BÀI 3: GIAO CẢM VỚI THIÊN NHIÊN. ĐỌC MỞ RỘNG: NẮNG ĐÃ HANH RỒI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
Ảnh
NẮNG ĐÃ HANH RỒI
BÀI 3: GIAO CẢM VỚI THIÊN NHIÊN
ĐỌC MỞ RỘNG:
Khởi động
Khởi động
Ảnh
Ảnh
- Khởi động
Em có yêu thích mùa đông không? Cảm nhận của em về thiên nhiên và thời tiết khi mùa đông đến là gì?
Hình thành kiến thức
- Nhiệm vụ chung
Ảnh
Đọc thông tin trong SGK và dựa vào hiểu biết cá nhân hãy giới thiệu về tác giả Vũ Quần Phương và bài thơ Nắng đã hanh rồi.
- Nhiệm vụ chung:
I. Tìm hiểu chung
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Vũ Quần Phương (sinh năm 1940) tên thật là Vũ Ngọc Chúc. Bút danh khác của ông: Ngọc Vũ, Phương Viết. Ông là nhà thơ, nhà báo và nhà phê bình văn học. Quê quán: Nam Định Ông là nhà thơ, nhà phê bình văn học. Tác phẩm chính: Hoa trong cây (1977), Vầng trăng trong xe bò (1988), Vết thời gian (1996)…
Ảnh
2. Tác phẩm
Ảnh
2. Tác phẩm
- Bài thơ được in trong tập Hoa trong cây, Những điều cùng đến, Vết thời gian, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2014, tr33. - Thể thơ: 7 chữ - Bố cục:
Khổ 1: Khung cảnh thiên nhiên mùa đông ở trước sân. Khổ 2: Khung cảnh thiên nhiên mùa đông ở trên những mái tranh. Khổ 3: Khung cảnh thiên nhiên mùa đông ở trên núi. Khổ 4: Những hy vọng tương lai của nhân vật trữ tình.
- Đọc
- Đọc:
Nắng đã hanh rồi
Ảnh
Nắng đã vàng hanh như phấn bay Đã nghe tiếng sếu vọng sông gày Trước sân mây trắng về đông lắm Em ở xa nhà em có hay. Em có hình dung những mái tranh Nắng lên khói ủ mộng yên lành Vườn sau tre mía xôn xao lá Anh chẳng là cây cũng trĩu cành
+ Khổ 3, 4 (Đọc: Nắng đã hanh rồi)
Ảnh
Em có cùng anh lên núi không Có nghe thầm thĩ tiếng rừng thông Nắng chiều ngả bóng thông in đất Anh ngả vào đâu nỗi nhớ mong Xuân sắp sang rồi xuân sắp qua Một năm năm mới lại năm qua Mà sao nắng cứ như tơ ấy Rung tự trời cao xuống ngõ xa.
(In trong Hoa trong cây, Những điều cùng đến, Vết thời gian, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2014, tr. 33)
II. Tìm hiểu chi tiết
Ảnh
II. Tìm hiểu chi tiết
Thiên nhiên trong bài thơ được quan sát, miêu tả ở thời điểm nào? Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh thể hiện điều đó.
- Nhiệm vụ chung:
Ảnh
1. Từ ngữ , hình ảnh
1. Từ ngữ, hình ảnh
- Thiên nhiên trong bài thơ được quan sát, miêu tả vào thời điểm mùa đông nắng hanh. - Dấu hiệu:
Nắng hanh: vừa nắng vừa lạnh. Đây là một kiểu thời tiết đặc trưng của mùa đông "Nắng đã vàng hanh như phấn bay". Tiếng sếu vọng sông ngày: theo như dân gian, khi nghe tiếng sếu kêu nghĩa là báo hiệu mùa đông. Xuân sắp sang rồi, xuân sắp qua: mùa xuân sắp tới, từ đó thấy được hiện tại chính là mùa đông.
=> Hình ảnh nắng được tác giả miêu tả xuyên suốt bài thơ như một bức tranh tràn đầy ý vị, cảm xúc. Từ ngữ hình ảnh đã thể hiện được vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên.
