BÀI 30. DIỄN THẾ SINH THÁI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
SINH HỌC 12
BÀI 30. DIỄN THẾ SINH THÁI
Khởi động
Khởi động
Ảnh
Hình vẽ
Khởi động:
Quá trình tự tái sinh của một khu rừng bị cháy trụi sẽ diễn ra như thế nào?
I. Khái niệm và các loại diễn thế sinh thái
Khái niệm và các loại diễn thế sinh thái
Ảnh
I. Khái niệm và các loại diễn thế sinh thái
- Nhiệm vụ 1
Ảnh
- Nhiệm vụ 1:
Hình vẽ
1. Trong diễn thế nguyên sinh ở môi trường trên cạn, tại sao những sinh vật đầu tiên của quần xã tiên phong thường là địa y, tảo, rêu? 2. Tại sao thời gian từ quần xã tiên phong đến hình thành quần xã đỉnh cực ở diễn thế nguyên sinh dài hơn so với diễn thế thứ sinh?
1. Khái niệm
1. Khái niệm
Ảnh
Hình vẽ
Diễn thế sinh thái là quá trình thay đổi dần thành phần loài của quần xã theo thời gian, tương ứng với sự biến đổi của môi trường. Sự thay đổi thành phần loài theo thời gian dẫn đến sự thay thế tuần tự các dạng quần xã, từ quần xã tiên phong biến đổi qua các dạng quần xã trung gian và cuối cùng hình thành nên quần xã tương đối ổn định là quần xã đỉnh cực. Diễn thế sinh thái có tính quy luật và gắn liền với sự thay đổi của các nhân tố vô sinh.
2. Các loại diễn thế sinh thái
2. Các loại diễn thế sinh thái
Ảnh
Dựa vào điều kiện môi trường khởi đầu, diễn thế sinh thái được chia thành hai loại là diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh.
Ảnh
a. Diễn thế nguyên sinh
a. Diễn thế nguyên sinh
Ảnh
Hình vẽ
Là diễn thế bắt đầu từ môi trường trống trơn, nơi không có bất kì loài sinh vật nào sinh sống. Xảy ra ở những nơi như vùng có đá nham thạch nguội sau khi núi lửa phun trào hoặc trên bề mặt các lớp đá sau khi băng vĩnh cửu tan. Diễn thế nguyên sinh diễn ra trong một thời gian dài. Những loài đầu tiên thích nghi với điều kiện nghèo dinh dưỡng như vi khuẩn, địa y, tảo,... hình thành nên quần xã tiên phong. Tiếp theo là giai đoạn các quần xã tuần tự thay thế nhau cho đến khi hình thành quần xã đỉnh cực.
b. Diễn thế thứ sinh
b. Diễn thế thứ sinh
Ảnh
Hình vẽ
Diễn thế thứ sinh là diễn thế bắt đầu từ nơi quần xã bị tổn hại, có một số loài bị tiêu diệt. Do môi trường trước đó đã có quần xã sinh vật tồn tại nên trong điều kiện môi trường thuận lợi, thời gian hình thành quần xã có cấu trúc ổn định ở diễn thế thứ sinh thường nhanh hơn so với diễn thế nguyên sinh.
II. Nguyên nhân và tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
Nguyên nhân và tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
Ảnh
II. Nguyên nhân và tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
- Nhiệm vụ 2
Ảnh
- Nhiệm vụ 2:
Hình vẽ
Dựa vào thông tin SGK, nêu nguyên nhân của diễn thế và tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế.
Ảnh
1. Nguyên nhân
1. Nguyên nhân
Ảnh
2. Tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
2. Tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
Đánh giá và dự đoán được hệ quả những tác động của con người lên hệ sinh thái, từ đó đưa ra các kế hoạch xây dựng, khai thác tài nguyên, cải tiến công nghệ,... giúp ngăn chặn diễn thế suy thoái và bảo vệ môi trường sống.
Ví dụ:
Ảnh
Hình vẽ
Đánh giá tác động môi trường trước và sau khi xây đập thuỷ điện, hồ chứa nước,... để đưa ra các quyết định hoặc biện pháp ứng phó với các thay đổi bất lợi của hệ sinh thái.
