Bài 7. Kĩ thuật trồng và chăm sóc cây nhãn
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
Hình vẽ
BÀI 7. KĨ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY NHÃN
Mở đầu
Câu hỏi
Kể tên một giống nhãn mà em biết. Giống nhãn đó có đặc điểm thực vật học như thế nào?
* Một số giống Nhãn mà em biết là: - Nhãn lồng Hưng Yên. * Đặc điểm thực vật học của Nhãn lồng Hưng Yên: + Thân gỗ, tương đối lớn có thể cao tới 10-15 mét, thân có vỏ dày, nhiều vết nứt dọc nhỏ, đôi khi bong tróc ra từng mảng, tán cây rộng và rậm rạp, lá xanh quanh năm. + Lá cây nhãn lồng mỏng nhỏ và cứng hơn lá nhãn ở các nơi khác + Quả nhãn lồng thì không quá to, nhưng đều, nhìn như có gai và có màu vàng nhạt + Hạt nhãn lồng thì nhỏ tròn và đen nháy
1.Đặc điểm thực vật học
1.1.Đặc điểm
Cây nhãn có nhiều đặc điểm thực vật học đặc trưng, từ thân cây, lá cho đến quả. Cây ưa khí hậu nhiệt đới, phát triển tốt ở vùng có ánh sáng mặt trời đầy đủ và đất tơi xốp, thoát nước tốt. Quả nhãn có giá trị dinh dưỡng cao và ứng dụng rộng rãi trong thực phẩm và y học, trong khi cây nhãn cũng là một nguồn cung cấp gỗ có giá trị.
1.2.Khám phá 1
Hãy phân tích đặc điểm thực vật học của cây nhãn.
Đặc điểm thực vật học của cây nhãn là: - Rễ: + Có rễ cọc ăn sâu xuống đất khoảng 3 - 5 m. + Rễ sinh trưởng tập trung ở độ sâu khoảng 10 - 15 cm. - Thân và cành: + Thân gỗ. + Một năm cây nhãn ra từ 2 đến 4 đợt cành mới nên cây có nhiều cành. - Lá: + Lá xanh quanh năm, tán lá dày. + Lá thuộc loại lá kép, có 6 - 10 lá chét mọc đối xứng, chiều dài lá khoảng 15 - 25 cm. + Lộc non thường có màu đỏ nâu và chuyển sang màu xanh khi lá trưởng thành.
Ảnh
- Hoa: + Mọc thành chùm, có nhiều nhánh, kích thước nhỏ, màu vàng nhạt. + Có ba loại hoa: hoa dực, hoa cái và hoa lưỡng tính. + Khi thụ phấn thuận lợi, hoa cái và hoa lưỡng tính sẽ tạo thành quả. - Quả có dạng hình cầu, khi chín, quả có đường kính khoảng 1,5 - 3,0 cm; khối lượng 12 - 22 g tùy theo giống. Vỏ quả mỏng, dai, màu sắc thay đổi từ xanh vàng lúc non đến vàng nâu khi chín, có giống vỏ quả màu tím nâu khi chín. Thịt quả có màu trắng đục, mọng nước, vị ngọt. Hạt nhãn hình cầu, màu đỏ nâu hoặc nâu đen.
1.3.Luyện tập 1
Quả nhãn được hình thành từ loại hoa nào?
Quả nhãn được hình thành từ hoa cái và hoa lưỡng tính.
1.4.Luyện tập 2
Dựa vào đặc điểm nào để nhận biết được quả nhãn chín?
Dựa vào màu sắc của quả nhãn để nhận biết quả nhãn chín: quả có màu vàng nâu hoặc màu tím nâu.
2.Yêu cầu ngoại cảnh
2.1.Khám phá 2
Hãy phân tích những yêu cầu ngoại cảnh ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây nhãn.
Những yêu cầu ngoại cảnh ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây nhãn là: - Nhiệt độ: + Nhiệt độ cây sinh trưởng và phát triển là 21 - 27 °C. + Nhiệt độ cây thụ phấn, thụ tinh của hoa nhãn là 18 - 25 °C. - Ánh sáng: cần ánh sáng mạnh nhưng cây cũng chịu được bóng râm. Phân tán bị che bóng thường không ra hoa, đậu quả tốt. - Độ ẩm: Ưa ẩm và chống chịu kém với ngập úng. Lượng mưa hằng năm thích hợp cho trồng nhãn là 1 200 - 1 600 mm. Vào thời kì ra hoa và phát triển quả, cây nhãn cần nhiều nước. - Đất: + Trồng trên các loại đất như đất cát pha, đất thịt, đất phù sa. + Đất có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, thoát nước.
2.2.Yêu cầu
Để cây nhãn phát triển khỏe mạnh và cho quả chất lượng cao, cần có môi trường phù hợp với các yếu tố ngoại cảnh sau: nhiệt độ ấm áp từ 25°C đến 35°C, đủ ánh sáng mặt trời, độ ẩm từ 70–80%, đất tơi xốp, thoát nước tốt và có độ pH từ 5.5 đến 6.5. Ngoài ra, cây nhãn cần được bảo vệ khỏi gió mạnh, bão và ngập úng, đồng thời cần sự thay đổi nhiệt độ mùa đông nhẹ để kích thích ra hoa.