- Nhiệm vụ chung
Ảnh
Bài thơ là lời của ai nói với ai? Điều đó có tác dụng thế nào trong việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình?
- Nhiệm vụ chung:
Ảnh
2. Tình cảm, cảm xúc của chủ thể chữ tình
2. Tình cảm, cảm xúc của chủ thể chữ tình
Chủ thể có danh xưng cụ thể:"anh". Bài thơ như lời bày tỏ của nhân vật ''anh'' đến nhân vật ''em'' thông qua miêu tả, cảm nhận thiên nhiên xung quanh.
+ Những câu thơ như lời mời gọi, mời "em" đến với không gian, thiên nhiên ngày nắng. + Những lời thơ thể hiện tâm trạng nhớ nhung, chờ đợi. + Lời thơ cũng là lời tâm tình, bày tỏ của nhân vật"anh" dành cho "em" trong những ngày tháng phương xa với niềm mong chờ, nỗi nhỡ da diết. + Nhân vật trữ tình được bộc lộ lên được hết những cảm xúc của mình một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.
Tác dụng:
- Nhiệm vụ chung
Ảnh
Nhận xét về cách gieo vần và tác dụng của cách gieo vần đó trong bài thơ.
- Nhiệm vụ chung:
Ảnh
3. Cách gieo vần
3. Cách gieo vần
Ảnh
Hình vẽ
Gieo vần ở cuối câu thơ, tạo nên một nhịp cố định cho cả bài thơ. Giúp bài thơ dễ nhớ, dễ thuộc. Nhịp điệu nhẹ nhàng, mang âm hưởng vang xa, thiết tha, góp phần thể hiện tâm tình của chủ thể chữ tình. Mở ra bức tranh khung cảnh thiên nhiên khoáng đạt, thơ mộng.
- Nhiệm vụ chung
Ảnh
Xác định chủ đề, cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Phân tích một số từ ngữ, hình ảnh có tác dụng quan trọng trong việc thể hiện chủ đề và cảm hứng ấy.
- Nhiệm vụ chung:
Ảnh
4. Chủ đề, cảm hững chủ đạo
4. Chủ đề, cảm hững chủ đạo
- Chủ đề: Không gian thiên nhiên ngày nắng hanh. - Cảm hứng chủ đạo: Cảm xúc trong tình yêu và những rung cảm trước không gian thiên nhiên. - Một số hình ảnh gợi nên chủ đề, cảm hứng chủ đạo:
"Nắng đã vàng hanh", "tiếng sếu vọng sông gày": những dấu hiệu báo hiệu mùa đông, tiết trời hanh khô, se lạnh.
"Em ở nhà xa, em có hay; em có hình dung, em có nghe": những câu hỏi tu từ không có lời đáp thể hiện nỗi nhớ của người ở lại với người em ở xa.
Ảnh
III. Tổng kết
Ảnh
Tổng kết nội dung, nghệ thuật văn bản. Em rút ra những điều gì cần lưu ý khi đọc một văn bản thơ?
- Nhiệm vụ chung:
Ảnh
III. Tổng kết
1. Nội dung
Bài thơ miêu tả khung cảnh thiên nhiên mùa đông ở trước sân nhà, trên những mái tranh và khung cảnh thiên nhiên mùa đông ở trên núi.
1. Nội dung
Ảnh
2. Nghệ thuật
Ảnh
Nghệ thuật miêu tả tài tình. Thể thơ bảy chữ, gieo vần cuối câu. Giọng thơ lúc tươi vui, lúc thủ thỉ tâm tình, réo rắt đi vào lòng người. Ngôn từ thuần Việt, giàu cảm xúc.
2. Nghệ thuật
Luyện tập
Luyện tập
Ảnh
- Luyện tập
Từ bài thơ "Nắng đã hanh rồi", hãy viết đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
Vận dụng
Vận dụng
Vận dụng:
Ảnh
Vận dụng kiến thức đã học về văn bản " Nắng đã hanh rồi" để tìm hiểu các văn bản khác cùng chủ đề và chỉ ra các đặc điểm trong văn bản thơ.
V. Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Hoàn thành bài tập Khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy. Chuẩn bị bài: "Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một bài thơ".
Dặn dò
- Cảm ơn
Ảnh