BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8
Ảnh
A. Khởi động
Hoạt động 1: Mở đầu
Hoạt động 1: Mở đầu
Hoạt động 1: Mở đầu
Ảnh
Hoạt động 1: Mở đầu
Cơ thể cần thường xuyên lấy các chất dinh dưỡng từ nguồn thức ăn để duy trì sự sống và phát triển. Tuy nhiên, thức ăn hầu hết có kích thước lớn nên các tế bào của cơ thể không thể hấp thụ được. Quá trình nào đã giúp cơ thể giải quyết vấn đề này và quá trình đó diễn ra như thế nào?
B. Hình thành kiến thức mới
I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng
Ảnh
Nghiên cứu SGK, khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng.
I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng
- Nhiệm vụ:
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống. Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng để duy trì sự sống của cơ thể.
II. Tiêu hoá ở người
II. Tiêu hoá ở người
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá, thảo luận và hoàn thành câu hỏi trong SGK.
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá
- Câu hỏi
- Câu hỏi:
Ảnh
Quan sát Hình 32.1 và dựa vào kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu sau: 1. Nêu tên các cơ quan của hệ tiêu hóa tương ứng với những vị trí được đánh số trong hình. 2. Xác định tên ba cơ quan mà thức ăn không đi qua.
- Kết luận
- Kết luận:
Hệ tiêu hoá bao gồm miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột giả, hậu môn và các tuyến tiêu hoá như tuyến nước bọt, tuyến tuy, gan và túi mật.
Ảnh
Hệ tiêu hoá chức năng biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.
2. Quá trình tiêu hoá ở người
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu quá trình tiêu hoá ở người và hoàn thành câu hỏi ở phần hoạt động.
2. Quá trình tiêu hoá ở người
- Hoạt động
- Hoạt động:
Ảnh
1. Thảo luận về sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng của cả hệ tiêu hóa. 2. Nêu mối quan hệ giữa tiêu hóa và dinh dưỡng.
a. Tiêu hoá ở khoang miệng
Ảnh
a. Tiêu hoá ở khoang miệng
Nhờ hoạt động phối hợp của răng, lưỡi, các cơ môi và má cùng các tuyến nước bọt thực hiện các hoạt động tiết nước bọt, nhai, đảo trộn thức ăn, tạo viên thức ăn: làm mềm thức ăn, giúp thức ăn thấm nước bọt, tạo viên vừa để nuốt. Hoạt động của enzim amilaza trong hóa học: biến đổi một phần tinh bột (chín) trong thức ăn thành đường mantozo.
b) Tiêu hoá ở dạ dày
Ảnh
b. Tiêu hoá ở dạ dày
Dạ dày là nơi nhận thức ăn từ thực quản xuống, tiếp tục quá trình tiêu hoá cơ học và hoá học. Hoạt động co bóp của dạ dày giúp thức ăn được nhuyễn và thấm đều dịch vị (chứa hydrochloric acid, enzyme lipase và enzyme pepsin). Enzyme pepsin giúp biển đổi một phần protein trong thức ăn.
c. Tiêu hoá ở ruột non
Ảnh
c. Tiêu hoá ở ruột non
Hoạt động tiêu hoá chủ yếu ở ruột non là sự biến đổi hoá học của thức ăn dưới tác dụng của các enzim trong các dịch tiêu hoá (dịch mật, dịch tuỵ, dịch ruột).
d. Tiêu hoá ở ruột già và trực tràng
Ảnh
d. Tiêu hoá ở ruột già và trực tràng
Phần lớn các chất dinh dưỡng đã được hấp thụ qua thành ruột non, thức ăn chuyển xuống ruột giả sẽ hấp thụ thêm một số chất dinh dưỡng, chủ yếu hấp thụ lại nước, cô đặc chất bã.
III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
Ảnh
III. Một số bệnh về đường tiêu hoá
1. Sâu răng
Nghiên cứu SGK, thảo luận và hoàn thành các câu hỏi trong phần hoạt động.
- Hoạt động
Làm việc nhóm để thực hiện các yêu cầu sau: 1. Quan sát Hình 32.2, thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu răng. 2. Đề xuất một số biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khỏe khi đã bị sâu răng.
