Bài 14. Năng lượng của Trái Đất. Năng lượng hóa thạch
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 14. NĂNG LƯỢNG CỦA TRÁI ĐẤT. NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH
Ảnh
Mở đầu
Câu hỏi
Năng lượng hóa thạch có vai trò quan trọng trong lĩnh vực giao thông vận tải và sản xuất điện. Năng lượng này có ưu và nhược điểm gì? Trả lời:
Ảnh
1. Năng lượng của Trái Đất
1.1.Lý thuyết
Vòng năng lượng trên Trái Đất là những chuyển hóa năng lượng và vận động xảy ra khi năng lượng mặt trời chuyển đến Trái Đất - Năng lượng của Trái Đất chủ yếu đến từ Mặt Trời
Ảnh
Ảnh
1.2.Câu hỏi thảo luận 1
Kể tên các nguồn năng lượng mà em biết. Nêu rõ vai trò của Mặt Trời đối với mỗi nguồn năng lượng đó.
Năng lượng nước: Mặt Trời làm nước bay hơi và ngưng tụ thành mây và mưa. Năng lượng nhiệt: Mặt Trời truyền đến Trái Đất có năng lượng nhiệt, làm khô quần áo, ... Năng lượng ánh sáng: Mặt trời chiếu xuống Trái Đất qua các chùm ánh sáng. Năng lượng sóng biển: Bức xạ mặt trời gây ra các trường áp suất không khí biến đổi dẫn đến sự xuất hiện của gió, gió tạo ra động lực cho bề mặt đại dương, tạo ra sóng biển. Năng lượng gió: Năng lượng Mặt trời chiếu xuống trái đất làm các tầng không khí nóng lên khác nhau. Sự nóng lên này tạo ra chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng trên trái đất, gây ra sự chuyển động của không khí, tạo ra gió.
1.3.Câu hỏi thảo luận 2
Mô tả sự chuyển hóa năng lượng trong chu trình nước (Hình 14.1). Nêu rõ vai trò của Mặt Trời trong chu trình này.
Ảnh
Chu trình nước: Ánh sáng Mặt trời chiếu xuống mặt đất và biển làm nóng nước và khí quyển. Nước của các đại dương được bốc hơi lên không khí. Gió sẽ mang hơi nước tới các lục địa và tạo ra các dạng khác nhau (mưa, tuyết, mưa đá,…). Sau đó, nước lại trở về biển thông qua các mạch nước ngầm và sông hồ và tiếp tục một chu trình nước mới.
Vai trò của Mặt trời trong chu trình này: Mặt Trời có vai trò quan trọng tiên quyết để có thể bắt đầu chu trình nước.
1.4.Câu hỏi thảo luận 3
Mô tả sự chuyển hóa năng lượng trong chu trình carbon (Hình 14.2). Nêu rõ vai trò của Mặt Trời trong chu trình này.
Ảnh
Ảnh
- Carbon đi vào chu trình dưới dạng carbon điôxit (CO2). Quá trình hô hấp của động vật, thực vật, đốt cháy thực vật, phân hủy xác hữu cơ, sản xuất công nghiệp, giao thông... tạo ra lượng lớn CO2 trong khí quyển. Thực vật lấy CO2 để tạo ra chất hữu cơ đầu tiên thông qua quá trình quang hợp, carbon trao đổi trong quần xã qua chuỗi và lưới thức ăn. Khi sử dụng và phân hủy các hợp chất chứa carbon, sinh vật trả lại CO2 và nước cho môi trường. Carbon trở lại môi trường vô cơ qua các con đường: hô hấp, phân giải của vi sinh vật, đốt cháy. Một lượng nhỏ carbon lắng đọng tạo trầm tích dưới đáy biển tạo thành nhiên liệu hóa thạnh và các hóa thạch khác.
- Vai trò của Mặt Trời trong chu trình carbon là cung cấp năng lượng cần thiết cho quá trình quang hợp ban đầu.
