BÀI 5. BĂN KHOĂN TÌM LẼ SỐNG. VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
Ảnh
Văn bản 1:
VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI
BÀI 5. BĂN KHOĂN TÌM LẼ SỐNG
Khởi động
Khởi động
Ảnh
- Khởi động:
Suy nghĩ và chia sẻ về câu hỏi sau: Tôi là ai? Ước mơ lớn nhất của tôi là gì? Tôi có thể làm gì để đạt được ước mơ ấy?
I. Tìm hiểu chung
- Hoạt động nhóm
Ảnh
Hình vẽ
I. Tìm hiểu chung
Hoạt động nhóm:
Trình bày hiểu biết của em về tác giả Nguyễn Huy Tưởng? Em hãy trình bày xuất xứ và tóm tắt nội dung của văn bản"Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài".
Ảnh
1. Tác giả
1. Tác giả
Ảnh
Quê quán: Hà Nội. Ông là một nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng ở Việt Nam. Văn của ông luôn mộc mạc, giản dị và gần gũi với cuộc sống con người. Ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật năm 1996.
Nguyễn Huy Tưởng (1912 - 1960)
+ Các tác phẩm tiêu biểu (1. Tác giả)
- Các tác phẩm tiêu biểu: Vũ Như Tô, Bắc Sơn, Sống mãi với Thủ đô, Đêm hội Long Trì,...
Ảnh
Ảnh
Ảnh
2. Tác phẩm
Ảnh
Ảnh
Là vở kịch lịch sử năm hồi. Bối cảnh tác phẩm: viết về một sự kiện xảy ra ở Thăng Long khoảng năm 1516 - 1517, dưới triều Lê Tương Dực. Đoạn trích "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài" thuộc hồi V, hồi cuối cùng của tác phẩm.
2. Tác phẩm
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Một số yếu tố bi kịch
Hình vẽ
1. Một số yếu tố bi kịch
Qua hệ thống nhân vật ở các lớp kịch, hãy xác định những xung đột cơ bản của tác phẩm. Chỉ ra điểm tương đồng, khác biệt trong tính cách của nhân vật Đan Thiềm và Vũ Như Tô trước tình huống bạo loạn nguy hiểm đối với sinh mệnh của Cửu Trùng Đài và đối với bản thân họ.
Hoạt động nhóm:
Ảnh
Ảnh
+ tiếp
Ảnh
Hình vẽ
1. Một số yếu tố bi kịch
Cho biết Vũ Như Tô mang những đặc điểm nào của nhân vật chính của bi kịch. Nhận xét về ngôn ngữ đối thoại, độc thoại của hai nhân vật Vũ Như Tô và Đan Thiềm qua các lớp kịch. Nhắc lại khái niệm chủ đề. Theo bạn, bi kịch Vũ Như Tô là tác phẩm có một chủ đề hay nhiều chủ đề? Điều đó đã được thể hiện trong Hồi V "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài" như thế nào?
Hoạt động nhóm:
a. Những xung đột cơ bản của tác phẩm
a. Những xung đột cơ bản của tác phẩm
Ảnh
+ tiếp
a. Những xung đột cơ bản của tác phẩm
Ảnh
+ Nhận xét (a. Những xung đột cơ bản của tác phẩm)
- Nhận xét:
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Phe triều đình và phe khởi loạn. Giữa hai quan niệm: cách ứng xử của Đan Thiềm và của Vũ Như Tô.
Giữa cái cao cả với cái thấp kém. Giữa cái thấp kém với cái thấp kém. Giữa cái cao cả với cái cao cả.
Hình vẽ
Hình vẽ
b. Điểm giống và khác giữa hai nhân vật Đan Thiềm và Vũ Như Tô
Ảnh
Ảnh
b. Điểm giống và khác giữa hai NV Đan Thiềm và Vũ Như Tô
+ tiếp
b. Điểm giống và khác giữa hai NV Đan Thiềm và Vũ Như Tô
Ảnh
c. Vũ Như Tô mang đặc điểm của nhân vật chính
c. Vũ Như Tô mang đặc điểm của nhân vật chính
Ảnh
d. Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại của Vũ Như Tô và Đan Thiềm
Ảnh
Ảnh
Ảnh
d. NN đối thoại, độc thoại của Vũ Như Tô và Đan Thiềm
Ảnh
Hình vẽ
Hình vẽ
Chủ yếu là đối thoại.
