BÀI 35. HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
Trang bìa
Trang bìa
Ảnh
BÀI 35. HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8
Ảnh
A. Khởi động
Hoạt động 1: Mở đầu
Hoạt động 1: Mở đầu
Hoạt động 1: Mở đầu
Ảnh
Hoạt động 1: Mở đầu
Để kéo dài sự sống cho những người bị bệnh suy thận, người ta thường phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận. Em hãy giải thích tại sao.
B. Hình thành kiến thức mới
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết
Ảnh
Nghiên cứu SGK, thảo luận, tìm hiểu cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết và hoàn thành câu hỏi.
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết
- Nhiệm vụ:
- Câu hỏi
Ảnh
- Câu hỏi:
Đọc đoạn thông tin trên kết hợp với quan sát H35.1 kể tên các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu và các bộ phận chủ yếu của thận.
1. Chức năng của hệ bài tiết
Ảnh
1. Chức năng của hệ bài tiết
Hệ bài tiết có chức năng lọc và thải ra môi trường ngoài các chất cặn bã do tế bào tạo ra trong quá trình trao đổi chất và các chất có thể gây độc cho cơ thể. Quá trình bài tiết có các cơ quan tham gia chủ yếu như phổi, da và thận. Trong đó, thận thải tới 90% sản phẩm bài tiết nên có vai trò quan trọng.
2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu
Ảnh
Hệ bài tiết nước tiểu gồm hai quả thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái. Mỗi quả thận có khoảng 1 triệu đơn vị chức năng, mỗi đơn vị được cấu tạo từ ống thận và cầu thận. Cầu thận là một búi mao mạch dày đặc, bám sát vào mao mạch là màng lọc có các lỗ nhỏ. Bao ngoài cầu thận là một túi gọi là nang cầu thận.
2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu
II. Một số bệnh về hệ bài tiết
Ảnh
Nghiên cứu SGK, tìm hiểu một số bệnh về hệ bài tiết .
II. Một số bệnh về hệ bài tiết
- Nhiệm vụ:
1. Bệnh sỏi thận
Ảnh
1. Bệnh sỏi thận
Nguyên nhân: Khi calcium oxalate, muối phosphate,... tích tụ trong thận với nồng độ cao, gặp điều kiện pH thích hợp tạo thành sỏi, gây bệnh sỏi thận. Triệu chứng: đau lưng, hai bên hông, tiểu són, tiểu dắt hoặc có lẫn máu trong nước tiểu. Để phòng bệnh: uống đủ nước và có chế độ ăn hợp lí.
2. Bệnh viêm cầu thận
Ảnh
2. Bệnh viêm cầu thận
Nguyên nhân: Do liên cầu khuẩn gây nên. Triệu chứng: phù nề, tăng huyết áp, thiếu máu, có lẫn máu trong nước tiểu,... Để phòng bệnh: tránh nhiễm khuẩn đường họng và ngoài ra, điều trị các ổ viêm amidan, sâu răng,...
3. Bệnh suy thận
3. Bệnh suy thận
Ảnh
Nguyên nhân: do bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, mất máu hay các bệnh về thận khác. Triệu chứng: buồn nôn, mệt mỏi, mất ngủ, phù nề,...
Để phòng bệnh: phòng tránh các bệnh lí khác về thận, duy trì huyết áp ổn định, bảo vệ cơ thể để tránh hiện tượng mất máu,...
- Hoạt động
Thảo luận: Đề xuất biện pháp bảo vệ hệ bài tiết Đọc thông tin trong bảng 35.1 và đề xuất biện pháp phù hợp để bảo vệ hệ bài tiết rồi hoàn thành bảng theo mẫu bảng 35.1.
- Hoạt động:
Ảnh
III. Một số thành tựu ghép thận, chạy thận nhân tạo
Ảnh
Nghiên cứu SGK, thảo luận, quan sát hình 35.2 tìm hiểu khái niệm ghép thận.
III. Một số thành tựu ghép thận, chạy thận nhân tạo
1. Ghép thận
- Hình 35.2 (1. Ghép thận)
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Quả thận hoạt động bình thường được ghép vào cơ thể người bệnh để thay thế cho thận suy giảm hoặc không còn chức năng.
Quá trình ghép thận bao gồm ghép tĩnh mạch chủ dưới và động mạch chủ bụng, thận không còn chức năng và ống dẫn nước tiểu ghép vào.
2. Chạy thận nhân tạo
2. Chạy thận nhân tạo
Ảnh
Nghiên cứu SGK, thảo luận, quan sát hình 35.3 tìm hiểu khái niệm chạy thận nhân tạo.
