BÀI 44. HỆ SINH THÁI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 44. HỆ SINH THÁI
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8
Ảnh
A. Khởi động
Hoạt động 1: Mở đầu
Hoạt động 1: Mở đầu
Một khu rừng hay bể cá cảnh trong hình được xem là một hệ sinh thái. Vậy, hệ sinh thái là gì?
Ảnh
B. Hình thành kiến thức mới
I. Hệ sinh thái
I. Hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK, thảo luận, tìm hiểu khái niệm hệ sinh thái và lấy ví dụ minh hoạ.
1. Khái niệm hệ sinh thái
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Hệ sinh thái là một hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của chúng, với các loài sinh vật tương tác lẫn nhau và tương tác với môi trường để tạo thành chu trình sinh học.
Ví dụ về hệ sinh thái: Hệ sinh thái rừng nhiệt đới, hệ sinh thái biển, hệ sinh thái đồng ruộng,...
2. Thành phần cấu trúc của hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK kết hợp quan sát hìnnh 44.1 và trả lời câu hỏi.
2. Thành phần cấu trúc của hệ sinh thái
- Câu hỏi
- Câu hỏi:
1. Đọc thông tin trên và quan sát hình 44.1 phân tích thành phần của một hệ sinh thái.
Ảnh
+ Câu 2 (- Câu hỏi)
Ảnh
2. Em hãy lấy ví dụ các loài sinh vật thuộc nhóm sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải trong một hệ sinh thái.
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
+ Hệ sinh thái gồm thành phần vô sinh và thành phần hữu sinh. + Thành phần vô sinh gồm các nhân tố vô sinh, thành phần hữu sinh bao gồm nhiều loài sinh vật trong quần xã và chia thành:
Sinh vật sản xuất: là các loài sinh vật có khả năng sử dụng quang hợp để tổng hợp nên chất hữu cơ. Sinh vật tiêu thụ: là những sinh vật không có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ, chúng lấy hữu cơ từ thức ăn. Sinh vật giả biện: là những sinh vật có chức năng phân giải xác và chất thải của sinh vật thành chất vô cơ.
3. Các kiểu hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK, thảo luận, tìm hiểu các hệ sinh thái và trả lời câu hỏi.
3. Các kiểu hệ sinh thái
- Câu hỏi
Ảnh
Cho các hệ sinh thái sau: hệ sinh thái đồng cỏ, hệ sinh thái suối, hệ sinh thái rừng lá rộng ôn đới, hệ sinh thái rừng ngập mặn, hệ sinh thái ruộng bậc thang, hệ sinh thái rạn san hô. Em hãy sắp xếp các dạng sinh thái trên vào kiểu dạng sinh thái phù hợp.
- Câu hỏi:
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Hệ sinh thái tự nhiên bao gồm hệ sinh thái trên cạn và dưới nước, ví dụ như hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới, hệ sinh thái biển khơi, hệ sinh thái hồ nước ngọt,... Hệ sinh thái nhân tạo do con người tạo ra, ví dụ như hệ sinh thái đô thị, hệ sinh thái đồng ruộng, bể sinh thái ao nuôi cá,...
- Hình 44.2 (3. Các kiểu hệ sinh thái)
Ảnh
II. Trao đổi và chuyển hóa năng lượng trong hệ sinh thái
II. Trao đổi và chuyển hóa năng lượng trong hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái kết hợp quan sát hình 44.3 và trả lời câu hỏi.
1. Trao đổi chất trong quần xã sinh vật
- Câu hỏi
Ảnh
- Câu hỏi:
Quan sát hình 44.3 Phân tích mối quan hệ dinh dưỡng giữa châu chấu và các sinh vật đứng trước và sau trong chuỗi thức ăn.
Ảnh
a. Chuỗi thức ăn
a. Chuỗi thức ăn
Ảnh
Hình vẽ
Chuỗi thức ăn gồm nhiều loài có quan hệ dinh dưỡng với nhau.
b. Lưới thức ăn
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu lưới thức ăn trong quần xã sinh vật và thực hiện yêu cầu sau: Nêu ví dụ và vẽ sơ đồ về lưới thức ăn.
b. Lưới thức ăn
- Kết luận
- Kết luận:
Ảnh
Trong quần xã sinh vật, một loài không chỉ tham gia vào một chuỗi thức ăn mà có thể tham gia vào nhiều chuỗi thức ăn khác nhau, loài đó là mắt xích chung giữa các chuỗi thức ăn. Tập hợp các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung tạo thành lưới thức ăn.
c. Tháp sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK kết hợp quan sát bảng 44.4 và trả lời câu hỏi.
c. Tháp sinh thái
- Câu hỏi
- Câu hỏi:
Quan sát hình 44.3, cho biết đây là tháp sinh thái nào?
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Để đánh giá mức độ dinh dưỡng trong chuỗi và lưới thức ăn, người ta xây dựng tháp sinh thái. Có ba loại tháp sinh thái: tháp số lượng, tháp sinh khối, tháp năng lượng.
2. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK kết hợp quan sát hình 44.5, tìm hiểu trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái.
2. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái
- Hình 44.5 (2. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái)
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái được thực hiện trong phạm vi quần xã sinh vật và giữa quần xã với môi trường sống.