Thể hiện sinh động:
Tình huống xung đột, hành động, tính cách của nhân vật. Không khí, nhịp điệu của cuộc sống trong cơn bạo loạn.
e. Chủ đề trong bi kịch Vũ Như Tô
e. Chủ đề trong bi kịch Vũ Như Tô
Hình vẽ
Hình vẽ
Chủ đề
Là những tư tưởng, VĐ mà thông qua TP, TG muốn truyền tải, phản ánh tới người đọc.
Hình vẽ
Chủ đề bi kịch Vũ Như Tô
Hình vẽ
Triều đình với phe khởi loạn. ND với hôn quân bạo chúa Lê Tương Dực.
Phản ánh mâu thuẫn giữa:
Hình vẽ
Tình cảnh ngang trái, số phận bi thương của người nghệ sĩ tài năng, khát vọng nhưng bị hiểu lầm và oán giận.
Hình vẽ
Ngợi ca những tâm hồn tri kỉ biết yêu, trân trọng cái đẹp.
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
2. Chi tiết tiêu biểu, đề tài, sự kiện
Ảnh
Hình vẽ
2. Chi tiết tiêu biểu, đề tài, sự kiện
Bạn hình dung thế nào về công trình Cửu Trùng Đài mà Vũ Như Tô đang xây dựng dở dang? Việc xây dựng công trình ấy có phải là nguyên nhân chính gây nên bạo loạn và kết cuộc bi thảm ở cuối Hồi V hay không? Vì sao? Thể loại bi kịch thường kết thúc với cái chết hoặc sự mất mát khủng khiếp của NV. Từ đoạn kết của bi kịch Vũ Như Tô, hãy chỉ ra những mất mát mà nhân vật chính phải gánh chịu.
Hoạt động nhóm:
a. Công trình Cửu Trùng Đài
Ảnh
Ảnh
Ảnh
a. Công trình Cửu Trùng Đài
Hình vẽ
Hình vẽ
Là một công trình kiến trúc kì vĩ, siêu đẳng.
Để hoàn thành cần:
Kiến trúc sư kì tài. Những người thợ giỏi. Rất nhiều tiền bạc, nhân công, vật lực.
Ảnh
+ tiếp (a. Công trình Cửu Trùng Đài)
Hình vẽ
Cửu Trùng Đài có phải "là nguyên nhân gây nên bạo loạn trong cuộc bi thảm ở cuối Hồi V hay không?
Hình vẽ
Hình vẽ
Quan hệ giữa dân chúng với hôn quân bạo chúa
Quan hệ giữa triều đình và phe nổi loạn
Hình vẽ
Cửu Trùng Đài là nguyên nhân khiến họ nổi dậy - nguyên nhân trực tiếp vì xây dựng Cửu Trùng Đài khiến cuộc sống người dân khốn khổ, nghèo đói.
Hình vẽ
Cửu Trùng Đài là bằng chứng để kết tội triều đình, cái cớ để họ gây bạo loạn, triệt hạ đối phương.
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
+ tiếp (a. Công trình Cửu Trùng Đài)
Ảnh
Ảnh
Công trình này tất yếu làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn phức tạp và thúc đẩy các xung đột phát triển.
Ảnh
Hình vẽ
Hình vẽ
Vũ Như Tô là kiến trúc sư, tác giả của Cửu Trùng Đài. Xây Cửu Trùng Đài phải huy động tiềm lực nhiều mặt ở cấp quốc gia.
Hội tụ nhiều quan hệ phức tạp và động chạm trực tiếp đến nhiều người, nhiều phe phái.
