CHỦ ĐỀ 3. BÀI 1. KHÁI QUÁT VỀ TƯỢNG TRÒN
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 1. KHÁI QUÁT VỀ TƯỢNG TRÒN
CHỦ ĐỀ 3. ĐIÊU KHẮC
Hình vẽ
Yêu cầu cần đạt
Yêu cầu cần đạt
Ảnh
Yêu cầu cần đạt
- Nhận biết được đặc điểm thể loại tượng tròn. - Hiểu được một số yếu tố và nguyên lí tạo hình trên sản phẩm, tác phẩm tượng chân dung. - Vận dụng được một số yếu tố và nguyên lí tạo hình trong phác thảo tượng chân dung. - Có hiểu biết và yêu thích loại hình nghệ thuật tượng tròn.
Khám phá
Khám phá
Khám phá
Tượng tròn là những tác phẩm được sáng tạo đặt trong không gian ba chiều, thực hiện bằng cách nặn hoặc đúc, thông qua việc đồ khuôn. Vật liệu làm tượng thường có tinh chất bền vững, rắn, chắc như gỗ, đá, kim loại,... trong đó đất sét được t được || sử dụng làm phác thảo hoặc tạo khuôn bởi đặc tính thuận tiện điều chỉnh trong quá trình tạo hình. Tượng tròn xuất hiện khá sớm trong lịch sử nhân loại. Bức tượng Thần Vệ nữ ở thời đồ đá cũ (khoảng 21000 năm TCN) tìm thấy tại Uy-len-đóp (Willendorf) thuộc nước Áo có thể coi là bức tượng chân dung đầu tiên của nhân loại. Tượng tròn xuất hiện ở nhiều nền văn hoá như: Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa, Ai Cập, Hy Lạp cổ đại cho đến nền văn minh May-a (Maya) với những bức tượng đá, hay các bức tượng Moi (Moai) rất độc đáo tại Ra-pa Nui (Rapa Nui), đảo Phục sinh, Chi-lê (Chile).
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Tiếp
Tại Việt Nam, thể loại tượng tròn xuất hiện sớm nhất gắn liền với mục đích tôn giáo, tín ngưỡng. Trong nền điêu khắc hiện đại Việt Nam, nhiều nhà điêu khắc thành danh với những tác phẩm tượng tròn được nhiều giải thưởng và được công chúng đón nhận như: Vũ Cao Đàm, Nguyễn Thị Kim, Diệp Minh Châu, Lê Công Thành, Phan Gia Hương, Điềm Phùng Thị, Phạm Mười, Tạ Quang Bạo,...
Ảnh
Luyện tập
Tìm hiểu về một số tác phẩm tượng tròn mà em biết trên thế giới và ở Việt Nam.
Ảnh
Vũ Cao Đàm sinh ngày 8 tháng 1 năm 1908, cha là Vũ Đình Thi và mẹ Phạm Thị Cúc. Ông là con thứ năm trong 14 người con. Quê quán gia đình vốn ở thôn Trình Xuyên (ngày nay là xã Liên Bảo) huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Thân phụ Vũ Đình Thi (1864-1930) là con thứ tư (trong năm người con), sinh trong một gia đình theo đạo Công giáo từ thế kỉ 18. Gia cảnh sung túc, ông được học hành rất sớm và từ nhỏ đã thành thạo thư pháp chữ Nho, và cũng học tiếng Latin, Tây-ban-nha và Pháp, nhưng lại tôn sùng Nho giáo và yêu văn thơ chữ Hán.
Nhận biết
Thể loại tượng tròn (Tượng tròn)
Ảnh
- Thể loại tượng tròn Căn cứ theo nội dung và mối quan hệ với không gian, tượng tròn có thể được chia ra thành các thể loại như: tượng trang trí, tượng triển lãm, tượng đài, tượng chân dung...
