BÀI 3: GIAO CẢM VỚI THIÊN NHIÊN. VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MỘT BÀI THƠ
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
VIẾT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MỘT BÀI THƠ
BÀI 3: GIAO CẢM VỚI THIÊN NHIÊN
Khởi động
Khởi động
Ảnh
- Khởi động:
Ghi lại ít nhất 3 nội dung quan trọng trong việc đánh giá một bài thơ
Ảnh
I. Tri thức về kiểu bài
1. Kiểu bài
Ảnh
1. Kiểu bài
Phân tích, đánh giá một bài thơ: chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật là kiểu bài nghị luận văn học dùng lí lẽ và bằng chứng để làm rõ giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ ấy.
2. Yêu cầu đối với kiểu bài
Hình vẽ
Xác định được chủ đề và phân tích, đánh giá ý nghĩa, giá trị của bài thơ.
2. Yêu cầu đối với kiểu bài
Ảnh
Phân tích, đánh giá được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật như dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình, kết cấu, từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ,…
Ảnh
a. Về nội dung:
b. Về kĩ năng
Hình vẽ
Lập luận chặt chẽ, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết về bài thơ.
Ảnh
Có bằng chứng tin cậy từ bài thơ.
Ảnh
b. Về kĩ năng:
Diễn đạt mạch lạc, sử dụng được các câu chuyển tiếp, các từ ngữ liên kết giúp người đọc nhận ra mạch lập luận.
Có bằng chứng tin cậy từ bài thơ.
Ảnh
Ảnh
+ tiếp (2. Yêu cầu đối với kiểu bài)
Hình vẽ
Hình vẽ
Giới thiệu bài thơ và tác giả; nêu nhận xét khái quát về nội dung, nghệ thuật của bài thơ.
Hình vẽ
Hình vẽ
Lần lượt phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ.
Hình vẽ
Hình vẽ
Khẳng định lại giá trị của chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ; tác động của bài thơ đối với bản thân hoặc cảm nghĩ về tác phẩm.
Ảnh
Bố cục bài viết gồm 3 phần:
II. Phân tích ngữ liệu tham khảo
- Nhiệm vụ: (II. Phân tích ngữ liệu tham khảo)
Ảnh
Ảnh
- Nhiệm vụ:
Đọc thầm bài viết mẫu trong SGK và trả lời các câu hỏi cuối bài.
- Câu 1
Ảnh
Câu 1. Ngữ liệu trên có phải một bài viết hoàn chỉnh không? Căn cứ vào đâu để nhận định như vậy?
+ Hướng dẫn (Câu 1: )
Ảnh
Hình vẽ
- Hướng dẫn:
Ngữ liệu trên không phải là một bài văn hoàn chỉnh vì nó chưa có phần mở bài và kết bài.
- Câu 2
Ảnh
Câu 2. Nội dung phân tích, đánh giá được trình bày theo cách tách riêng chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật hay kết hợp hai nội dung? Cách trình bày như vậy có ưu điểm gì?
+ Hướng dẫn (- Câu 2)
Ảnh
Hình vẽ
- Hướng dẫn:
Nội dung phân tích đánh giá được trình bày theo cách kết hợp hai nội dung chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật. Mỗi đoạn văn là một trích dẫn câu đề và kèm sau đó là lời phân tích nghệ thuật của câu đề đó. Điều này giúp bố cục bài rõ ràng và các ý sẽ được thể hiện rõ và logic hơn, dễ dàng cho người đọc và hiểu được.
- Câu 3
Ảnh
Câu 3. Xác định các ý chính được trình bày trong ngữ liệu.
+ Hướng dẫn (- Câu 3)
Ảnh
Hình vẽ
- Hướng dẫn:
Không gian trong và lạnh của ao thu. Sự tĩnh lặng của không gian. Sự cao rộng của không gian.
- Câu 4
Ảnh
Câu 4. Để làm sáng tỏ sức gợi tả của hình ảnh trong bài thơ Thu điếu, tác giả đã dùng những dẫn chứng, lí lẽ nào?
+ Hướng dẫn (- Câu 4)
Ảnh
Hình vẽ
- Hướng dẫn:
Không gian trong và lạnh từ hình ảnh ''ao thu'', ''mặt nước'', ''thuyền câu''.
Sự tĩnh lặng của không gian từ hình ảnh ''sóng biếc'', ''lá vàng''.
Sự cao rộng của không gian từ hình ảnh ''tầng mây'', ''ngõ trúc'', các tính từ ''lơ lửng'', ''trong vắt'',...
- Câu 5
Ảnh
Câu 5. Việc đánh giá chủ đề và hình thức nghệ thuật có xuất phát từ đặc trưng thể loại của tác phẩm không?