- Hoạt động:
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Khái niệm: Tình trạng tổn thương phần mô cứng của răng do vi khuẩn gây ra. Hình thành các lỗ nhỏ trên răng, gây đau và khó chịu khi lỗ sâu ở răng lan rộng. Cần vệ sinh răng miệng đúng cách để phòng sâu răng và hạn chế sự lan rộng của các lỗ sâu răng.
2. Viêm loét dạ dày - tá tràng
Ảnh
2. Viêm loét dạ dày - tá tràng
Nghiên cứu SGK, thảo luận và hoàn thành các câu hỏi trong phần hoạt động.
- Hoạt động
- Hoạt động:
Ảnh
1. Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên và không nên sử dụng các loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích. 2. Dựa vào thông tin trên, em hãy nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp đó.
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Bệnh do tổn thương viêm và loét lớp niêm mạc dạ dày C hoặc tá tràng. Nguyên nhân chính gây bệnh là nhiễm vi khuẩn từ trong Viêm loét ở Helicobacter pylori. Thói quen sử dụng đồ uống có cồn, ăn uống và sinh hoạt không điều độ cũng là yếu tố tăng nguy cơ bị bệnh. Triệu chứng: đau vùng bụng trên rốn, đẩy bụng, khó tiêu, buồn nôn, mất ngủ, ngủ không ngon giấc, ợ hơi, ợ chua, rối loạn tiêu hoá,... Cần duy trì chế độ ăn uống hợp lí, nghỉ ngơi và sinh hoạt điều độ, giữ tinh thần thoải mái để phòng chống bệnh.
- Hình ảnh minh hoạ
Ảnh
- Hình ảnh minh hoạ:
IV. Chế độ dinh dưỡng ở người
Ảnh
IV. Chế độ dinh dưỡng ở người
- Nhiệm vụ:
Nghiên cứu SGK, quan sát bảng và hoàn thành câu hỏi phần hoạt động.
- Hoạt động
Ảnh
- Hoạt động:
Dựa vào thông tin trên, thảo luận nhóm để thực hiện yêu cầu và trả lời các câu hỏi sau: 1. Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào những yếu tố nào? Cho ví dụ. 2. Thực hành xây dựng khẩu phần ăn cho bản thân theo hướng dẫn SGK Trang 131 - 132.
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Trẻ em cần nhiều dinh dưỡng hơn người cao tuổi để tăng cường sức khoẻ và phát triển cơ thể. Người lao động với cường độ cao cần nhiều năng lượng để vận động, trong khi người bị bệnh và mới khỏi bệnh cần được cung cấp chất dinh dưỡng để phục hồi sức khoẻ. Khẩu phần ăn cung cấp lượng thức ăn cho cơ thể trong một ngày. Để lập khẩu phần, cần đảm bảo đủ lượng thức ăn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể, cung cấp đầy đủ năng lượng và đối với thành phần chất dinh dưỡng.
V. An toàn vệ sinh thực phẩm
Ảnh
V. An toàn vệ sinh thực phẩm
- Nhiệm vụ:
Nghiên cứu SGK, thảo luận và hoàn thành câu hỏi phần hoạt động.
- Hoạt động
Ảnh
- Hoạt động:
Vận dụng hiểu biết về an toàn vệ sinh thực phẩm, em hãy thực hiện các yêu cầu sau: 1. Cho biết ý nghĩa của thông tin trên bao bì (hạn sử dụng, giá trị dinh dưỡng,…) thực phẩm đóng gói. 2. Trình bày một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm. Đề xuất các biện pháp lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm giúp phòng chống các bệnh vừa nêu.
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
An toàn vệ sinh thực phẩm là giữ cho thực phẩm không bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc và biến chất. Khi ăn phải thực phẩm không an toàn có thể bị ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hoá gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy;... Để giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, cần lựa chọn thực phẩm đảm bảo vệ sinh, nguồn gốc rõ rằng; chế biến và bảo quản thực phẩm đúng cách;… ; thực phẩm cần được nấu chín, thực phẩm ăn sống cần lựa chọn đảm bảo vệ sinh và sơ chế thật kĩ.