Đặc điểm khối trong tượng tròn (Tuợng tròn)
- Đặc điểm khối trong tượng tròn Cùng với phù điêu, tượng tròn là thể loại chính của nghệ thuật điêu khắc. Tượng tròn là một chỉnh thể hoàn chỉnh bởi mối quan hệ giữa không gian làm nền và hình thể hoà hợp với nhau ở mức sáng tạo cao nhất, không cần thông qua hình thức gián tiếp nào khác. Để thưởng thức, người xem có thể đi xung quanh để ngắm nhìn các diện, góc cạnh của tác phẩm tượng tròn theo phương diện: hình khối và chất liệu tạo hình.
Tiếp
+ Hình khối Hình khối của tượng tròn không chỉ là thể tích và hình dạng bên ngoài, mà còn là sự thể hiện mối quan hệ giữa các bộ phận của khối, giữa toàn bộ bố cục hình khối với không gian xung quanh. Vẻ đẹp hình khối được thể hiện trong mối tương quan giữa các bộ phận và các chi tiết phụ trợ, dáng thế, mảng – miếng và cách tạo hình như: khối nổi – khối chìm, khối cúng – khối mềm, khối động – khối tĩnh,...
Ảnh
Thực hành
Sử dụng các dạng khối cơ bản tạo một bức tượng đơn giản
Ảnh
Tiếp
+ Chất liệu tạo hình Chất liệu tạo hình sử dụng trong tượng tròn thường được lựa chọn theo chủ đề hayphong cách, khảnăng thực hiện của nhà điêu khắc. Trong tác phẩm điêu khắc, chất liệu tạo hình đem đến những chất cảm khác nhau như: rắn, mềm, cứng, sần sùi, mịn, căng, đanh,... theo từng sắc thái riêng của chất liệu. Việc lựa chọn chất liệu và cách tả chất ở bề mặt tác phẩm phù hợp sẽ đem đến sự hấp dẫn, thú vị khi thưởng thức.
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Thực hành
Sưu tầm hình ảnh về tác phẩm tượng tròn theo chất liệu tạo hình em yêu thích.
Ảnh
Tượng chân dung (Tượng chân dung)
Tượng chân dung là một thề loại trong nghệ thuật điêu khắc, dùng hình khối, đường nét để diễn tả hình thể của nhân vật, trong đó tập trung diễn tả đặc điểm và trạng thái biểu hiện tỉnh cảm, tinh thần của khuôn mặt. Tượng chân dung có hai dạng chính: Tượng đầu người và tượng nửa người. - Tượng đầu người chỉ thể hiện riêng phần đầu. - Tượng nửa người thể hiện đầu, cổ và một phần ngực, vai của một người. Mỗi bức tượng chân dung đều được nhà điêu khắc bố cục theo những quy tắc tạo hình, bao gồm sự hợp lí về cấu trúc hình khối, tỉ lệ, sự hài hoà và điểm nhấn trong tổng thể giúp truyền đạt tốt nhất vẻ đẹp tạo hình và tinh thần của bức tượng tới người xem.
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Một số đặc điểm của thể loại tượng chân dung (Một số đặc điểm của thể loại tượng chân dung)
+ Tượng chân dung thường có bố cục chặt chẽ và hài hoà trong tổng thể, các chiều hướng đều chú trọng tính thẩm mĩ cũng như sự nhất quán về ý tưởng và phong cách tạo hình. + Tượng chân dung chú trọng khai thác, diễn tả vẻ đẹp của hình khối và đường nét của nhân vật ở các góc nhìn khác nhau. + Tượng chân dung dùng khả năng biểu cảm của hình khối, đường nét và chất cảm bề mặt để khắc hoạ trạng thái tình cảm và nội tâm của nhân vật. + Phần lớn các bức tượng chân dung diễn tả khuôn mặt với dáng vẻ nhìn thẳng, nhằm tạo ấn tượng và sự thu hút với người xem.