+ Hướng dẫn
Ảnh
Hình vẽ
- Hướng dẫn:
Điều này xuất phát từ đặc trưng thể loại của tác phẩm. Ví dụ như thơ trữ tình sẽ thiên về hình ảnh cảm xúc lãng mạng, dùng nhiều từ miêu tả đậm chất thơ cơ trữ tình. Hay như văn hiện thực sẽ là cách kể, miêu tả hiện thực, những từ ngữ thực tế và mạnh cảm xúc thực tại.
Thực hành viết theo quy trình
- Đề bài
Ảnh
- Đề bài:
Đề bài: Hãy viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá về chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật của một bài thơ (thơ lục bát, thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt).
- Các bước thực hiện
Hình vẽ
- Các bước thực hiện:
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Ảnh
- Bước 1. Chuẩn bị viết
Ảnh
- Bước 1. Chuẩn bị viết
Được bản thân và nhiều bạn khác yêu thích. Có chủ đề và những điểm đặc sắc về hình thức nghệ thuật dễ nhận thấy. Có độ dài phù hợp. Dễ dàng thu thập tài liệu tham khảo.
a. Xác định đề tài, mục đích viết, người đọc
Nên chọn phân tích, đánh giá bài thơ đáp ứng những tiêu chí như:
+ Gợi ý
- Gợi ý:
Ảnh
Ảnh
Thơ lục bát: Việt Nam quê hương ta, Hoà bìm, Cây dừa,... Thơ thất ngôn bát cú: Qua đèo Ngang, Thu điếu,... Thơ tứ tuyệt: Bánh trôi nước, rằm tháng giêng, Cảnh khuya,...
+ Xác định mục đích viết, người đọc
Ảnh
Ảnh
+ Xác định mục đích viết, người đọc bằng cách trả lời các câu hỏi:
Viết văn bản này nhằm mục đích gì? Ai sẽ là người đọc văn bản?
b. Thu thập tư liệu
Ảnh
Ghi chép, đánh dấu những ý kiến nhận xét, đánh giá liên quan đến văn bản mình sẽ phân tích. Xem xét các ý kiến đã đề cập đến những phương diện nào? Chưa đề cập phương diện nào của văn bản thơ mà bạn sẽ phân tích? Bản thân mình đồng tình với ý kiến nào hoặc có ý kiến khác không?
b. Thu thập tư liệu
- Bước 2: Tìm ý và lập ý
- Bước 2: Tìm ý và lập ý
Ảnh
Bài thơ đề cập đến vấn đề gì? Tác giả đề cập đến vấn đề đó với thái độ, tình cảm thế nào? Có những dẫn chứng quan trọng (trích dẫn từ bài thơ) có thể minh họa cho các ý tưởng?
a. Tìm ý
+ Trả lời các câu hỏi:
+ Phiếu tiềm ý cho bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một bài thơ
Phiếu tìm ý cho bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một bài thơ
Ảnh
b. Lập dàn ý
Hình vẽ
b. Lập dàn ý
Xây dựng hệ thống luận điểm bằng cách chọn lọc, sắp xếp các ý đã tìm; lần lượt chi tiết hóa từng luận điểm.
Ảnh
+ Ví dụ
Hình vẽ
- Ví dụ:
Trong ngữ liệu tham khảo, khi phân tích, đánh giá Sức gợi tả của hình ảnh trong bài Thu điếu, luận điểm (lí lẽ và bằng chứng) được tác giả sắp xếp như sau:
1. Ấn tượng về không gian trong và “lạnh” từ các hình ảnh: ao thu, mặt nước, thuyền câu (ở hai câu đề). 2. Ấn tượng về không gian tĩnh lặng từ các hình ảnh: “sóng biếc”, “lá vàng”. 3. Ấn tượng về không gian cao rộng, thanh vắng từ các hình ảnh “tầng mây”, “ngõ trúc”; các tính từ “lơ lửng … xanh ngắt”, “vắng teo”,…
- Bước 3: Viết bài
Ảnh
- Bước 3: Viết bài
Cách thức tiến hành viết bài như đã thực hiện khi viết bài nghị luận phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của một truyện kể . Tập trung phân tích, đánh giá sức biểu cảm của các yếu tố hình thức nghệ thuật trong bài thơ. Nêu rõ ý kiến nhận xét, đánh giá của người viết về những nét đặc sắc của tác phẩm. Làm sáng tỏ các ý kiến nhận xét, đánh giá về chủ đề và nghệ thuật bằng việc trích dẫn các hình ảnh, chi tiết, biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm.
- Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa
- Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa
Ảnh
+ tiếp (- Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa)
Ảnh
Ảnh
Vận dụng
Vận dụng
Vận dụng:
Ảnh
Học sinh chỉnh sửa và bàn luận thêm các vấn đề được rút ra từ bài viết.
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Hoàn thành bài tập Chuẩn bị bài: "Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một bài thơ".
Dặn dò
- Cảm ơn
Ảnh