BÀI 1. THÔNG ĐIỆP TỪ THIÊN NHIÊN. CÕI LÁ
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
Ảnh
CÕI LÁ
BÀI 1. THÔNG ĐIỆP TỪ THIÊN NHIÊN
Văn bản 1:
Khởi động
Khởi động
- Khởi động:
Ảnh
Bốn mùa xuân, hạ, thu, đông mang đến cho thiên nhiên những cảnh ắc rất đặc trưng. Hãy nêu những dấu hiệu biến đổi của thiên nhiên khi thời tiết chuyển mùa mà bạn có ấn tượng sâu sắc.
I. Tìm hiểu khái quát
- Hoạt động nhóm
Ảnh
I. Tìm hiểu khái quát
Hình vẽ
Hoạt động nhóm:
Nêu một số nét cơ bản về tác giả Đỗ Phấn và xuất xứ của văn bản "Cõi lá". Xác định bố cục của văn bản "Cõi lá". Nêu nội dung chính của văn bản "Cõi lá".
1. Tác giả
1. Tác giả
Ông sinh ra tại Hà Nội. Đỗ Phấn là nghệ sĩ đã không còn xa lạ với những người yêu nghệ thuật yêu nghê thuật hội hoạ và văn học ở nước ta. Viết văn từ khi còn là học sinh phổ thông nhưng lớn lên lại theo học hội hoạ, thành danh trước hết từ hội hoạ. Từng nhận mình là một kẻ "tay ngang" trong văn chương bởi xuất phát điểm của ông không phải là một nhà văn, cũng không học qua trường lớp chuyên nghiệp.
Đỗ Phấn (1956)
Ảnh
Ông trở lại con đường viết văn từ 2005.
+ tiếp
Ảnh
1. Tác giả
Những điều đẹp đẽ xung quanh cuộc sống của ông đã trở thành tiền đề cho việc sáng tạo văn học nghệ thuật, đặc biệt là Hà Nội.
2. Tác phẩm
Ảnh
2. Tác phẩm
Được sáng tác năm 2008. Là một trong những tản văn được yêu thích nhất của ông, thể hiện rõ phong cách đặc trưng của Đỗ Phấn. Đoạn trích là chuỗi cảm xúc miên man của tác giả về cảnh sắc thiên nhiên Hà Nội gắn với từng mùa cây thay lá.
a. Xuất xứ
b. Bố cục
Ảnh
Đoạn 1: Từ đầu -> "... lá cành": Cảm xúc vỡ oà khi bất ngờ nhận ra mùa xuân đã tới.
b. Bố cục
Đoạn 3: Phần còn lại: Niềm rung cảm khi đi trong "cõi lá mùa xuân thành phố".
Đoạn 2: Từ "Chín cây bồ đề..." đến "... chân người": Miêu tả chi tiết đặc điểm từng loại lá, cây chuyển sắc theo mùa.
c. Nội dung chính
Ảnh
Cõi lá là một trong số những tản văn của Đỗ Phấn viết về đề tài lớn là Hà Nội. Nhà văn tái hiện hình ảnh Hà Nội qua những loài cây trong sắc xuân, với ông mùa nào ở nơi đây cũng là mùa lá rụng. Hình ảnh thủ đô hiện lên vừa gần gũi, quen thuộc vừa mang được chất riêng trong sách nhìn của nhà văn.
c. Nội dung chính
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
Ảnh
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
Hoạt động nhóm:
Theo em, "Cõi lá" của tác giả có những ý nghĩa gì? Tìm những chi tiết miêu tả "cõi lá" ứng với những ý nghĩa đó. Tìm một số chi tiết miêu tả màu sắc của lá cây, miêu tả cây cối trong văn bản mà em ấn tượng nhất. Nhận xét đặc điểm ngôn ngữ mà tác giả sử dụng.
+ tiếp
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
"Cõi lá" là xứ sở của lá, thế giới của lá. "Cõi lá" là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên, với hình ảnh miêu tả sắc lá.
Ảnh
=> Mỗi loại lá mang một vẻ đẹp riêng, một gam màu riêng, tô điểm cho bức tranh phong cảnh, làm nên nét đặc trưng, quyến rũ của cảnh sắc Hà Nội.
+ tiếp
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
"Những đứa trẻ tan trường ríu rít dưới gốc cây như những thiên thần bước ra từ lá".
Hình vẽ
"Những người Hà Nội chẳng có việc gì cũng vòng xe qua quãng phố đông mà chật chội [...] này để ngắm nhìn chút sắc lá ngọt ngào như mật chảy tháng Giêng"...
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
+ tiếp
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
Hình vẽ
Hình vẽ
Khi xa Hà Nội, ai cũng nhớ về những mùa lá rụng vàng tươi bên hồ Hoàn Kiếm,... Cô em gái sống xa Tổ Quốc đã hai chục năm có lẻ, mỗi lần gọi điện về đều hỏi con đường ven hồ Gươm mùa này lá rụng chưa?