2. Năng lượng hóa thạch
2.1.Lý thuyết
Năng lượng hóa thạch được tạo ra từ các nhiên liệu hóa thạch, bao gồm: than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên. Các loại nhiên liệu này được sinh ra từ việc phân hủy xác động vật và thực vật qua hàng triệu năm. Chúng thường chứa thành phần cacbon và hydro nên có thể đốt cháy để tạo ra năng lượng.
Ảnh
2.2.Vai trò
Năng lượng hóa thạch là nguồn năng lượng chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng các nguồn năng lượng khai thác hiện nay. Trong đó, than đá vẫn là nguồn tài nguyên được khai thác nhiều nhất trên thế giới. Nguyên nhân là do việc khai thác than có nhiều ưu điểm như dễ khai thác, dễ chế biến, dễ mua bán và dễ vận chuyển hơn so với các nguồn nhiên liệu khác như dầu mỏ hay khí tự nhiên. Ngoài ra, than cũng được ứng dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực, chẳng hạn như: sản xuất điện năng (với nhà máy nhiệt điện) hoặc cung cấp nhiên liệu đốt cho các động cơ, thiết bị như máy hơi nước, đầu máy xe lửa… Điều này cho thấy nhiệt điện than đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia.
2.3.Nhược điểm
Năng lượng hóa thạch có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế và xã hội của toàn nhân loại. Tuy nhiên, nó cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với môi trường và sức khỏe con người. Cụ thể, có thể kể đến những hạn chế sau:
- Năng lượng hóa thạch bị cạn kiệt và ngày càng khan hiếm - Ảnh hưởng xấu đến môi trường và sức khỏe con người
2.4.Câu hỏi thảo luận 4
Mặc dù có nhiều nhược điểm nhưng hiện nay nhiên liệu hóa thạch vẫn được sử dụng rộng rãi. Vì sao?
Mặc dù có nhiều nhược điểm nhưng hiện nay nhiên liệu hóa thạch vẫn được sử dụng rộng rãi vì nhiên liệu hóa thạch có sẵn trong thiên nhiên, dễ khai thác, dễ vận chuyển, dễ sử dụng, có thể dự trữ trong thời gian dài, tỏa nhiệt lượng lớn khi đốt, giá thành rẻ hơn.
2.5.Luyện tập
Việc sử dụng xăng dầu trong lĩnh vực giao thông vận tải có tác động như thế nào đến môi trường?
Việc sử dụng xăng dầu trong lĩnh vực giao thông vận tải thải ra môi trường một lượng lớn khí nhà kính như carbon dioxide, methane, ..., bụi mịn và nhiều kim loại nặng khác làm ô nhiễm môi trường, gia tăng khả năng xảy ra hiệu ứng nhà kính, đóng góp vào việc biến đổi khí hậu.
2.6.Câu hỏi thảo luận 5
Hãy cho biết ở công đoạn nào trong hệ thống cung ứng xăng dầu (Hình 14.4) tốn nhiều chi phí nhất?
Công đoạn khai thác dầu thô tốn nhiều chi phí nhất trong hệ thống cung ứng xăng dầu.
Ảnh
2.7.Câu hỏi thảo luận 6
Phân tích các biểu đồ Hình 14.5, từ đó cho biết giá xăng dầu phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào
Ảnh
Giá xăng dầu phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố khai thác dầu thô
2.8.Vận dụng
Tìm hiểu giá bán lẻ và các yếu tố xác định giá bán lẻ xăng dầu tại địa phương em.
Giá bán lẻ các loại xăng dầu (tương đối):
Ảnh
Các yếu tố xác định giá bán lẻ xăng dầu: - Chi phí nhập xăng dầu. - Các loại thuế. - Chi phí khai thác dầu thô. - Chi phí phân phối, vận chuyển đến các cây xăng.
3.Sơ đồ tư duy
Sơ đồ
Ảnh
4.Dặn dò
Dặn dò
Ảnh
Dặn dò:
Các em về đọc bài cũ nhé!
Cảm ơn
Ảnh