3.Quy trình trồng và chăm sóc cây nhãn
3.1.Khám phá 3
Hãy nêu tên các bước của quy trình trồng, chăm sóc cây nhãn.
Các bước của quy trình trồng, chăm sóc cây nhãn: 1. Lựa chọn thời vụ trồng cây. 2. Xác định mật độ trồng cây. 3. Chuẩn bị hố trồng. 4. Trồng cây. 5. Bón phân. 6. Tưới nước. 7. Phòng trừ sâu, bênh. 8. Tỉa cành và tạo tán. 9. Điều khiển ra hoa, đậu quả.
3.2.Khám phá 4
Em hãy trình bày các loại sâu, bệnh hại chính trên cây nhãn và cách phòng trừ.
Ảnh
3.3.Vận dụng
Ở địa phương em, có những loại sâu, bệnh nào phổ biến trên cây nhãn? Nêu cách phòng trừ.
- Các loại sâu, bệnh phổ biến trên cây nhãn: + Rệp sáp + Bọ xít + Sâu đục + Rầy chổng cánh + Xén tóc + Sâu đục gân lá - Cách phòng trừ đó là: + Vệ sinh vườn, cắt tải cành bên dưới, tạo sự thông thoáng trong vườn. Dùng cây chống đỡ các chùm nhãn thấp, hạn chế cho chúng tiếp xúc gần mặt đất. Tốt nhất, nên tạo điều kiện cho cây khỏe, sinh trưởng mạnh bằng các biện pháp canh tác như bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm. Đồng thời, vườn cây cũng nên có hệ thống thoát nước tốt, tránh ngập úng cho cây.
3.4.Khám phá 5
Nêu các kĩ thuật tỉa cành, tạo tán ở cây nhãn.
Các kĩ thuật tỉa cành, tạo tán ở cây nhãn là: - Khi cây con đạt đến độ cao 60 - 70 cm: tiến hành cắt ngọn. Khi cây ra mầm mới, tỉa bỏ bớt cành, chỉ giữ lại 3 - 4 cành khoẻ phân bố đều về các hướng, tạo cành cấp 1. Khi cành cấp 1 dài 30 - 35 cm lại tiến hành bấm ngọn để tạo cành cấp 2, cứ như vậy tới hết năm thứ hai hoặc thứ ba. - Đối với những cây nhãn ra hoa sau khi trồng l - 2 năm: phải ngắt bỏ hoa để cây tập trung phát triển thân, tán. - Khi đã thu hoạch quả: tiến hành cắt tỉa toàn bộ những cành tăm, cảnh bị sâu bệnh, cành trong tán, cành vượt, cành sát mặt đất cho cây thông thoáng.
3.5.Luyện tập 3
Em hãy trình bày mục đích của việc tỉa cành và tạo tán ở cây nhãn.
Mục đích của việc tỉa cành và tạo tán ở cây nhãn: - Tỉa cành giúp kiểm soát sự phát triển của cây nhãn, đảm bảo rằng cây không trở nên quá cao hoặc quá rậm. Điều này không chỉ giúp cây có vẻ ngoài gọn gàng và hài hòa mà còn thuận tiện cho việc chăm sóc, thu hoạch và sự thông thoáng cho ánh sáng và không khí. - Bằng cách tạo tán, việc tỉa cành tạo ra không gian cho ánh sáng và không khí có thể đi vào tất cả các phần của cây, giúp tăng cường quá trình quang hợp và phát triển của cây. Điều này có thể dẫn đến việc tăng cường sản lượng trái và cải thiện chất lượng trái nhãn. - Tỉa cành cũng giúp loại bỏ các cành bị hỏng, bị nhiễm bệnh hoặc không cần thiết khỏi cây, ngăn chặn sự lan truyền của bệnh tật và nâng cao sức khỏe của cây.
3.6.Khám phá 6
Nêu các kĩ thuật điều khiển sự ra hoa và đậu quả ở cây nhãn.
Các kĩ thuật điều khiển sự ra hoa và đậu quả ở cây nhãn: - Kĩ thuật hạn chế lộc đông bằng hoá chất. - Kĩ thuật hạn chế lộc đông bằng khoanh vỏ. - Kĩ thuật tỉa quả.
3.7.Luyện tập 4
Những biện pháp kĩ thuật nào cần được áp dụng để thu hoạch được quả nhãn to hơn?
Những biện pháp kĩ thuật cần được áp dụng để thu hoạch được quả nhãn to hơn là: - Kĩ thuật tỉa cành và tạo tán - Kĩ thuật tỉa quả
4.Dặn dò
Dặn dò
Ảnh
Dặn dò:
Các em nhớ đọc kĩ bài mới nhé!
Cảm ơn
Ảnh