III. Bảo vệ đa dạng sinh học trong hệ sinh thái
III. Bảo vệ đa dạng sinh học trong hệ sinh thái
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu phương pháp bảo vệ đa dạng sinh học trong hệ sinh thái.
- Nhiệm vụ:
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Đa dạng sinh học đang bị suy giảm trên toàn thế giới do nhiều nguyên nhân. Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học trong hệ sinh thái gồm tuyên truyền giá trị của đa dạng sinh học, xây dựng chiến lược quốc gia về bảo tồn đa dạng sinh học, thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên, tăng cường công tác bảo vệ nguồn tài nguyên sinh vật và cấm săn bắt, mua bán trái phép các loài sinh vật,...
IV. Thực hành: Điều tra thành phần quần xã sinh vật trong hệ sinh thái
IV. Thực hành: Điều tra thành phần quần xã sinh vật trong hệ sinh thái
- Nhiệm vụ:
Hình vẽ
Thực hành theo hướng dẫn SGK trang 184 và trả lời câu hỏi: Phân tích mối quan hệ giữa các sinh vật quan sát được trong hệ sinh thái.
Ảnh
Luyện tập và vận dụng
- Luyện tập
Bài kiểm tra tổng hợp
Luyện tập
Câu 1: Năng lượng khởi đầu trong sinh giới được lấy từ đâu? - A. Từ môi trường không khí. - false - B. Từ nước. - false - C. Từ chất dinh dưỡng trong đất. - false - D. Từ năng lượng mặt trời. - true - false - false
Câu 2: Hãy chọn câu có nội dung đúng trong các câu sau đây. - A. Sinh vật sản xuất luôn sử dụng sinh tiêu thụ làm thức ăn. - false - B. Sinh vật phân giải luôn là nguồn thức ăn của sinh vật tiêu thụ. - false - C. Chất hữu cơ do sinh vật sản xuất tổng hợp được là nguồn thức ăn cho các dạng sinh vật trong hệ sinh thái. - true - D. Vi khuẩn và nấm không phải là sinh vật phân giải. - false - false - false
Câu 3: Hệ thống gồm quần xã và môi trường vô sinh của nó tương tác thành một thể thống nhất được gọi là - A. tập hợp quần xã. - false - B. hệ quần thể. - false - C. hệ sinh thái. - true - D. sinh cảnh. - false - false - false
Câu 4: Các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái đều bắt đầu từ - A. sinh vật sản xuất. - true - B. sinh vật tiêu thụ. - false - C. sinh vật phân giải. - false - D. con người. - false - false - false
Câu 5: Sinh vật nào sau đây luôn luôn là mắt xích chung trong các chuỗi thức ăn? - A. Cây xanh và động vật ăn thịt. - false - B. Cây xanh và sinh vật tiêu thụ. - false - C. Động vật ăn thịt, vi khuẩn và nấm. - false - D. Cây xanh, vi khuẩn và nấm. - true - false - false
Câu 6: Ví dụ nào sau đây có thể minh họa cho một hệ sinh thái? - A. Một hồ với rong, tảo, động vật, vi khuẩn,... cùng mọi vật chất và yếu tố khí hậu liên quan. - true - B. Một khu rừng có thảm cỏ, cây, sâu bọ, chim chóc và thú, nấm, vi sinh vật,... ở đó. - false - C. Một cái hồ nhưng không tính các sinh vật, chỉ kể các nhân tố vô cơ (nước, khoáng, khí, nhiệt độ,...). - false - D. Sinh vật và môi trường sống, miễn là chúng tạo thành một thể thống nhất. - false - false - false
Câu 7: Nhận định nào sau đây sai về hệ sinh thái? - A. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh chỉ có các thành phần gồm sinh vật tiêu thụ và sinh vật sản xuất. - true - B. Hệ sinh thái là một hệ thống hoàn chỉnh và tương đối ổn định. - false - C. Hệ sinh thái trên cạn, hệ sinh thái nước mặn và hệ sinh thái nước ngọt là ba nhóm hệ sinh thái chính. - false - D. Hoang mạc là một hệ sinh thái trên cạn. - false - false - false
Câu 8: Lưới thức ăn gồm - A. một chuỗi thức ăn. - false - B. nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau. - false - C. các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung. - true - D. ít nhất là 1 chuỗi thức ăn trở lên. - false - false - false
Câu 9: Hệ sinh thái cạn có độ đa dạng cao nhất là - A. savan. - false - B. taiga. - false - C. rừng nhiệt đới. - true - D. rừng ngập mặn. - false - false - false
Câu 10: Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm - A. sinh vật sản xuất. - false - B. sinh vật tiêu thụ. - false - C. sinh vật phân giải. - false - D. tất cả 3 đáp án trên. - true - false - false
- Vận dụng
Ảnh
- Vận dụng
Thiết kế banner tuyên truyền hành động bảo vệ hệ sinh thái.
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Dặn dò:
Ôn lại bài vừa học. Làm bài tập về nhà trong SBT. Chuẩn bị bài mới: "Bài 45. Sinh quyển".
- Cảm ơn
Ảnh