VI. Dự án: Điều tra một số bệnh đưnng tiêu hoá và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm
Hình vẽ
VI. Dự án: Điều tra một số bệnh đường tiêu hoá và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm
1. Mục tiêu
Điều tra được một số bệnh đường tiêu hoá trong trường học hoặc tại địa phương. Điều tra được vấn đê vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương.
Ảnh
2. Cách tiến hành
2. Cách tiến hành
Bước 1: Điều tra các bệnh về tiêu hoá xuất hiện trong trường học hoặc tại địa phương, số người mắc và tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh. Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh. Bước 3: Viết báo cáo.
a. Điều tra một số bệnh đường tiêu hoá trong trường học hoặc tại địa phương
Ảnh
b. Điều tra vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương (2. Cách tiến hành)
Bước 1: Điều tra về các trờng hợp mất vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương và tìm hiểu nguyên nhân. Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống. Bước 3: Viết báo cáo.
b. Điều tra vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương
Ảnh
Ảnh
Luyện tập và vận dụng
- Luyện tập
Bài kiểm tra tổng hợp
Luyện tập
Câu 1: Quá trình tiêu hóa được thực hiện bởi hoạt động của: - A. Các tuyến tiêu hóa - false - B. Các cơ quan trong ống tiêu hóa - false - C. Hoạt động của các enzyme - false - D. Các cơ quan trong ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa. - true - false - false
Câu 2: Chất nào dưới đây bị biến đổi thành chất khác qua quá trình tiêu hoá? - A. Vitamin - false - B. Ion khoáng - false - C. Gluxit - true - D. Nước - false - false - false
Câu 3: Thế nào là tiêu hoá thức ăn? - A. Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng - false - B. Cơ thể hấp thụ chất dinh dưỡng qua thành ruột - false - C. Thải bỏ các chất thừa không hấp thụ được - false - D. Cả A, B và C. - true - false - false
Câu 4: Cơ quan nào dưới đây không phải là một bộ phận của hệ tiêu hoá? - A. Thanh quản - false - B. Thực quản - false - C. Dạ dày - true - D. Gan - false - false - false
Câu 5: Các tuyến tiêu hóa là? - A. Tuyến nước bọt - false - B. Tuyến vị - false - C. Tuyến ruột - false - D. Tất cả các đáp án trên - true - false - false
Câu 6: Tuyến vị nằm ở bộ phận nào trong ống tiêu hoá? - A. Dạ dày - true - B. Ruột non - false - C. Ruột già - false - D. Thực quản - false - false - false
Câu 7: Bữa ăn hợp lý dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể nhằm đáp ứng được yêu cầu? - A. Cung cấp cho cơ thể đủ các chất dinh dưỡng theo nhu cầu, lứa tuổi, khả năng lao động, môi trường, khí hậu. - false - B. Đảm bảo bữa ăn hàng ngày cân đối, đủ dinh dưỡng để phát triển tốt thể lực và trí lực, có sức khỏe để lao động - false - C. Thức ăn phải đảm bảo an toàn vệ sinh, không được là nguồn lây bệnh - false - D. Tất cả các đáp án trên - true - false - false
Câu 8: Cơ quan nào dưới đây không nằm trong ống tiêu hóa? - A. Thực quản - false - B. Dạ dày - false - C. Tuyến ruột - true - D. Tá tràng - false - false - false
Câu 9: Nhu cầu dinh dưỡng phụ thuộc vào yếu tố nào? - A. Giới tính, lứa tuổi - false - B. Khả năng lao động - false - C. Môi trường, khí hậu - false - D. Tất cả các đáp án trên - true - false - false
Câu 10: Hoạt động đầu tiên của quá trình tiêu hóa xảy ra ở đâu? - A. Miệng - true - B. Thực quản - false - C. Dạ dày - false - D. Ruột non - false - false - false
- Vận dụng
Ảnh
- Vận dụng
Năng lượng cần thiết của trẻ em trong thời gian một ngày khoảng bao nhiêu?
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Dặn dò:
Ôn lại bài vừa học. Làm bài tập về nhà trong SBT. Chuẩn bị bài mới: "Bài 33. Máu và hệ tuấn hoàn của cơ thể người".
- Cảm ơn
Ảnh