Hình vẽ
Ảnh
+ tiếp
Ảnh
1. Đặc điểm "cõi lá" trong văn bản
Hình vẽ
Hình vẽ
"Cõi lá" là nguồn nhựa sống của người Hà Nội, đi trong "cõi lá" ai cũng thấy mình như trẻ lại.
Ảnh
"Cõi lá" và con người hoà quyện trong nhau, nương tựa vào nhau, làm nên một thực thể sống, cùng sinh tồn.
- Một số chi tiết miêu tả cây cối trong văn bản
- Một số chi tiết miêu tả cây cối trong văn bản
Hình vẽ
"Chín cây bố đề trên đường Trần Nhân Tông làm thành một khoảng trời trong veo màu thạch lựu".
Ảnh
Những cây bồ đề đang vào mùa rụng lá, lá cây sẽ chuyển đỏ, tác giả dùng "màu thạch lựu" để miêu tả sắc lá của cây bồ đề. -> Dễ dàng hình dung ra sắc lá. -> Cảm nhận được cái "trong veo" của khoảng trời - rất trong, như có thể nhìn thấu suốt được.
=> Ngôn ngữ giàu sức truyền cảm, biểu cảm và có tính thẩm mỹ.
+ tiếp
- Một số chi tiết miêu tả cây cối trong văn bản
Ảnh
Hình vẽ
" Những tưởng vô duyên đến như cây xà cừ là cùng. Cứ như người đàn bà phổng phao nhạt hoét".
So sánh: Hình dáng cây xà cừ -> Người đàn bà phổng phao nhạt hoét. -> Liên tưởng thú vị của nhà văn, mượn hình dáng con người để miêu tả hình dáng của cây. -> Ngôn ngữ giàu tính hình tượng.
2. Tình cảm, cảm xúc mà tác giả gửi gắm
Ảnh
Hình vẽ
2. Tình cảm, cảm xúc mà tác giả gửi gắm
Hoạt động nhóm:
Đọc văn bản, suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau: Nhận xét vẻ đẹp của "cõi lá" và thông điệp nhà văn gửi gắm qua văn bản.
a. Vẻ đẹp của "cõi lá"
Ảnh
a. Vẻ đẹp của "cõi lá"
Với Đỗ Phấn, cảm thức về xuân gắn chặt với những màu lá: màu lá cây bồ đề. Đỗ Phấn nhận định rằng HN quanh năm lá rụng, trở thành một hiện tượng không thể thiếu trong trái tim người con xa quê. Nhà văn miêu tả những cây xà cừ với những ấn tượng về kích thước to lớn, thể hiện sự am hiểu tường tận và vốn sống phong phú của nhà văn về thiên nhiên và con người Hà Nội. Đỗ Phấn nhấn mạnh những hàng cây, vòm lá đã trở thành một nét đẹp văn hoá, trở thành nhựa sống của Hà Nội.
b. Thông điệp của văn bản
Ảnh
b. Thông điệp của văn bản
Sự sống của con người luôn gắn bó hữu cơ với thiên nhiên. Thiên nhiên không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn giúp tâm hồn con người thêm phong phú, cân bằng, tươi mới. Nhắc nhở mỗi chúng ta phải có ý thức bảo vệ, giữ gìn thiên nhiên.
Ảnh
III. Tổng kết
- Hoạt động nhóm
Ảnh
III. Tổng kết
Hình vẽ
Hoạt động nhóm:
Em hãy nêu giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm "Cõi lá”
- Giá trị nội dung
Ảnh
- Giá trị nội dung:
Tác phẩm Cõi lá đã khắc họa tình yêu của tác giả với mảnh đất Hà Nội thủ đô yêu dấu. Qua những hình ảnh về thiên nhiên, về con người, những đặc trưng của Hà Nội thật đẹp qua lăng kính của ông. Đó là tình cảm yêu thương của tác giả đã gửi gắm vào từng trang giấy.
- Giá trị nghệ thuật
Ảnh
- Giá trị nghệ thuật:
Cõi lá là một tác phẩm mang khuynh hướng tản văn - đó là thể loại khó tuy nhiên với ngòi bút của tác giả đã sử dụng thành công thể loại này trong tác phẩm. Cùng với nghệ thuật về tả cảnh, nổi bật lên là chất trữ tình đầy màu sắc, yếu tố cảm xúc tạo nên cái nhìn mới mẻ với người đọc. Ngôn ngữ tản văn đầy tinh tế và lắng đọng tạo nên nét sống động cho tác phẩm.
Luyện tập - Vận dụng
- Luyện tập
Ảnh
- Luyện tập:
Đóng vai phóng viên và phỏng vấn ngắn “Cảm nhận về Cõi lá”.
- Vận dụng
- Vận dụng:
Ảnh
Vẽ một bức tranh về bức tranh Cõi lá Hà Nội theo trí tưởng tượng của mình.
Cảm ơn
- Tổng kết
Ảnh
Tổng kết:
Ôn lại kiến thức vừa học. Hoàn thành bài tập phần Luyện tập - Vận dụng. Chuẩn bị bài sau: "Bài 1. Thông điệp từ thiên nhiên. Chiều xuân".
- Cảm ơn
Ảnh