Ảnh minh hoạ (Phối cảnh và không gian trong thực hành vẽ tranh màu nước )
Ảnh
Một số thể loại tượng chân dung (Một số thể loại tượng chân dung)
Căn cứ theo nội dung, tượng chân dung gồm hai loại: Tượng chân dung con người và tượng chân dung danh nhân. + Tượng chân dung con người: Là các bức tượng khắc hoạ chân dung của nhân vật có trong đời sống thường nhật hoặc nhân vật có các đặc điểm hư cấu được sáng tạo từ cảm hứng của nhà điêu khắc. Các bức tượng dạng này đề cao tính thẩm mĩ, chú trọng diễn tả vẻ đẹp tạo hình, các trạng thái tình cảm của nhân vật được tập trung diễn đạt một cách rõ nét. Tượng thường được bày, đặt, trang trí trong không gian riêng tư như phòng khách gia đình, thư viện hoặc trong các khu vườn nhỏ.
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Tiếp
+ Tượng chân dung danh nhân: Là các bức tượng khắc hoạ chân dung những nhân vật có đóng góp cho sự tiến bộ ở các lĩnh vực khác nhau, được xã hội ghi nhận và được nhiều người biết đến. Các bức tượng này luôn coi trọng việc diễn tả đặc điểm nhận dạng của nguyên mẫu, trạng thái biểu hiện tinh thần của nhân vật cũng được đặc biệt chú trọng. Tượng chân dung danh nhân thường được bày, đặt ở các vị trí trang trọng, đông người tiếp xúc, ví dụ như bảo tàng, hội trường, sảnh lớn, công viên,...
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Vẻ đẹp trong tạo hình điêu khắc tượng chân dung (Vẻ đẹp trong tạo hình điêu khắc tượng chân dung)
- Vẻ đẹp trong tạo hình điêu khắc tượng chân dung Khi thưởng thức hay sáng tạo một tác phẩm tượng chân dung, cần nắm bắt một số tiêu chí sau: + Dáng: Là cách gọi áp dụng cho sự đánh giá hình dáng tổng thể về một hình thể thông qua dáng vẻ, tư thế một tượng chân dung khi được đặt thăng bằng trên bục, bệ. + Tỉ lệ: Là khoảng cách giữa các bộ phận và chi tiết trong tổng thể, cũng như tương quan giữa các bộ phận trên một bức tượng chân dung có sự hợp lí, hài hoà. + Khối: Được tạo hình bởi các mảng, diện. Vẻ đẹp của khối biểu hiện trên nhiều khía cạnh như: sự tương phản, sức căng, sự trôi chảy, chất cảm bề mặt,...
Nhận biết đặc điểm khối lớn trên tượng chân dung (Nhận biết đặc điểm khối lớn trên tượng chân dung)
- Nhận biết đặc điểm khối lớn trên tượng chân dung Đặc điểm khối lớn là đặc điểm cấu trúc tổng thể của một hình khối. Ở tượng chân dung, đây là hình thái nổi bật của khối đầu, cổ, thân dưới hoặc bệ tượng. Khối lớn chứa đựng các khối phụ nhỏ hơn và nằm trong tổng thể khối lớn. Ví dụ như khối đầu gồm khối sọ và khối mặt,... Trong tượng chân dung, khối lớn có các đặc điểm thường được quy vào các xu hướng nhận dạng sau: + Khối có xu hướng vuông: Là những khối có cấu trúc hình hộp, diện của khối được tạo ra bởi các cạnh góc vuông. Khối có đặc điểm này xuất hiện nhiều trên các bức tượng chân dung nam giới. Do đặc điểm giới tính, tượng chân dung nam giới thường có nhiều góc cạnh hơn nữ giới, nên các khối lớn như khối sọ cổ hay vai và các khối bộ phận nhỏ hơn như cằm, mũi hay miệng thường có xu hướng nhận diện ra các cạnh góc vuông nhiều hơn.
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Khối có xu hướng tròn (Khối có xu hướng tròn)
+ Khối có xu hướng tròn: Là những khối có cấu trúc dạng cầu, xuất hiện ít hoặc không có các cạnh, góc vuông rõ ràng. Khối có xu hướng này dễ dàng nhận thấy ở tượng chân dung nữ giới do ở nguyên mẫu chân dung thường có các đường cong nhiều hơn. Trên khuôn mặt, cổ, vai hay các chi tiết nhỏ hơn như mắt, mũi, miệng cũng thường có các đặc điểm này. Trong một số trường hợp, hai đặc điểm nhận dạng trên xuất hiện ở một bức tượng chân dung. Khi đó, khối có xu hướng vuông kết hợp hài hoà và tinh tế với khối có xu hướng tròn, sự kết hợp này có thể thấy rõ ở các bức tượng chân dung của nhân vật ở độ tuổi thiếu niên, bởi trong giai đoạn phát triển thể chất nên gương mặt thường có các đặc điểm này.
