Công ty Cổ phần Mạng giáo dục Bạch Kim - 27 Huỳnh Thúc Kháng, Đống Đa, Hà Nội
Trang bìa
Trang bìa:
NGỮ VĂN 10 TIẾT 91 CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN I. Khái niệm
Thao tác:
I. KHÁI NIỆM: 1. Thao tác: - Thao tác là chỉ việc thực hiện những động tác theo trình tự và yêu cầu kỹ thuật nhất định. 2. Thao tác nghị luận: - Thao tác sử dụng trong văn nghị luận, khi viết bài văn nghị luận. - Đó là phương pháp tư duy trừu tượng. VD: phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch. => Để triển khai một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc người nghe, cần sử dụng các thao tác nghị luận phù hợp. Ôn lại các thao tác:
Ôn lại các thao tác: * Các thao tác đã học: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp - Điền từ đúng vào bảng hệ thống khái niệm: Cách thức triển khai các thao tác nghị luận:
b. Cách thức triển khai các thao tác nghị luận: Qua vd b1, VD1:Tựa trích diễm thi tập ( Hoàng Đức Lương) Thao tác phân tích: chia vấn đề lớn thành 4 vấn đề nhỏ - 4 lí do để làm rõ. Phân biệt: Phân tích - diễn dịch:
Nhận diện và phân tích các thao tác trong các VD:
c. Nhận diện và phân tích các thao tác trong các ví dụ: C1. VD: Tựa Trích diễm thi tập (Hoàng Đức Lương) - Thao tác tổng hợp: kết hợp 4 lí do trên thành kết luận chung => Căn cứ vững chắc, khoa học, không thể bác bỏ. C2. VD: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn) - Thao tác quy nạp: từ nhiều dẫn chứng cụ thể khác nhau, tác giả suy ra nguyên lí chung phổ biến: đời nào cũng có các bậc trung thần nghĩa sĩ => Kết luận đáng tin cây, đầy sức mạnh thuyết phục vì được quy nạp, rút ra từ nhiều thực tế khác nhau. Phân biệt: Tổng hợp - quy nạp:
Phân biệt Phân tích các nhận định:
d. Phân tích các nhận định: - Đúng, với điều kiện: Tiền đề diễn dịch phải đúng, chân thực Cách suy luận phải đúng, chính xác, hợp lí. => Kết luận sẽ đúng, tất yếu, không thể bác bỏ, không cần chứng minh. - Đúng, khi các dẫn chứng đã có cần và đủ (phong phú, toàn diện, tiêu biểu) - Chưa đúng khi các dẫn chứng quy nạp còn thiếu, phiến diện => kết luận chưa đủ sức khái quát, thuyết phục. - Đúng, vì sau phân tích cần tổng hợp thì quá trình phân tích mới thực sự hoàn thành, vững chắc. =>Mỗi thao tác có một vai trò, ưu thế riêng; cần phải hiểu yêu cầu vận dụng các thao tác phù hợp với từng vấn đề nghị luận. Thao tác so sánh:
3. Thao tác so sánh * Phân tích ngữ liệu: A. VD1: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh) Thao tác so sánh – nhấn mạnh sự giống nhau : lòng nồng nàn yêu nước B. VD2: Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu) - So sánh nhấn mạnh sự khác nhau, sự hơn kém. - So sánh là thao tác tư duy, thao tác nghị luận, là đối chiếu từ hai sự vật trở lên với nhau dựa trên căn cứ xác định để tìm ra sự giống – khác – hơn – kém – ngang bằng để nhận xét, đánh giá sự vật, vấn đề chính xác, rõ ràng, thuyết phục. - Các loại so sánh chính: So sánh giống nhau. So sánh khác nhau. Trang 14:
Hãy viết một đoạn văn nghị luận về mục đích học tập. Luận điểm: Học tập sẽ mang lại tri thức bổ ích cho con người. Phân tích: Học tập giúp con người thấu hiểu nhiều sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội. So sánh: Quá trình học tập của con người giống như quá trình tích mật của lòai ong, càng chăm chỉ mật sẽ càng nhiều. Diễn dịch: Sự bổ ích của tri thức qua học tập,…trong nhận thức và hành động của mỗi cá nhân,… Quy nạp: Nhờ học tập con người sẽ ngày một hòan thiện, hiểu biết nhiều hơn. Nếu không học tập, nhân loại sẽ không hiểu biết lẫn nhau và sẽ không có sự tiến bộ của loài người. Bài tập 2. II. Luyện tập
Bài 1:
Bài tập 1. a) Tác giả muốn chứng minh điều gì ? - Chứng minh cho luận điểm : “Thơ Nôm Nguyễn Trãi đã tiếp thụ nhiều thành tựu của văn hóa dân gian, văn học dân gian”. b) Tác giả sử dụng những thao tác nghị luận nào ? - Thao tác phân tích và quy nạp. - Tác giả đã phân chia luận điểm chung thành những bộ phận nhỏ. - Câu cuối cùng tác giả sử dụng thao tác quy nạp: “Văn nghệ có thể và phải nâng con người lên một tầm vóc cao đẹp hơn”. c) Cách dùng những thao tác nghị luận đó hay ở chổ nào ? - Tác giả xem xét sự việc một cách thấu đáo nhờ phân tích - Tư tưởng đọan trích được nâng cao hơn nhờ quy nạp. Bài 2:
Bài tập 2. Hãy viết một đoạn văn nghị luận về mục đích học tập. - Luận điểm: Học tập sẽ mang lại tri thức bổ ích cho con người. - Phân tích: Học tập giúp con người thấu hiểu nhiều sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và trong xã hội. - So sánh: Quá trình học tập của con người giống như quá trình tích mật của lòai ong, càng chăm chỉ mật sẽ càng nhiều. - Diễn dịch: Sự bổ ích của tri thức qua học tập,…trong nhận thức và hành động của mỗi cá nhân,… - Quy nạp: Nhờ học tập con người sẽ ngày một hòan thiện, hiểu biết nhiều hơn. Nếu không học tập, nhân loại sẽ không hiểu biết lẫn nhau và sẽ không có sự tiến bộ của loài người. Hướng dẫn học:
Hướng dẫn tự học ở nhà Soạn bài: “Tổng kết phần làm văn ” (tt) Xem lại nội dung các kiểu văn nghị luận: Nghị luận xã hội: . Nghị luận về một tư tưởng đạo lí. . Nghị luận về một hiện tượng đời sống. *Chúc các bạn thành công. Kết thúc:
Tiết học đến đây là kết thúc Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các em học sinh !!!