Ảnh
b. Mất mát mà nhân vật chính phải gánh chịu
Ảnh
Ảnh
b. Mất mát mà nhân vật chính phải gánh chịu
Hình vẽ
Mất lòng dân: bị dân chúng hiểu lầm, oán than. Mất người tri kỉ: mất Đan Thiềm. Mất danh dự: Bị phe phản nghịch và người đời kết tội oan là "gian phu dâm phụ"; Là tội đồ làm hao hụt công khổ, để nhân dân lầm than.
+ tiếp
Ảnh
Ảnh
b. Mất mát mà nhân vật chính phải gánh chịu
Hình vẽ
Mộng lớn tiêu tan: Cửu Trùng Đài tâm huyết bị đốt thành tro bụi. Mất mạng sống: Bị giải ra pháp trường đón nhận cái chết.
Nhiều nguyên nhân dẫn đến sự mất mát khủng khiếp này. Đặc biệt là các nhược điểm và sai lầm trong nhận thức về hoàn cảnh hay trong đánh giá bản thân, người trợ giúp và kẻ phá hoại của Vũ Như Tô.
III. Kết luận theo thể loại
- Hoạt động nhóm
Ảnh
III. Kết luận theo thể loại
Từ nội dung văn bản "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài", em hãy rút ra đặc trưng của bi kịch.
Ảnh
a. Yếu tố bi kịch
Ảnh
a. Yếu tố bi kịch
Nhân vật của bi kịch là con người lương thiện, dũng cảm đấu tranh vì mục đích tốt đẹp, lí tưởng cao quý nhưng điều kiện khách quan chưa cho phép thực hiện được. Thực tại chưa đủ ĐK cho cá nhân thực hiện khát vọng, lí tưởng của mình nên rơi vào thất bại, dẫn đến cái chết thảm thương.
b. Nhân vật chính và hiệu ứng thanh lọc
b. Nhân vật chính và hiệu ứng thanh lọc
Nhân vật chính: Vũ Như Tô - có khát vọng xây dựng một nghệ thuật tuyệt đẹp nhưng lại vấp phải bi kịch. Hiệu ứng thanh lọc: Hướng con người đến tư tưởng cái đẹp không được xa rời thực tế, cái đẹp không được tách rời cái chân, thiện, mĩ.
Ảnh
c. Chủ đề chính
Ảnh
Hình vẽ
c. Chủ đề chính
Phản ánh mâu thuẫn:
Giữa triều đình với phe khởi loạn. Giữa nhân dân với hôn quân bạo chúa Lê Tương Dực. Tình cảnh ngang trái, bi kịch của người nghệ sĩ.
d. Xung đột kịch và mâu thuẫn
d. Xung đột kịch và mâu thuẫn
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Xung đột giữa khát vọng của một nghệ sĩ thiên tài với lợi ích và cuộc sống lầm than của nhân dân.
Giữa đời sống xa hoa, truỵ lạc của bọn tham quan bạo chúa với đời sống cơ cực, thống khổ của nhân dân lao động. Giữa niềm khao khát hiến dâng cho nghệ thuật của nghệ sĩ với lợi ích trực tiếp và thiết thực của nhân dân.
Hình vẽ
Hình vẽ
Luyện tập - Vận dụng
Luyện tập
Ảnh
Luyện tập:
Phân tích và nhận xét những mẫu thuẫn trong Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài. Qua văn bản trên, tác giả muốn thể hiện tư tưởng và thông điệp gì? Tư tưởng và thông điệp đó có còn ý nghĩa đối với đời sống đương đại không?
Vận dụng
Vận dụng:
Em hiểu "bệnh Đan Thiềm" là gì thông qua đoạn trích "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài"?
Ảnh
Tổng kết
- Tổng kết
Ảnh
Tổng kết:
Vẽ sơ đồ cây kiến thức vừa học. Hoàn thành bài tập phần Luyện tập - Vận dụng. Chuẩn bị bài sau: "Bài 5. Băn khoăn tìm lẽ sống. Sống hay không sống – Đó là vấn đề".
- Cảm ơn
Ảnh