Ảnh minh hoạ
Ảnh
Luyện tập
Ảnh
Tìm ý tưởng và xây dựng một phác thảo thể hiện đặc điểm , vẻ đẹp của tượng chân dung bằng chất liệu đất nặn.
Thảo luận
Thảo luận (Thảo luận)
Trao đổi theo các câu hỏi gợi ý sau. - Cần lưu ý đến những đặc điểm gì để nhận biết khối lớn trên tượng chân dung? - Những yếu tố nào tạo nên vẻ đẹp của một bức tượng chân dung? - Bạn cần lưu ý điều gì khi xây dựng phác thảo tượng chân dung?
Trả lời
- Đặc điểm khối lớn là đặc điểm cấu trúc tổng thể của một hình khối. Ở tượng chân dung, khối lớn là hình thái nổi bật của khối đầu, khối cổ, thân dưới hoặc bệ tượng. Khối lớn chứa đựng các khối phụ nhỏ hơn và nằm trong tổng thể khối lớn. - Yếu tố tạo nên vẻ đẹp gồm: + Dáng: Là cách gọi áp dụng cho sự đánh giá hình dáng tổng thể về một hình thể thông qua dáng vẻ, tư thế một tượng chân dung khi được đặt thăng bằng trên bục, bệ. + Tỉ lệ: Là khoảng cách giữa các bộ phận và chi tiết trong tổng thể, cũng như tương quan giữa các bộ phận trên một bức tượng chân dung có sự phối hợp hài hòa. + Khối : Là vẻ đẹp từ đặc điểm tạo hình của khối biểu hiện trên nhiều khía cạnh như sự tương phản, sức căng,..
Vận dụng
Luyện tập
Lựa chọn và phân tích vẻ đẹp của một tác phẩm tượng tròn em yêu thích.
Ảnh
Discobolus của Myron là một tác phẩm điêu khắc Hy Lạp hoàn thành vào cuối giai đoạn nghiêm trọng, tìm một vận động viên Hy Lạp cổ đại trẻ tuổi ném đĩa, khoảng 460-450 trước Công nguyên. Đồng nguyên gốc Hy Lạp bị mất nhưng tác phẩm được biết đến thông qua nhiều bản sao La Mã, cả hai loại đá cẩm thạch, rẻ hơn đồng, như là thứ đầu tiên được phục hồi, Palombara Discobolus và các phiên bản thu nhỏ hơn đồng.
Trả lời
Một người ném đĩa được mô tả về việc phát hành ném của mình: "bởi trí thông minh tuyệt đối", Kenneth Clark quan sát thấy trong nghệ thuật khỏa thân Myron đã tạo ra mô hình bền vững về năng lượng thể thao. Anh ấy đã dành một chút thời gian hành động để tạm thời sinh viên thể thao vẫn tranh luận nếu nó là khả thi, và ông đã cho nó sự hoàn chỉnh của một khách mời. Khoảnh khắc được chụp trong bức tượng là một ví dụ về nhịp điệu, sự hài hòa và cân bằng. Myron thường được công nhận là nhà điêu khắc đầu tiên làm chủ được phong cách này. Đương nhiên, như mọi khi trong môn điền kinh Hy Lạp, Discobolus hoàn toàn khỏa thân. Tư thế của anh ta được cho là không tự nhiên với một con người, và ngày nay được coi là một cách không hiệu quả để ném đĩa.Ngoài ra có rất ít cảm xúc thể hiện trên khuôn mặt của người ném đĩa, và "với một con mắt hiện đại, có vẻ như mong muốn của Myron về sự hoàn hảo đã khiến anh ta quá căng thẳng cảm giác căng thẳng trong từng cơ.
Cảm ơn
Cảm ơn
Ảnh