+ tiếp
2. Tầm quan trọng của nghiên cứu diễn thế
Giúp rút ngắn thời gian hình thành quần xã đỉnh cực trong tái sinh rừng, hồi phụ quần xã suy thoái,... thông qua các tác động can thiệp thành phần loài, cải tạo sinh cảnh,...
Ví dụ:
Ảnh
Hình vẽ
Để tăng hiệu quả cải tạo đất ngập mặn ở miền Bắc Việt Nam.
III. Một số hiện tượng ảnh hưởng bất lợi đến hệ sinh thái
Một số hiện tượng ảnh hưởng bất lợi đến hệ sinh thái
Ảnh
III. Một số hiện tượng ảnh hưởng bất lợi đến hệ sinh thái
- Nhiệm vụ 3
Ảnh
- Nhiệm vụ 3:
Hình vẽ
1. Tại sao nói nguyên nhân bên trong là cơ chế chính dẫn đến sự thay thế tuần tự các loài trong quần xã? 2. Tại sao trước khi xây dựng đập thuỷ điện người ta cần phải nghiên cứu, đánh giá những tác động của công trình này tới sự thay đổi của hệ sinh thái? 3. Những hoạt động nào của con người là nguyên nhân gây ra hiện tượng phú dưỡng, tăng nhiệt độ trung bình của Trái Đất và sa mạc hoá?
- Tìm hiệu
Ảnh
- Tìm hiểu:
Hình vẽ
Loài người hiện tại và tương lai đang phải đối mặt với sự biến đổi bất lợi của môi trường sống như hiện tượng phì dưỡng, sự ấm lên toàn cầu và sa mạc hoá.
- Ví dụ
- Ví dụ:
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Ảnh
Luyện tập và vận dụng
Luyện tập và vận dụng
Ảnh
Luyện tập và vận dụng
Bài 1 (Luyện tập và vận dụng)
Ảnh
Bài 1: Phân biệt diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh.
Bài 2 (Luyện tập và vận dụng)
Ảnh
Bài 2: Để phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, người ta thường trồng các loài cây họ Đậu để cải tạo đất như cây keo lá chàm,... a) Hãy tìm hiểu và cho biết những loài cây này có các đặc điểm gì giúp chúng sống được trên đất trống, đồi núi trọc. b) Tại sao việc trồng cây họ Đậu trong giai đoạn đầu tiên của quá trình cải tạo đất là lựa chọn phù hợp với quy luật diễn thế?.
Bài 3 (Luyện tập và vận dụng)
Ảnh
Bài 3: Hãy lấy một ví dụ về diễn thế ở địa phương em đang sinh sống (đồng ruộng, khu rừng, hồ nước, công viên, khu vực đổ rác thải,...). Nguyên nhân nào gây ra diễn thế ở quần xã đó? Quần xã đang tăng dần đa dạng sinh học hay đang suy thoái? Cần phải làm gì để chống suy thoái, bảo tồn và phát triển quần xã đó?
Tổng kết
Ghi nhớ
Ảnh
Ghi nhớ:
Diễn thế là quá trình biến đổi tuần tự và có quy luật về thành phần loài của quần xã. Diễn thế diễn ra theo ba giai đoạn: Giai đoạn mở đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối. Có hai loại diễn thế là diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh. Diễn thế nguyên sinh là diễn thế bắt đầu từ môi trường trống trơn, không có lớp đất mùn bề mặt và kết thúc bằng quần xã đỉnh cực. Diễn thế thứ sinh bắt đầu từ môi trường của quần xã bị huỷ dịt và có thể diễn biến theo hai hướng, hình thành quần xã đỉnh cực hoặc suy thoái.
+ tiếp
Ảnh
Ảnh
Ghi nhớ:
Nguyên nhân dẫn đến diễn thế là do mối quan hệ sinh thái bên trong quần xã , giữa quần xã và sinh cảnh hoặc do tác động mạnh của nhân tố vô sinh (cháy rừng, bão lũ,...) hoặc do tác động của con người. Con người vận dụng kiến thức về diễn thế để bảo vệ môi trường, phục hồi hệ sinh thái khai thác và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên hợp lí.
Tổng kết
Ảnh
Tổng kết:
Ôn lại kiến thức đã học. Làm bài tập trong SBT. Chuẩn bị bài sau: "Bài 31. Sinh quyển, khu sinh học và chu trình sinh - địa - hóa".
Cảm ơn
Ảnh