- Hình 35.3 (2. Chạy thận nhân tạo)
Ảnh
- Kết luận
Ảnh
- Kết luận:
Chạy thận nhân tạo là phương pháp sử dụng máy chạy thận để lọc máu giúp thải chất độc, chất thải ra khỏi cơ thể khi chức năng của thận bị suy giảm không thể thực hiện được nhiệm vụ này. Quá trình chạy thận nhân tạo bao gồm hệ thống màng lọc chứa máu, dung dịch nhân tạo chứa chất thải bị loại ra ngoài, ống dẫn từ máy về tính mạch và bơm.
- Hoạt động
Ảnh
- Hoạt động:
Thảo luận nhóm để thực hiện các yêu cầu sau Câu hỏi 1. Thực hiện tìm hiểu một số thành tựu ghép thận và chạy thận nhân tạo ở Việt Nam trên thế giới. Câu hỏi 2. Nêu quan điểm của em về vệ tinh nhân văn của việc hiến thận.
IV. Dự án, bài tập: Điều tra một số bệnh về thận trong trường học hoặc địa phương
IV. Dự án, bài tập: Điều tra một số bệnh về thận trong trường học hoặc địa phương
1. Mục tiêu
Hình vẽ
Điều tra được các bệnh về thận trong trường học hoặc địa phương.
Ảnh
2. Cách tiến hành
Ảnh
2. Cách tiến hành
Bước 1: Lập kế hoạch và tiến hành điều tra trong trường học hoặc tại địa phương có những bệnh nào liên quan đến thận, số lượng người mắc bệnh và nguyên nhân gây bệnh. Bước 2: Thảo luận, đề xuất biện pháp phònh chống bệnh. Bước 3: Viết báo cáo theo bảng sau:
Ảnh
- Nhiệm vụ
Ảnh
Kể tên một số loại thực phẩm phù hợp với người bị bệnh sỏi thận, suy thận và viêm cầu thận.
- Nhiệm vụ:
Luyện tập và vận dụng
- Luyện tập
Bài kiểm tra tổng hợp
Luyện tập
Câu 1: Sản phẩm bài tiết của thận là gì ? - A. Nước mắt - false - B. Nước tiểu - true - C. Phân - false - D. Mồ hôi - false - false - false
Câu 2: Loại cơ nào dưới đây không tham gia vào hoạt động đào thải nước tiểu ? - A. Cơ vòng ống đái - true - B. Cơ lưng xô - false - C. Cơ bóng đái - false - . Cơ bụng - false - false - false
Câu 3: Trong quá trình tạo thành nước tiểu, giai đoạn nào dưới đây không cần đến ATP ? - A. Bài tiết tiếp - false - B. Hấp thụ lại - false - C. Lọc máu - true - D. Tất cả các phương án còn lại - false - false - false
Câu 4: Bộ phận nào có vai trò dẫn nước tiểu từ bể thận xuống bóng đái ? - A. Ống dẫn nước tiểu - true - B. Ống thận - false - C. Ống đái - false - D. Ống góp - false - false - false
Câu 5:Sự ứ đọng và tích lũy chất nào dưới đây có thể gây sỏi thận ? - A. Tất cả các phương án còn lại - true - B. Axit uric - false - C. Ôxalat - false - D. Xistêin - false - false - false
Câu 6: Mỗi ngày, một người bình thường thải ra khoảng bao nhiêu lít nước tiểu ? - A. 1,5 lít - true - B. 2 lít - false - C. 1 lít - false - D. 0,5 lít - false - false - false
Câu 7: Loại thức ăn nào dưới đây chứa nhiều ôxalat – thủ phạm hàng đầu gây sỏi đường tiết niệu? - A. Đậu xanh - false - B. Rau ngót - false - C. Rau bina - true - D. Dưa chuột - false - false - false
Câu 8: Nước tiểu chứa trong bộ phận nào dưới đây là nước tiểu chính thức ? - A. Tất cả các phương án còn lại - false - B. Bể thận - true - C. Ống thận - false - D. Nang cầu thận - false - false - false
Câu 9: Trong thận, bộ phận nào dưới đây nằm chủ yếu ở phần tuỷ ? - A. Ống thận - false - B. Ống góp - true - C. Nang cầu thận - false - D. Cầu thận - false - false - false
Câu 10:Tác nhân nào dưới đây có thể gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu ? - A. Khẩu phần ăn uống không hợp lí - true - B. Vi sinh vật gây bệnh - false - C. Tất cả các phương án còn lại - false - C. Tất cả các phương án còn lại - false - false - false
- Vận dụng
Ảnh
- Vận dụng
Thông thường, lượng nước tiểu trong bóng đái đạt đến thể tích bao nhiêu thì cảm giác buồn đi tiểu sẽ xuất hiện ?
Dặn dò
- Dặn dò
Ảnh
Dặn dò:
Ôn lại bài vừa học. Làm bài tập về nhà trong SBT. Chuẩn bị bài mới: "Bài 36. Điều hoà môi trường trong của cơ thê’ người".
- Cảm ơn
Ảnh