏi học tập:
Ảnh
???
1. Nội dung (III. Tổng kết)
Ảnh
1. Nội dung
Văn bản cho thấy sự đặc sắc của làn điệu lí ngựa ô khi được thể hiện ở hai nơi khác nhau là “làng anh” và “làng em”. Qua làn điệu lí ngựa ô, kín đáo bộc lộ tâm tư của chàng trai, cô gái với nỗi nhớ nhung khắc khoải và mong chờ trong tình yêu. Cho thấy những làn điệu, câu hò là nơi gửi gắm tâm tư, tình cảm, ước mơ và khát vọng của con người.
2. Nghệ thuật (III. Tổng kết)
Hình vẽ
Lời lẽ, văn phong của văn bản là lời của một làn điệu dân ca. Giọng điệu thủ thỉ, tâm tình, da diết, nhẹ nhàng. Ngôn từ mộc mạc, giản dị, thuần Việt, đậm chất văn hóa dân gian.
2. Nghệ thuật
Ảnh
Luyện tập
Luyện tập
- Luyện tập
Ảnh
Ảnh
Từ nội dung “câu chuyện cũ” của nhân vật “tôi”, bạn có suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, loài vật?
Vận dụng
Vận dụng
Vận dụng:
Ảnh
Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Hoàn thành bài tập Khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy. Chuẩn bị bài: "Thực hành tiếng Việt".
Dặn dò
- Cảm ơn
Ảnh