BÀI 11: KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT 10
BÀI 11: KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT
Ảnh
Mục tiêu bài học
Yêu cầu cần đạt
Ảnh
Yêu cầu cần đạt
Nêu được khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội. Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật. Phê phán các hành vi vi phạm pháp luật.
Mở đầu
- Mở đầu (- Mở đầu)
Ảnh
Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mỗi công dân cần phải " Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật" . Em hãy chia sẻ về một tình huống vi phạm pháp luật mà em biết hoặc chứng kiến và nêu nhận xét của em về tình huống đó.
Khám phá
1. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật
Ảnh
Em hãy đọc tình huống trong SGK và trả lời câu hỏi sau: 1. Theo em, người cảnh sát giao thông có nên bỏ qua lỗi của anh T không? Vì sao? 2. Quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung được thể hiện thế nào trong tình huống trên?
1. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật
a. Khái niệm pháp luật
- Kết luận
Ảnh
Ảnh
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành và được bảo đảm thực hiện bằng quyền lực nhà nước.
- Kết luận:
b. Đặc điểm của pháp luật
Ảnh
b. Đặc điểm của pháp luật
Đọc trường hợp trong SGK kết hợp với khái niệm pháp luật và trả lời câu hỏi sau: 1. Vì sao N bị xử phạt? Tính quy phạm phổ biến, tính quyền lực, bắt buộc chung của pháp luật được thể hiện như thế nào trong trường hợp trên? 2. Để các quy phạm phổ biến được áp dụng vào đời sống xã hội thì các quy phạm đó phải được thể hiện qua hình thức nào? 3. Nêu ví dụ minh họa cho các đặc điểm của pháp luật.
- Kết luận
Ảnh
Ảnh
Pháp luật có các đặc điểm sau:
- Kết luận:
Tính quy phạm phổ biển. Tính quyền lực, bắt buộc chung. Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức.
2. Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội
2. Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội
a. Pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội
Em hãy đọc trường hợp trong SGK và trả lời câu hỏi sau: 1. Hành vi xả thải chất độc vào môi trường của Công ty Hóa chất A đã vi phậm quy định của luật nào? Việc xử dụng phạt đối với Công ty Hóa Chất A có tác dụng như thế nào? 2. Em hãy nêu một số quy định của pháp luật thể hiện vai trò quản lí xã hội của Nhà nước mà em biết.
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
Pháp luật điều chỉnh, định hướng các quan hệ xã hội theo khuôn mẫu chung thống nhất, tạo nên trật tự xã hội ổn định, đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội. Là phương tiện để Nhà nước kiểm tra, kiểm soát hoạt động của cá nhân, tổ chức, trong phạm vi lãnh thổ của mình. Pháp luật tạo cơ sở pháp lí để Nhà nước phát huy quyền lực, sức mạnh trong quản lí nhà nước nhằm đảm bảo dân chủ, công bằng, bình đẳng và tiến bộ xã hội.
- Kết luận:
b. Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình
b. Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình
Đọc thông tin, trường hợp trong SGK và trả lời câu hỏi: 1. Theo em, pháp luật đã bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của anh B như thế nào? 2. Em hãy nêu ý nghĩa của việc pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân.
Ảnh
- Kết luận
Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân:
Ảnh
- Kết luận:
Pháp luật xác lập, ghi nhận các quyền của công dân trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Tạo cơ sở pháp lí để công dân thực hiện quyền và yêu cầu Nhà nước bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân. Tạo cơ sở pháp lí để giải quyết các tranh chấp, khiếu nại và xử lí các hành vi xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Luyện tập
- Câu 1
Ảnh
Câu 1: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy định pháp luật? Vì sao?
Người lao động có các quyền: làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử,... (điểm a khoản 1 Điều 5 Bộ luật Lao động năm 2019).
- Nội dung 1:
- Nội dung 2 (Câu 1: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy định pháp luật? Vì sao?)
Ảnh
Đoàn viên có nhiệm vụ: Luôn luôn phấn đấu vì lí tưởng của Đảng và Bác Hồ. Tích cực học tập, lao động rèn luyện, tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (khoản 1 Điều 2 Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thông quan ngày 13/12/2017).
- Nội dung 2:
- Nội dung 3 (Câu 1: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy định pháp luật? Vì sao?)
Ảnh
- Nội dung 3:
Khi giao dịch với khách hàng phải ân cần, niềm nở và lịch thiệp; thể hiện được tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong công việc để khác hàng yên tâm, hài lòng khi đến giao dịch tại công ty (Điều 3 Nội quy Công ty Y).
- Nội dung 4 (Câu 1: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy định pháp luật? Vì sao?)
Ảnh
- Nội dung 4:
Điều kiện tham dự Đại hội Cổ đông: cá nhân, người đại diện theo ủy quyền của cổ đông là tổ chức, cá nhân có tên trong danh sach cổ đông tại ngày chốt quyền tham dự Đại hội có quyền trực tiếp tham dự Đại hội hoặc ủy quyền bằng văn bản cho người khác dự họp theo quy định của Quy chế này và quy định của pháp luật (Điều 3 Quy chế tổ chức Đại hội Cổ đông thường niên Công ty cổ phần X).
- Câu 2
Ảnh
Câu 2: Em hãy chỉ ra các đặc điểm của pháp luật thể hiện trong các quy định sau:
- Quy định 1:
Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi lao động tối thiểu (khoản 3 Điều 35 Hiến pháp năm 2013).
- Quy định 2 (Câu 2: Em hãy chỉ ra các đặc điểm của pháp luật thể hiện trong các quy định sau:)
Ảnh
- Quy định 2:
Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân (khoản 1 Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020).
- Quy định 3 (Câu 2: Em hãy chỉ ra các đặc điểm của pháp luật thể hiện trong các quy định sau:)
Ảnh
- Quy định 3:
Nghiêm cấm hành vi bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em (khoản 2 Điều 6 Luật trẻ em năm 2016).
- Câu 3
Câu 3: Em hãy cho biết các ý kiến sau đây đúng hay sai? Vì sao?
a. Mọi tổ chức, cá nhân đều phải chấp hành pháp luật. b. Pháp luật là phương tiện để bảo vệ một nhóm người trong xã hội. c. Công dân đủ 18 tuổi trở lên mới phải thực hiện đúng pháp luật. d. Không cần pháp luật, Nhà nước có thể quản lí xã hội bằng các phương tiện khác như: ban hành kế hoạch, tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục. e. Pháp luật là phương tiên để công dân bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của mình.
Vận dụng
- Câu 1
Ảnh
Câu 1: Hãy kể lại một trương hợp pháp luật đã bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mà em biết. Em rút ra bài học gì từ trường hợp đó?
- Vận dụng:
- Câu 2 (- Vận dụng)
Ảnh
Câu 2: Hưởng ứng ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, em hãy viết bài tuyên truyền về vai trò của pháp luật đối với đời sống xã hội.
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Dặn dò
Ôn lại bài vừa học. Làm bài tập trong SBT. Chuẩn bị cho bài sau: "Bài 12: Hệ thống pháp luật và văn bản pháp luật Việt Nam".
- Cảm ơn
Ảnh