BÀI 1. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
LUYỆN TẬP NGHĨA CỦA TỪ BIỆN PHÁP TU TỪ
Bài 2
Ảnh
Ảnh
1. Nghĩa của từ
1. Nghĩa của từ
Ảnh
1. Nghĩa của từ
Bài tập 1
Ảnh
Ảnh
Em có nhận xét gì về cách dùng từ “gặp” trong nhan đề bài thơ “Gặp lá cơm nếp”?
- Cách dùng từ sáng tạo và mang giá trị nghệ thuật của tác giả. Thường từ “gặp” dùng để chỉ cuộc gặp gỡ giữa người với người nhưng ở đây lại dùng trong trường hợp “gặp lá cơm nếp” - Dụng ý đầy nghệ thuật nhằm nhấn mạnh sự vật, sự việc được nhắc tới trong câu.
Ảnh
Bài tập 2
Ảnh
Ảnh
Nêu cách hiểu của em về cụm từ “thơm suốt đường con” trong khổ thơ sau: Mẹ ở đâu, chiều nay Nhặt lá về đun bếp Phải mẹ thổi cơm nếp Mà thơm suốt đường con.
Là một cách nói ẩn ý. “Thơm suốt đường con” có thể hiểu là nỗi nhớ, tình yêu mà tác giả dành cho món ăn dân dã ở quê và tình cảm dành cho mẹ mình.
Bài tập 3
Ảnh
Ảnh
Ta thường gặp những cụm từ như “mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát” … Nghĩa của từ “mùi vị” trong những trường hợp đó có giống với nghĩa của “mùi vị” trong cụm từ “mùi vị quê hương” hay không? Vì sao?
Ảnh
Bài tập 4
Ảnh
Hình vẽ
- Nghĩa của mùi vị trong những trường hợp mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát … không giống với nghĩa của mùi vị trong cụm từ mùi vị quê hương. 
- Từ “mùi vị” trong mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát: nói về hương vị của món ăn mà người nói đã dùng vị giác, khứu giác để cảm nhận vị ngon của món ăn đó.
- Từ “mùi vị” trong mùi vị quê hương: nói về cảm nhận bằng trái tim, tâm hồn của tác giả đối với quê hương thân yêu của mình.
Bài tập 4
Ảnh
Ảnh
Nêu nhận xét về cách kết hợp giữa các từ trong hai dòng thơ “Mẹ già và đất nước/Chia đều nỗi nhớ thương”. Theo em, hiệu quả của cách kết hợp đó là gì?
Ảnh
Bài tập 4
Ảnh
Hình vẽ
- Cách kết hợp giữa các từ ngữ trong hai dòng thơ trên tạo nên mối liên kết chặt chẽ giữa các câu.
- Tác dụng: tạo nên dòng cảm xúc sâu xa, lắng đọng mà tác giả muốn gửi đến bạn đọc.
Ảnh
2. Biện pháp tu từ
Biện pháp tu từ
Ảnh
2. Biện pháp tu từ
Thảo luận nhóm
Ảnh
THẢO LUẬN NHÓM
Hình vẽ
Yêu cầu - Làm việc theo nhóm lớn - Các nhóm trình bày thành sơ đồ tư duy, cắt dán, kẻ bảng… - Xong trước thì trưng bày lên nhóm nào xong trước lên trình bày.
Sơ đồ tư duy
Ảnh
Bài tập 1
Ảnh
Ảnh
Chỉ ra các biện pháp tu từ trong những câu sau và nêu tác dụng: a) Mỗi lần gió về lại cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích được, như ai đó đuổi theo đằng sau, tôi gấp rãi ăn, gấp rãi nói, gấp rãi cười, gấp rãi khi ngày bắt đầu rụng xuống. b) Thoạt đầu, âm thanh ấy sẽ sàng từng giọt tình tang, thoản và e dè, như ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngần không biết người xưa có còn nhớ ta không.
Bài tập 1a
Ảnh
Ảnh
- Điệp từ: không, gấp rãi. - Liệt kê: không rõ ràng, không giải thích được; gấp rãi ăn, gấp rãi nói, gấp rãi cười, gấp rãi khi ngày bắt đầu rụng xuống. - So sánh: cảm giác của nhân vật “tôi” khi gió về như ai đó đuổi theo đằng sau. => Tác dụng: làm tăng tính nhạc, tạo giá trị gợi hình, gợi cảm cho câu văn đồng thời nhấn mạnh những cảm xúc, trạng thái chờ đón của tác giả khi gió mùa về.
Bài tập 1b
Ảnh
Ảnh
- Điệp từ: như. - So sánh: so sánh âm thanh của tiếng gió như ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngần không biết người xưa có còn nhớ ta không. => Tác dụng: làm tăng tính nhạc, tạo giá trị gợi hình, gợi cảm cho câu văn đồng thời nhấn mạnh những cảm xúc, sự chuyển động của thiên nhiên và những cảm nhận tinh tế của tác giả trước thiên nhiên đất trời.
Bài tập 2
Ảnh
Ảnh
Trong những câu sau, biện pháp tu từ nhân hóa mang lại hiệu quả gì? a) Trời lúc nào cũng mát liu riu, nắng thức rất trễ, tầm tám giờ sáng mới thấy mặt trời ngai ngái lơi lơi, nắng không ra vàng không ra trắng, mây cụm lại rồi rã từng chùm trên đầu. b) Để rồi một sớm mai, bỗng nghe hơi thở gió rất gần.
Bài tập 2a
Ảnh
Ảnh
- Biện pháp nhân hóa: nắng thức rất trễ, mặt trời ngai ngái lơi lơi  - Tác dụng: làm tăng giá trị gợi hình, gợi cảm cho câu văn đồng thời giúp sự vật nắng và mặt trời hiện lên một cách sinh động, có hơi thở, có linh hồn như một con người.
Bài tập 2b
Ảnh
Ảnh
- Biện pháp nhân hóa: hơi thở gió rất gần - Tác dụng: làm tăng giá trị gợi hình, gợi cảm cho câu văn đồng thời giúp sự vật gió hiện lên một cách sinh động, có hơi thở, có linh hồn như một con người, qua đó thể hiện cách cảm nhận tinh tế của tác giả đối với các sự vật, sự việc trong bài.
Trò chơi củng cố
Câu 1
Bài tập trắc nghiệm
“Biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả” được gọi là?
A. Nói quá
B. Nói giảm, nói tránh
C. Nói khoác
D. Khinh ngữ
Câu 2
Bài tập trắc nghiệm
Biện pháp tu từ nhằm biến sự vật sự việc mang đặc điểm tính chất, trạng thái của con người là gì?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
Dặn dò
Dặn dò
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Vẽ sơ đồ tư duy khái quá kiến thức bài học­
Chuẩn bị nội dung bài sau
Viết đoạn văn khoảng 7 câu nêu cảm nhận của em về hình ảnh người lính trong văn bản “Gặp lá cơm nếp” trong đoạn có sử dụng một biện pháp tu từ mà em thích.
Ảnh
Kết thúc
Kết thúc
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
CHÂN THÀNH CÁM ƠN CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC CON!